Zondag 16/06/2019

De Rode Vaan gestreken

De gewezen communistenvoorman Van Hoorick werd op een gegeven moment zelfs de functie van minister aangeboden

Ooit was hij een van de kopstukken van de Kommunistische Partij van België, maar in zijn lange leven zat hij ook gevangen in Buchenwald, was hij 'hoofdopsteller' van de Rode Vaan, bekroond memoireschrijver, socialistisch volksvertegenwoordiger en vriend van Louis Paul Boon. Kleurloos kun je Van Hooricks leven bepaald niet noemen.

Tweeduizend militanten heeft de Partij tijdens de oorlog verloren. Ze werden gehangen, gefusilleerd, gewurgd, doodgeslagen. Wij zijn de Partij van de gefusilleerden en wij zijn er fier op." Een veelzeggende passage uit de memoires die Van Hoorick in 1982 publiceert, onder de titel In Tegenstroom.

Zelf komt hij in het concentratiekamp terecht nadat hij als actief verzetslid is verraden. Daarvoor zit hij zes maanden lang afgezonderd in de beruchte Breendonkse cachotten, waar je veertien uur achter elkaar in de houding moet staan, van zes uur 's morgens tot acht uur 's avonds en soms de hele nacht door. "Ik had nog de goede leeftijd", zegt hij achteraf tijdens een interview, "nog geen dertig, want de heel jonge onder de negentien hielden dat slecht vol en de ouderen boven de 45 knapten ook. Maar het weerstandsvermogen van een mens is ongelooflijk." Toch tekent de ervaring hem zo dat hij na de oorlog bij het opstaan keer op keer merkt dat hij in bed heeft gewaterd.

Tot zijn aanhouding door de Gestapo moet Van Hoorick de Rode Vaan clandestien in elkaar zetten, na de oorlog haalt de krant dagelijks een oplage van 32.000 exemplaren. "Er heerst een goede werksfeer op de Rode Vaan", schrijft hij. "Iedereen spant zich tot het uiterste in. Ik slaag erin Boon en Maurice Roggeman voor de redactie aan te werven, want ik wil de krant wat leesbaarder maken met reportages van hen beiden. Zij zorgen ook voor een eigen stripverhaal, want de door buitenlandse agentschappen aangeboden strips kunnen we niet betalen. Zo wordt Proleetje en Fantast geboren, waarvoor Boon de teksten schrijft en Roggeman de tekeningen maakt."

Ontgoocheld door de politieke ontwikkelingen in Hongarije, de onthullingen van Chroesjtsjov over Stalins misdaden en het tanende succes van zowel Rode Vaan als Kommunistische Partij, stapt Van Hoorick in 1956 over naar de BSP, de opvolger van de Belgische Werkliedenpartij waarbij hij zich op zijn achttiende al had aangesloten. Hij belandt op de Brusselse redactie van de Volksgazet. Een en ander bezorgt hem de weinig flatterende roepnaam 'le liquidateur du Parti Communiste', maar na verloop van tijd geraken de plooien wel wat gladgestreken. "De tijd heeft haar werk goed gedaan", lezen we in de Rode Vaan van 4 november 1982. "De conflicten van toen zijn wat in een ander daglicht komen te staan, de woede is wat weggeëbd; wat overblijft is een bijwijlen ontzettend mild en vriendelijk oordeel over een in alle opzichten beminnelijk en moedig man. Jazeker, Van Hoorick heeft het schip verlaten. Spijtig. Vraagtekens, ja. Maar een verrader, neen dat niet. Dat nooit."

Door de overstap naar een gematigder partij krijgt Van Hoorick politiek alvast wat wind in de zeilen. In 1958 wordt hij op de socialistische lijst verkozen tot volksvertegenwoordiger voor Aalst. Hij klimt op tot secretaris van de Kamer van Volksvertegenwoordigers en secretaris van de Cultuurraad voor de Nederlandstalige Cultuurgemeenschap. Er wordt hem zelfs een ministerfunctie aangeboden. Nog voor hij die kan weigeren, doet een socialistisch kamerlid van een ander arrondissement dat zich over het hoofd gezien voelt, zijn beklag bij de toenmalige partijvoorzitter Leo Collard:

"Dit gaat te ver, Bert Van Hoorick minister. Hij is jarenlang communist geweest!"

Waarop Collard antwoordt: "Ach wat, dat zijn wij allemaal min of meer geweest."

Dat zijn politieke gestalte dezer dagen al wat door de nevelen van de tijd is opgeslokt, heeft er alles mee te maken dat Van Hoorick zich een kwarteeuw geleden al, in 1976, om gezondheidsredenen uit de actieve politiek teruggetrokken heeft. Lange tijd was er sprake van dat hij samen met Louis-Paul Boon het vervolg zou schrijven op diens Pieter Daens. Van Hoorick antwoordde bevestigend noch ontkennend op de vraag of hij het gedaan zou hebben. "Boon zou meer diepgang hebben gehaald", zei hij eenvoudig.

Bert Van Hoorick stierf afgelopen zaterdag op 85-jarige leeftijd.

Jean-Paul Mulders

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden