Maandag 21/06/2021

De rode pletwals die niet te stoppen is

De Franstalige socialisten slagen er bij elke verkiezing weer in om sneller over de resultaten te beschikken dan eender wie. Hoe ze dat doen? Een inkijk in de oorlogsmachine van de machtigste partij van het land.

September 2000. Jean-François Istasse is PS-fractieleider in de Senaat. De discrete man houdt van cijfers: als hij enkele minuten vrij heeft, neemt hij zijn pen en kribbelt hij op een stukje papier.

Voor het plezier. Maar de situatie is dit keer anders: Istasse zit naast zijn partijvoorzitter Elio Di Rupo in een vergadering en noteert naarstig getallen. Op basis van een peiling in de Franstalige krant La Libre Belgique probeert hij met behulp van het systeem-D'Hondt - de methode waarmee de zetels verdeeld worden in functie van de electorale gewicht - te berekenen wat dat de PS zou kunnen opleveren. Hij heeft onmiddellijk de aandacht van Di Rupo. Die vindt dit politiek wiskundige spelletje bijzonder interessant. En erg handig.

"Tiens, Jean-François, zou het mogelijk zijn om een vergelijkbare oefening te doen voor de nakende lokale verkiezingen van 8 oktober?", vraagt Di Rupo. Istasse trekt zich terug in zijn kantoor en is in alle staten: hij wil zijn partijvoorzitter onder geen beding teleurstellen, maar hij heeft ook niet echt een idee over hoe hij dit moet aanpakken. Gelukkig beschikt hij binnen zijn poule medewerkers over een schitterend jong talent: Gilles Doutrelepont. De jongeman is 24 en heeft een oplossing. "Laat ons proberen werken met Excel", zegt hij.

Prehistorie

Beide mannen maken een afspraak met Frédéric Delcor - de toenmalige baas van het IEV, l'Institut d'études Emile Vandervelde. Het IEV is is de machtige denktank van de PS. Delcor had zo jarenlang een hand in alle beslissingen die de Franstalige socialisten op elk niveau namen. Hij was de meester van de rode strategie achter de schermen: machtig, discreet en slim.

Doutrelepont en Istasse leggen hun idee voor aan Delcor en Doutrelepont wordt onmiddellijk naar het IEV gedetacheerd om zijn plan concreet maken. Daar, op het hoofdkwartier van de PS aan de Brusselse Keizerlaan, deelt hij een kantoor met onder meer Benjamin Cadranel en Delcor zelf. Ook Hervé Parmentier en Florence Copenolle zitten op het PS-hoofdkwartier. Die ploeg van beloftevolle jongeren bekleedt momenteel sleutelposities in het hele land. Doutrelepont en Cadranel zijn kabinetschef bij Waals minister van Cultuur Fadila Laanan en Brussels minister-president Charles Picqué. Parmentier is kabinetschef van Di Rupo en Copenolle leidt de communicatie van Electrabel.

Samen buigen ze zich over het project en nemen ze de grote steden onder de loep. Focus in 2000 is vooral Bergen, waar voorzitter Di Rupo koste wat het kost burgemeester wil worden. Wat ook zal lukken. Op 8 oktober kunnen ze op basis van de resultaten van enkele stembureaus om 16 uur zelfs al een projectie maken van het aantal zetels dat de PS in de hoofdstad van Henegouwen zal halen. Ze zitten er meteen knal op. Hun voorspelling stemt exact overeen met het uiteindelijke resultaat.

De voorzitter is meer dan tevreden. Hij is ervan overtuigd dat deze ervaring voor herhaling en verbetering vatbaar is. Di Rupo ziet het nog grootser. Tegen de verkiezingen van 2003 en 2004 werkt de PS zo: naast de voorzitter van elke kieskring plaatst de PS medewerkers. Zij bellen naar één van de in totaal dertig opgeroepen contactpersonen bij het IEV.

Die contactpersoon geeft aan het IEV minstens drie keer een tussenresultaat door: meer bepaald nadat een derde, twee derde en drie derde van de stemresultaten bekend zijn. De gegevens worden in Excel ingegeven. Door op deze manier te werken is de PS-machine zeker drie keer sneller dan die van Binnenlandse Zaken. De FOD wacht immers de volledige resultaten van elke kieskring af vooraleer er gecommuniceerd wordt.

Tot zover de situatie in de prehistorie. Want sinds 2006 is de machine nog beter gaan draaien. De PS heeft tegenwoordig een heus software systeem, ontwikkeld door het bedrijf DirectMarketing.

Daardoor is het mogelijk om nog sneller gegevens in te geven en te vergelijken met resultaten van de vorige verkiezingen. De software werkt onder meer op basis van het systeem-D'Hondt en houdt rekening met ingewikkelde formules om het aantal zetels, het verlies en de winst van de PS te kunnen bepalen. Bye bye Excel. "Elke keer worden we wat preciezer", vertelt een PS-expert. Niets wordt aan het toeval overgelaten: elke medewerker wordt opgeleid om zijn rol op D-Day, de dag van de verkiezingen, perfect te kunnen uitvoeren.

Het netwerk van de PS is niet te onderschatten. De partij kan een beroep doen om maar liefst 90.000 militanten. In elk stembureau staan er ooggetuigen die de gang van zaken moeten bewaken. Gebeurt er iets onregelmatigs of verdacht, nemen ze daar onmiddellijk nota van en sturen ze dat door naar het hoofdkwartier. Onlangs werd er nog een nieuwe software ontwikkeld om de gegevens van de militanten up to date te kunnen houden.

Snelheid is macht

Het hoofdkwartier beschikt bovendien over 25.000 e-mailadressen en nog veel meer telefoonnummers. Die worden optimaal benut: sinds 2009 maakt de Keizerlaan gebruik van de sms-tactiek. Op de dag van de verkiezingen vertrekt naar al die nummers volgende boodschap: 'Vergeet niet om naar de stembus te trekken. Vergeet niet je omgeving te mobiliseren. Dat is voor ons zeer belangrijk'.

Maar wat leveren die resultaten de PS nu op? "Snelheid is macht", antwoordt een PS'er. "Strategie, dat helpt ons bij onze strategie", legt een andere uit. De resultaten die worden berekend worden snel en direct naar een kleine kring van PS-kopstukken gestuurd. Zij kunnen niet alleen alvast beginnen met coalitiebesprekingen, ze kunnen eveneens hun publieke boodschappen tot in detail afstemmen op de verwachte resultaten en zo snel de toon zetten. Perceptie is alles en de PS is in die discipline heer en meester.

Zoals in 2009. Er werd een ramp voorzien, een ongeziene nederlaag. Er was een anti-PS-tsunami op komst. Dankzij de vroege resultaten van zijn studiedienst wist Di Rupo snel dat het allemaal zou meevallen. Terwijl de stembureaus nog geopend waren, verklaarde hij: "De tsunami tegen de PS is er niet gekomen en zal niet komen".

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234