Woensdag 23/09/2020

De robot is niet altijd een jobkiller

België is een van de meest gerobotiseerde landen ter wereld. Het gebruik van robots is geen synoniem voor jobkiller. Het kan zelfs kansen bieden voor onze economie. 'Het kan jobs terughalen uit de lagelonenlanden.'

Het is een opmerkelijke grafiek, die het befaamde MIT Technology Review publiceert. België is na Zuid-Korea en Denemarken de grootste gebruiker van robots.

Voor Dirk Lefeber, hoofd Robotics & Multibody Mechanics aan de VUB, is dat niet eens zo heel erg verrassend. "In ons land zijn we al jaren vertrouwd met de industriële automatisering. De wereldwijde automotivesector met de assemblage is sinds jaar en dag voorloper van het gebruik van dergelijke robots. Lasrobots, spuitrobots, de hele productielijn is geautomatiseerd. En met Volvo en Audi hebben we hier toch grote productievestigingen."

Maar ook in andere metaalbedrijven en industriële kmo's hebben robots al langer hun intrede gedaan. Idem in de logistiek, om de farma- en chemiesector niet te vergeten.

Jobcreatie?

Automatisering is al jaren een hot topic en wordt vaak in één adem genoemd met de hoge loonkosten. In landen met een hoge loonkost is het aannemelijker om te investeren in automatisering, waardoor je handen en dus uurlonen uitspaart. Waar mogelijk wordt zo - vaak eentonige - arbeid vervangen door de grijpgrage tentakels van de robots. Die zijn nooit moe, dreigen niet met staken of klagen niet als een uurtje langer moeten doorwerken.

De andere kant van die medaille: een toename van automatisering komt de werkgelegenheid niet ten goede.

Hoe logisch dat ook klinkt, het klopt niet. Althans niet helemaal. Er is divers onderzoek gedaan, en de één-op-één-stelling dat elke robot de plaats inneemt van een of meerdere arbeiders kan niet hard worden gemaakt. In een aantal sectoren heeft een doorgedreven automatisering inderdaad geleid tot jobverlies, met de automotivesector op kop.

Maar in een aantal andere gevallen is zelfs het omgekeerde waar: het gebruik van robots zou juist kansen bieden voor onze economie. Deze apparaten hebben ook mensen nodig om ze te bedienen en het handwerk te verrichten. Per uur kan er meer gedaan worden en hierdoor kunnen bedrijven juist groeien, wat voor extra arbeidsplaatsen zorgt. Of er ontstaan nieuwe vormen van arbeid, door een dergelijke technologische vooruitgang. De waarheid luidt: er is geen eensluidend antwoord.

Dirk Lefeber: "We zijn aan de VUB samen met verschillende partners volop bezig met strategisch onderzoek voor de maakindustrie. In de komende jaren verwachten we daar een doorbraak. Een robot zal steeds vaker gebruikt worden als co-worker. Als je denkt aan de robots uit bijvoorbeeld de auto-industrie, dan staan die in afgesloten kooien, en werken op een autonome manier. De technologische vooruitgang maakt dat de nieuwe generatie robots niet geïsoleerd staat, maar in contact komt met de mens. Dat ze gaan samenwerken. Dus niet de mens vervangen, maar hem helpen."

Dokter Robot

Een mooi voorbeeld van hoe mens en robot - ook letterlijk - hand in hand gaan, is de stijgende populariteit van de robotchirurgie. Ook daar is ons land een voorloper. België beschikt volgens de VUB over het grootst aantal robotsystemen per inwoner, na de Verenigde Staten. De Da Vinci Surgical Robot helpt de chirurg om via een console met 3D-zicht heel precieze handelingen te verrichten.

België heeft een wetgeving die gunstig is voor het uittesten van deze innovatieve technologie. Zo konden Belgische chirurgen redelijk snel in contact komen met dergelijke systemen. Het OLV Robotic Surgery Institute van Aalst is inmiddels een wereldexpertisecentrum voor deze robottechnologie.

Maar ook in simpeler toepassingen kan een automatisering jobs creëren. "Nu verdwijnen er jobs naar de lagelonenlanden", zegt professor Lefeber. "Als je door een gedeeltelijke automatisering die jobs hier kunt houden, dan win je aan tewerkstelling."

Robotici als Dirk Lefeber menen ook dat de vergrijzing van onze samenleving zorgt voor een sterke noodzaak om robotsystemen te ontwikkelen. "Als we langer moeten werken, dan moeten we er wel voor zorgen dat de arbeid zelf ook haalbaar is. Ook daar kunnen robots een ondersteuning bieden. Amper vijf jaar geleden leek ons dat toekomstmuziek. Vandaag zijn we al uit de startblokken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234