Vrijdag 03/12/2021

De risico's van ons transportnet moeten in kaart gebracht worden

null Beeld kos
Beeld kos

Een nieuwe managementmethode had de ramp in Wetteren kunnen voorkomen, vindt Genserik Reniers. Reniers is professor aan de HUB-KULeuven en maakt er deel uit van het Centrum voor Duurzaam Ondernemen. Aan de Universiteit Antwerpen coördineert hij een onderzoeksgroep i.v.m. beveiliging.

Elke dag worden grote hoeveelheden gevaarlijke goederen getransporteerd tussen de chemische bedrijvenclusters in Europa. België ontsnapt niet aan deze transportbewegingen. De chemische industrie verzekert onze dagelijkse welvaart met haar afgewerkte producten, en de farmaceutische industrie garandeert onze gezondheid met haar geneesmiddelen. Uiteraard hangt er aan die continu stijgende levenskwaliteit een prijskaartje, dat verbonden is met de risico's die gepaard gaan met de gevaarlijke stoffen die we in steeds grotere mate opslaan, verwerken en transporteren. Maar bestaat er een methode om de risico's van transporten van gevaarlijke goederen in Vlaanderen in te schatten? Het antwoord is: momenteel nog niet!

Op verzoek van de Vlaamse Overheid, Departement LNE, loopt wel reeds enkele jaren een onderzoek in verschillende opeenvolgende projecten dat "het ontwikkelen van een risicoanalyse-methodiek voor vervoer van gevaarlijke transporten" tot doel heeft. Deze methode zou moeten toelaten om op een gestructureerde manier de risico's van het vervoer van gevaarlijke stoffen in Vlaanderen in te schatten voor de verschillende vervoersmodi - spoorvervoer, wegvervoer, binnenvaart en pijpleiding. Deze risicoanalyse moet toelaten om op termijn een doorlichting van het Vlaams transportnet te maken (gericht op transporten van gevaarlijke stoffen) en een risico-inschatting te verkrijgen van waar de 'zwakke plekken' zich binnen het infrastructuurnet bevinden.

Aangezien transporten van gevaarlijke goederen verschillende federale en regionale bevoegdheden omhelzen, en er bovendien verschillende industriële partners bij betrokken zijn, is het geen sinecure om alle neuzen in dezelfde richting te krijgen. De twee recente ongevallen (E34 en Wetteren) bewijzen echter de grote noodzaak en het potentiële nut van zo'n methodiek. Deze risicoanalyse kan een verbetering teweegbrengen in Vlaanderen, maar eigenlijk dien je dit probleem te zien in Europees verband. Ieder Europees land heeft nu zijn eigen gebruik en invulling van risicoanalyses inzake transporten van gevaarlijke goederen, terwijl het échte risico uiteraard niet wijzigt (ook al wijzigt de inschatting) als je een landsgrens overschrijdt.

Het heeft overigens weinig zin om een schuldvraag te stellen. Het is veel belangrijker dat het onderzoek sereen en systematisch gebeurt en dat wordt uitgezocht wat er allemaal exact is misgelopen, in alle stadia van de ramp. Uiteraard met de bedoeling om daar lessen uit te trekken. Door de vrijheid en flexibiliteit van communicatie met de komst van internet, sociale netwerken en dergelijke, zijn we niet enkel een pak mondiger geworden, maar ook een stuk veeleisender. Dat vertaalt zich in een nood aan respect vanuit alle lagen van de samenleving.

We gaan langzaam maar zeker in de richting van een total respect-samenleving, aangezien er geen grote kenniskloven meer bestaan tussen mensen en iedereen een gefundeerde mening heeft. Risicocommunicatie dient daar rekening mee te houden. Als men de juiste lessen op basis van de échte oorzaken kan trekken op alle niveaus binnen de onderneming (dus op werknemer-, vakbonds-, midden-management-, hoger-management,- en top-management niveau), en deze nieuwe lessen kan borgen in nieuwe organisatiestructuren, -processen en -procedures, kan dit aanleiding geven tot nieuwe inzichten, nieuw gedrag en tot een nieuwe organisatiecultuur. Ook op overheids- en wetgevingsniveau dienen uiteraard de juiste lessen te worden getrokken.

Begrip verhogen
Total Respect Management (TR³M) is bijvoorbeeld een nieuwe managementmethode die het begrip van situaties verhoogt en een hogere kwaliteit van de perceptie van de realiteit verwezenlijkt. Perceptie van de werkelijkheid is immers hetgeen van waaruit we oordelen en beslissingen nemen. Wanneer onze informatie en waarneming onvolledig of vervormd is, kan dat leiden tot foute acties en beslissingen, die op hun beurt weer voor de nodige tekortkomingen en gebreken zorgen. Total Respect Management bouwt op leiderschapsontwikkeling, risicomanagement en excellence om de kwaliteit van perceptie binnen organisaties te verhogen. Het juiste leiderschap is essentieel om tot een cultuur van vertrouwen te komen, waardoor informatie ongecensureerd en zo onvervormd mogelijk uitgewisseld kan worden.

Risicomanagement is er dan weer op gericht om tijdig en gepast aan de juiste zaken aandacht te schenken. Excellence is ten slotte het uiteindelijk streefdoel, waardoor een respectvol en duurzaam resultaat bereikt wordt. Er wordt zo een basis geschapen voor continu leren en verbeteren en uiteindelijk een organisatiecultuur waarbij ontsporing veel minder of geen kans meer krijgt. Op die manier wordt tevens tegemoetgekomen aan onze veranderende samenleving die steeds meer focust op respect (tussen al haar leden), risico (en angst), en excellente resultaten (onder meer op gebied van veiligheid). Met Total Respect Management in het DNA van de onderneming was het ongeval in Wetteren mogelijk niet gebeurd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234