Zaterdag 15/08/2020

Mode

De rijke erfenis van modegenie Alexander McQueen

Beeld Victoria and Albert Museum, London

ONGETEMD. Savage Beauty verhuist van New York naar Londen, het epicentrum van Alexander McQueens wereld. Vijf jaar na zijn dood toont de meest controversiële modeontwerper van de jaren negentig zich onsterfelijker dan ooit en laat zijn retrospectieve je smachten naar spannendere modetijden.

Savage Beauty bezoeken betekent een lichtjes verontrustende wandeling tussen de colberts met opgezette krokodillenkopjes, gotische verenjurken en sm-maskers. Mooi valt de tentoonstelling bezwaarlijk te noemen, maar eenduidige schoonheid was sowieso niet bepaald het streefdoel van McQueen.

"Waarom zou je iets ontwerpen wat geen emoties opwekt? Als ik je degouteer heb ik mijn werk tenminste goed gedaan." De uitspraak die Lee Alexander McQueen zich in de BBC-documentaire The Works uit 1997 op een onbewaakt moment laat ontvallen is de ontwerper ten voeten uit. Speels, spontaan, maar tegelijk bezeten: zoals McQueen bestaan er geen twee.

Toen het working class modegenie zich vijf jaar geleden verhing in zijn woning in het Londense Mayfair ging er een schokgolf door de modewereld. Kranten namen afscheid van 'een ongeëvenaard talent' en supermodellen en -sterren verdrongen zich op de rode loper van het Metropolitan Museum of Art in New York, om op de overzichtstentoonstelling Savage Beauty hulde te brengen aan hun favoriete ontwerper.

Beeld Victoria and Albert Museum, London

70.000 tickets

McQueen leed aan manisch-depressieve buien die, samen met zijn stevige drugsgebruik, erger werden na de dood van zijn beste vriendin en ontdekker Isabella Blow en zijn dierbare moeder. Ook met het veeleisende tempo van de modewereld kreeg hij het steeds moeilijker.

"Nu stel je iedereen tevreden", zei een interviewer toen McQueen in 1995 een eerste mannencollectie lanceerde. "Behalve mezelf", luidde het antwoord van de ontwerper. Bij zijn zelfmoord werd zedig gezwegen over die steeds toenemende druk.

Afgelopen weekend opende Savage Beauty in het Londense Victoria and Albert Museum. Het stormloopscenario werd niet enkel herhaald, maar zelfs overtroffen: om te voorkomen dat de expo al voor de opening volledig uitverkocht was, zag het V&A zich genoodzaakt extra kaartjes vrij te geven. Ondertussen vlogen al meer dan 70.000 tickets de deur uit; opmerkelijke cijfers voor een modetentoonstelling.

"Ik sprak net een Russisch koppel dat in New York vijf uur in de rij had gestaan, maar geen kaartje kon bemachtigen. Vandaag proberen ze het opnieuw in Londen; mensen van overal ter wereld willen deze expo zien", benadrukt één van de talrijk aanwezige reporters terwijl haar cameraman haast vertrappeld wordt door de massa.

Beeld Victoria and Albert Museum, London

Bloed, zweet en tranen

Met de verhuis naar de Britse hoofdstad speelt Savage Beauty niet enkel een thuismatch - McQueen is geboren en getogen in Londen - maar de tentoonstelling is ook veel omvangrijker dan de Amerikaanse versie van vier jaar geleden. Dankzij een toevoeging van 66 kledingstukken en accessoires kan het V&A nu meer dan 240 objecten tentoonstellen; unieke stukken die veelal uit privécollecties van verzamelaars komen.

"Ik geloof dat het in 2011 nog te gevoelig lag om afstand te doen van die stukken", legt Louise Rytter, researchassistente van het V&A, uit. Ook de London feel verklaart volgens haar de enorme toeloop. "Wij wilden de beginjaren benadrukken. Wanneer je de tentoonstelling binnenstapt, voel je onmiddellijk die Londense rauwheid. McQueen was niet altijd die beroemde glamoureuze ontwerper; veel mensen herkennen zich in zijn Londense working class-achtergrond."

In tien themakamers laat het V&A de ontwerpen, van zijn afstudeercollectie tot zijn laatste collectie uit 2010, voor zich spreken. Typische McQueen-thema's zijn de natuur, en het gotisch-romantische, maar evengoed het overhoop halen van vestimentaire basisregels. "Hij was wild; een ongetemde ontwerper die het concept van schoonheid constant in vraag stelde", verklaart Rytter de naam van de tentoonstelling.

McQueen investeerde bloed, zweet en tranen in elke collectie en dat mag je letterlijk nemen: zo verwerkte hij zijn eigen haar in kledingstukken en onderzocht hij in Highland Rape zijn Schotse wortels door jurken op de meest provocatieve plekken open te knippen.

Beeld Victoria and Albert Museum, London

Atlantis

Uiteraard zijn ook alle McQueen-klassiekers aanwezig: de bumster oftewel de broek met bilspleetdecolleté, de elegante witte jurk die hij tijdens zijn tijd bij Givenchy op de catwalk met verf liet bespuiten ("It's okay, it's only clothes", zou hij zelf gezegd hebben), en het adembenemende hologram van Kate Moss dat in 2006 zijn The Widows Of Culloden-show afsloot.

Het monumentale spektakelgehalte van een McQueen-show valt natuurlijk onmogelijk te evenaren in een besloten museumzaal. En toch; zoiets als de nagebouwde spiegelkooi waarin modellen verkleed als psychiatrische patiënten tijdens de presentatie van zijn VOSS-zomercollectie van 2001 gevangen zaten, geeft je toch een glimp.

Als er één rode lijn getrokken moet worden in deze onvatbare overzichtstentoonstelling dan wel die van de spanning. Mode is sensationeel spannend bij McQueen. Savage Beauty doet je betreuren dat je nooit een show van deze geniale rebel hebt bijgewoond en ook nooit meer zult bijwonen.

In de laatste felwitte kamer, een groot contrast met het schemerdonker van alle vorige kamers, komt het einde nogal abrupt met Plato's Atlantis. Voor deze zomercollectie uit 2010 liet McQueen zich inspireren door Charles Darwins evolutietheorie, maar dan omgekeerd. De devolutie van de mensheid, veroorzaakt door de sublieme inhaalbeweging van de technologie op de biologie, krijgt bij McQueen vorm in een reeks hybride silhouetten die half menselijk, half machinaal zijn; sculpturale jurkjes met futuristische print en onmogelijk hoge, klauwachtige gordeldierschoenen.

Achteraf gezien kan de Plato's Atlantis-collectie geïnterpreteerd worden als een macaber voorteken van McQueens zelfmoord, maar het V&A maakt met "zijn grootste en tevens laatste prestatie" verder geen woorden vuil aan McQueens onverwachte levenseinde. Jammer, want naast overzicht en eerbetoon had deze expo ook een waarschuwing voor de onvermoeibaar versnellende modewereld kunnen zijn.

Savage Beauty loopt nog tot 2 augustus in het Victoria and Albert Museum in Londen

Beeld Victoria and Albert Museum, London

Wie was Alexander McQueen?

- Geboren in 1969 in Londen als zoon van een Schotse taxichauffeur en een Britse lerares

- Op zijn 16de verlaat hij de schoolbanken om in de leer te gaan bij de kleermakers op Savile Row

- Volgt van 1990-1992 een master modeontwerp op Central Saint Martins

- Zijn afstudeercollectie wordt opgepikt door de beroemde journaliste en styliste Isabella Blow

- Van 1996 tot 2001 is hij tot de verbazing en ontsteltenis van velen creatief directeur van het klassieke Franse modehuis Givenchy

- Hij ontwerpt voor artiesten als David Bowie en Björk en weet vier British Designer of the Year Awards te verzilveren

- Zijn stijl is een mix van romantisch vakmanschap en rauwe anarchie en zijn shows staan bekend om hun spectaculaire originaliteit

- Op 11 februari 2010, negen dagen na de dood van zijn moeder, pleegt hij zelfmoord

- Zijn trouwe rechterhand Sarah Burton zet nu het modelabel onder zijn naam voort

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234