Zondag 20/06/2021

Standpunt

De reus is nu vertrokken. Hij zal gemist worden, ook door zijn vele intellectuele tegenstrevers

null Beeld Eva Beeusaert
Beeld Eva Beeusaert

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen en schrijft naar aanleiding van het overlijden van Etienne Vermeersch.

Etienne Vermeersch is, of liever wás, er de man niet naar om in immanente rechtvaardigheid te geloven. Etienne Vermeersch was er namelijk de man niet naar om in gelijk wat te geloven, behalve in datgene wat hijzelf kon waarnemen, overdenken en begrijpen.

Lees ook

Het nooit eerder gepubliceerde interview met Etienne Vermeersch: “Ik wil wie mij graag zag bedanken”

En toch. En toch lijkt het immanent rechtvaardig dat uitgerekend op de dag waarop afscheid genomen werd van Etienne Vermeersch liefst 35.000 jonge ‘spijbelaars’, tegen alle geboden in, op straat kwamen voor een beter klimaatbeleid.

Lang voor klimaat een prangende beleidskwestie werd, dacht Vermeersch al na over hoe de mensheid duurzamer kon omgaan met haar planeet. Zoals altijd verliep dat denken volgens een ijzeren logica, en mondde het uit in ideeën die soms controversieel en ongemakkelijk klonken, maar altijd consequent waren. Dus ja, zo oordeelde de filosoof, als een groeiende wereldbevolking de aarde uitput, dan moet er misschien aan geboortebeperking gedacht worden. Dat de goegemeente vervolgens verbouwereerd achterbleef, nam Vermeersch er met enig zachtaardig genoegen bij.

De impact van Etienne Vermeersch op de samenleving laat zich niet vastpinnen op een of ander idee. Voor al wie jonger is dan 50 lijkt het alsof Etienne Vermeersch er altijd geweest is. Al vanaf de jaren 70 liep hij voorop met – toen nog – ongehoorde voorstellen over abortus en later euthanasie.

Dat België trots in het internationale koppeloton van ethische vrijheid en liberale zelfbeschikking zit, is in ruime mate te danken aan die ene koppige filosoof. Velen mogen fier zijn als ze bij leven één steen verlegd krijgen in de rivier. Etienne Vermeersch heeft hele rivierbeddingen in de Vlaamse samenleving verlegd. Rechtstreeks en ook onrechtstreeks, door generaties kritische vrijdenkers te inspireren en op te leiden.

Behalve consequent en vooruitstrevend is het denken van Vermeersch ook altijd veelzijdig én praktisch geweest. Toen een jonge asielzoekster de dood vond bij een poging om haar het land uit te zetten, bleef Vermeersch niet steken in verontwaardiging. Hij nam het voortouw bij de uitwerking van een handleiding voor geweldloze uitzetting.

Moet een ethicus de handen wel bevuilen met beleidssteun, klonk het vervolgens verontwaardigd op sommige banken. Juist wel, oordeelde Vermeersch, die meende dat slimme mensen beter geen genoegen nemen met een comfortabel plekje aan de zijlijn.

Ook daarin was Vermeersch immer consequent. Geen ivoren toren was hem ruim genoeg. De gedachte dat een intellectueel niet enkel de eigen kring maar ook het ruime publieke debat dient te voeden, is juist een van de belangrijkste verwezenlijkingen die hij nalaat.

Etienne Vermeersch was een reus van het maatschappelijke denken, een publieke intellectueel zonder gelijke in Vlaanderen.

De reus is nu vertrokken. Hij zal gemist worden, ook door zijn vele intellectuele tegenstrevers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234