Dinsdag 02/03/2021

De restauratie van het oude bankregime

De graaicultuur van de bankiers is niet voorbij, en het is niet alleen de koning die het zegt (DM 22 en 24/7). ‘De kans zit er dik in dat, zoals de aristocraten van weleer, de bankiers erin slagen hun ‘Ancien Régime’ te restaureren’, schrijft Paul De Grauwe.

Na de val van Napoleon keerden de aristocraten terug naar Frankrijk en herstelden er de monarchie. De periode van de restauratie was begonnen. Talleyrand, de minister van buitenlandse zaken onder Napoleon, zei over deze aristocraten die opnieuw de macht grepen: “ils n’ont rien appris ni rien oublié”. Ik vrees dat we binnenkort hetzelfde zullen kunnen zeggen over de bankiers. De bankiers komen inderdaad terug en beginnen weer hetzelfde te doen als vroeger. Het meest spectaculaire voorbeeld is Goldman Sachs in de VS. Na de spectaculaire reddingsoperatie van de Amerikaanse banken, waaronder Goldman Sachs, door de Amerikaanse overheid maakt de bank weer forse winsten. Niet omdat de Amerikaanse economie het beter stelt, integendeel. De winsten worden vooral gerealiseerd door het kopen en verkopen van financiële producten van dubieuze kwaliteit. En omdat er nu minder concurrenten zijn profiteert Goldman Sachs van grote marges bij die aan- en verkoopoperaties. De winsten worden opnieuw uitgedeeld in de vorm van grote bonussen aan dezelfde financiële tovenaars die de economie aan de rand van de afgrond hebben gebracht.

Onverantwoorde risico’s

De bankencrisis is ontstaan omdat de bankiers te veel risico’s namen. Ze deden dat omdat ze er konden op rekenen dat de overheid hen boven water zou houden als de storm opstak. En hoe groter de bank, des te zekerder de bankier kon zijn dat de overheid de helpende hand zou uitsteken. De grote banken waren te groot geworden, en namen daarom ook ongehoord grote risico’s. Dat is het centrale probleem in de banksector. Sinds de uitbarsting van de bankencrisis is dat probleem nog erger geworden. De overheden in vele landen hebben getoond dat ze grote banken niet failliet laten gaan. De grote banken zullen daarom, verzekerd als ze zijn van deze overheidshangmat, in de toekomst opnieuw grotere risico’s nemen met het geld van deposanten. Als ze grote risico’s nemen zullen ze opnieuw perspectief hebben op grote winsten, die ze dan weer kunnen opstrijken. Grote risico’s kunnen ook tot grote verliezen leiden, maar die zullen zoals in het verleden voor de overheid, en de belastingbetalers, zijn. De bankiers zullen opnieuw een heel aantrekkelijk gokspel spelen met de overheid. Dat spel bestaat erin muntstukjes in de lucht te gooien: als het kop is maken de bankiers winst, als het munt is maakt de overheid verlies. Zo’n asymmetrische structuur in de verdeling van winst en verlies zal de banken er opnieuw toe aanzetten om te grote risico’s te nemen. Goldman Sachs toont hen nu reeds de weg. De bankiers hebben niets geleerd, ze zijn ook niets vergeten. Wat moet de overheid doen om te beletten dat de bankiers terugkomen en hun oude gewoonten herstellen? Hoe moet de overheid deze restauratie van het oude bankregime die nu al begonnen is, beletten?

Verplichte hervormingen

Ten eerste moet het toezicht op alle risico’s die de banken nemen versterkt worden. Mijn voorkeur gaat naar een systeem waarbij de banken uitsluitend klassieke bankactiviteiten mogen verrichten. Weg met de gestructureerde producten die dan worden doorverkocht, en zich daarna als vergiftigde producten verder in het financieel stelsel verspreiden. Ten tweede moet de omvang van de banken beperkt worden. De banken zijn veel te groot geworden. De bankiers hebben ons wijsgemaakt dat grote banken goed zijn voor de economie omdat grote banken beter de risico’s kunnen spreiden. Geloof ze niet. Het omgekeerde is waar: grote banken zijn “too big to fail”. Ze nemen onverantwoorde risico’s, wetende dat hun omvang een permanente chantage is die wordt uitgeoefend op de overheid. Die laatste zal altijd met de gebakken peren zitten als het misloopt met een grote bank. Neelie Kroes, commissaris van de Europese Commissie, doet fantastisch werk om dat idee toe te passen. Banken die zich in de problemen hebben gewerkt moeten afslanken, en een deel van hun activiteiten van de hand doen. KBC was ook zo’n bank die te groot was geworden. Het wordt tijd dat de “bank van hier” inkrimpt. Een kleinere KBC zal er ook voor zorgen dat die bank minder politieke invloed uitoefent. Deze hervormingen moeten tot een nieuwe banksector leiden die minder winstgevend zal zijn maar ook minder risico’s creëert waarvan wij allen het slachtoffer zijn.Het zal niet gemakkelijk zijn om zo’n hervorming door te voeren. De banken zijn in grote stilte met hun lobbywerk bezig. Het doel van dit lobbywerk is de restauratie van het oude bankregime. De kans zit er dik in dat, zoals de aristocraten van weleer, ze erin slagen het “Ancien Régime” te restaureren. Dat zal tot nieuwe crisissen leiden. Op den duur, en na veel ellende, zal het overal doordringen dat het niet goed is het bankieren uitsluitend toe te vertrouwen aan bankiers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234