Woensdag 05/08/2020

Verkiezingen VS

De Republikeinse partij dreigt uit elkaar te vallen

Republikeins presidentskandidaat Donald Trump.

Donald Trump kan nog altijd winnen, zegt peilinganaliste Karlyn Bowman van het American Enterprise Institute. Maar hoe dan ook dreigt de Republikeinse partij uit elkaar te vallen. "De interne verschillen zijn zo groot dat er al gesproken wordt over de vorming van een nieuwe conservatieve partij."

“We mogen niet vergeten dat veel peilingen wel vaker verkeerde voorspellingen hebben gedaan dit jaar. Denk maar aan de brexit en het recente Colombiaanse referendum over vrede met de FARC. Ook hier in de VS tonen de polls niet alles. Zo hebben de meeste peilingbureaus in deze verkiezingscyclus historisch slechte responsresultaten. Waar twee decennia geleden bijna 35 procent van de gecontacteerden hun telefoon beantwoordden, ligt de responsgraad nu op minder dan 10 procent, zelfs bij de beste analisten zoals het Pew Research Center.”

Karlyn Bowman, senior fellow van de invloedrijke conservatieve denktank American Enterprise Institute in Washington D.C., durft op minder dan een week van Election Day haar hand niet in het vuur te steken voor de Clinton-overwinning die de meeste polls op haar bureau voorspellen. Trump zelf pakt in zijn campagne mogelijk niet onterecht uit met een ‘stille meerderheid’ die hem steunt.

Bowman: “Er is een groot debat onder academici die polls onderzoeken over de zogeheten ‘vijf miljoen vermiste blanke kiezers van 2012’, die toen thuisbleven omdat ze door Mitt Romney waren beledigd (terwijl Barack Obama slechts won met een verschil van 4,9 miljoen stemmen in de popular vote, MR). De consensus vandaag is dat deze mensen onregelmatige kiezers waren met een lagere opleiding, maar wel Republikeinen. Als zij deze keer wel opdagen geven ze Trump mogelijk nog een boost, al zou hij dan tegelijk ook moeten rekenen op teleurgestelde Hillary-kiezers die alsnog thuisblijven.”

Een sleutelstaat waar deze blanke blue collar voters het verschil maken, is Ohio, op verkiezingsdag toch goed voor achttien kiesmannen. Daar heeft Trump volgens Bowman een voordeel in de persoon van Republikeins senator Rob Portman, die er door zijn verzet tegen het Trans-Pacific-vrijhandelsakkoord een achterstand van 10 procent omboog in een even grote voorsprong voor zijn herverkiezingscampagne. “Als Trump Ohio binnenhaalt is dat niet zijn verdienste, maar die van Portman.” De Democraten zijn ongerust over de oude industriestaat. Het is geen toeval dat president Obama er dinsdag campagne ging voeren.

Clinton maakte volgens Bowman enkele weken geleden ook een grote fout door de Trump-aanhangers een ‘mand vol betreurenswaardigen’ te noemen. “Een betreurenswaardig commentaar, want veel van deze mensen verloren hun banen of zagen hun inkomens krimpen”, zegt ze. “Je mag kritiek hebben op Trump zelf, maar zijn ‘Make America Great Again’-slogan raakt een gevoelige snaar op een moment dat onze standing in binnen- en buitenland afneemt.”

Trump overtuigt er volgens Bowman ook vrouwen mee, ondanks zijn beledigende commentaren. “Er gaan acht miljoen meer vrouwen stemmen dan mannen. Clinton heeft bij hen nu een riante voorsprong op Trump. De vrouwen die op Trump stemmen zijn laagopgeleid en wonen in kleinere gemeenten op het platteland. Toch valt het me op dat in conservatieve stedelijke kringen waarin ik vertoef, ook hogeropgeleide vrouwen voor hem gaan stemmen. Niet omwille van Trump, maar tégen Hillary.”

Toch kan het Trumpisme in de wandelgangen van het AEI, wiens neoconservatieve vleugel ooit een grote invloed had op ex-president George W. Bush, op weinig bijval rekenen. “De meeste mensen die hier werken behoren tot de #Nevertrump-beweging”.

De reden is de historische crisis waarin de zakenman de Grand Old Party heeft gestort. Ongeacht het resultaat is Bowman somber over de nabije toekomst van de Republikeinen.

‘Loopgravenoorlog’

Of Trump nu wint of verliest, volgens Bowman blijft een splitsing van de Republikeinse partij mogelijk. "Als Trump verliest, zullen onder de Republikeinen van Capitol Hill bittere verwijten worden gemaakt. Er zal een cirkelvormig vuurpeloton volgen dat op elkaar schiet. Het zal moeilijk zijn om te voorspellen wie er recht blijft staan in dat bloedig gevecht."

“Als Trump wint, zal politiek Washington dieper verdeeld zijn dan ooit, misschien meer dan de bevolking zelf. We zullen niet alleen een intensifiëring van de loopgravenoorlog met de Democraten zien, maar vooral binnen de eigen partij. De interne verschillen zijn nu al zo groot dat je al hoort spreken over de vorming van een nieuwe conservatieve partij als Trump het als president voor het zeggen zou krijgen. Ze zou van veel mensen steun krijgen, al leert de geschiedenis dat het uiterst moeilijk is om in de VS met een nieuwe partij te beginnen.”

Er zijn historische precedenten van splitsingen – al duurden die nooit erg lang. In 1912 kwam Theodore Roosevelt alleen op met de Bull Moose-partij omdat hij de Republikeinse nominatie verloor. Toen de Democratische Partij verdeeld was over burgerrechten in 1948, splitsten de ‘Dixiecrats’ zich af van president Harry S. Truman. In 1952 steunden deze Democraten niet hun kandidaat, Adlai Stevenson, maar Republikein Dwight D. Eisenhower. In 1968 richtte Democraat George Wallace de racistische American Independent Party op, nadat zijn eigen partij hem had uitgespuwd.

Sommige strategen vinden dat de Republikeinse centristen dat laatste voorbeeld maar moeten volgen door de racistische Alt Right-vleugel van de partij te verstoten. Volgens Bowman is dat een non-issue. “Ja, er zijn een aantal gekken, racisten en antisemieten die Trump steunen, maar ze vormen een extreme minderheid”, zegt ze. “Zes maanden geleden nam niemand de Alt Right-term in de mond. Ik volg polls goed genoeg om zo’n groep niet te missen mocht ze representatief zijn, en dat is ze niet.”

Evenmin gelooft Bowman in een nieuwe beweging rond Evan McMullin, een onafhankelijke conservatieve presidentskandidaat die het in rode staten als Utah komende dinsdag goed zou doen. Wat moet er dan wel gebeuren om de schade te beperken?

Bij winst van Trump zullen invloedrijke Republikeinen er in het Congres alles aan doen om de nieuwe president ‘te matigen in de macht’. Verwacht in dat geval een bemiddelende viersterrenrol tussen het Witte Huis en het Congres voor vicepresident Mike Pence. Senator Portman uit Ohio, die met Trump zijn protectionistische agenda deelt, komt dan mogelijk op een departement als Handel terecht. Hij is respectabel genoeg om ook met de zakenelite van de partij deals te sluiten. Deze brugfiguren kunnen dan het verschil maken tussen oorlog of gewapende vrede bij de Republikeinen. Als Trump dat wil.

Karlyn Bowman.Beeld Maarten Rabaey

Bij verlies zou volgens Bowman de beste uitkomst zijn dat Trump “weer vertrekt naar waar hij vandaan kwam. Maar dat alleen lost uiteraard de oorzaak van de problemen niet op. Hij was de verkozen genomineerde en heeft een groot aantal aanhangers die erop zullen staan dat de partij naar hen luistert.”

De Republikeinse top moet volgens Bowman uit lijfsbehoud deze onderstroom ernstiger nemen dan tot nu het geval is geweest. “Hij is breder dan de blanke arbeidersklasse alleen, want daarmee verzamel je geen 40 procent van het land achter je. Deze mensen willen een koerswijziging in Washington omdat ze nog altijd grote gevolgen dragen van de financiële crash uit 2008. Tijdens polls in de voorverkiezingen zeiden veel Republikeinen dat ze zich ‘verraden’ voelden door het GOP-leiderschap in Washington, omdat ze hun belangen niet verdedigden. Verraad is een woord dat je zelden hoort in de Amerikaanse politiek. Het vertrouwen van deze kiezers moet door Washington worden herwonnen.”

Een machtswissel aan de top van de partij is dan ook onontbeerlijk om een signaal te geven. Wispelturige kopstukken zoals Huis-voorzitter Paul Ryan – die eerst niet en dan weer wel Trump steunde – dreigen vroeger dan laat te sneuvelen. Figuren als Ted Cruz en Rand Paul, ooit boegbeeld van de Tea Party die in 2010 als eerste met steun van grassroots-Republikeinen de eigen elite uitdaagde, zullen zeker opnieuw een gooi doen naar de macht. Gematigde figuren zoals John McCain en John Kasich zullen vanuit het centrum als ‘wijzen’ bemiddelen, als ze zich al niet afsplitsen van het Trumpisme. Geen van hen is de toekomst.

Nieuwe generatie

In plaats van een pijnlijke splitsing is Bowman pleitbezorger van een machtsoverdracht aan de Republikeinse politici van morgen, wat ook gezonder zou zijn voor de democratie. “De voorbije jaren kregen de Republikeinen er op het niveau van de staatsparlementen meer dan 900 zetels bij. Onder deze populaire politici zitten veel potentiële Congresleden van de toekomst. Nu al hebben ze daarom een sterker B-team warmlopen dan de Democraten voor de midterm-verkiezingen voor het Congres van 2018.” De voorspelde Democratische meerderheid in de Senaat zou dus weleens van korte duur kunnen zijn, terwijl het Huis nu zo goed als zeker Republikeins blijft.

Er zijn wel enkele voorwaarden als de Republikeinen zo snel weer de rangen willen sluiten. De Republikeinen zullen in het Congres een immigratiehervorming moeten steunen om ingang te vinden bij de Hispanics, de snelst groeiende demografische bevolkingsgroep. Daarvoor ziet Bowman een grote rol weggelegd voor de jonge senator Marco Rubio uit Florida, die volgens haar na zijn mislukte poging om nu al president te worden, na deze verkiezingen misschien wel de beste kaarten heeft om weer op het Republikeins voorplan te treden.

Vervolgens ligt volgens Bowmans onderzoek de millennialgeneratie voor het grijpen, die voor het eerst groter is dan de babyboomers. Ze wijst naar een Pew-poll uit 2015 waaruit bleek dat liefst 48 procent van de 18- tot 34-jarigen zich omschrijft als onafhankelijken, 29 procent als Democraten en slechts 17 procent als Republikeinen. Bij deze verkiezingen zullen veel van de onafhankelijken thuisblijven, omdat ze geen van beide kandidaten vertrouwen, maar op termijn neigen ze volgens haar naar de Republikeinen.

“Onder de huidige jongeren zijn er volgens polls velen die zelfstandig willen ondernemen, voor wie het Republikeins programma van lage belastingen aantrekkelijk is. Men wordt ook conservatiever eens men huwt, kinderen krijgt en een hypotheek heeft af te betalen. President Obama’s Affordable Care Act is een goed voorbeeld. ‘Oh wow, sounds really great’, dachten velen eerst, tot ze er meer voor moesten betalen dan vroeger.” Zo’n conservatieve trend was al te zien in 2012. De ongebonden min-dertigjarigen steunden Obama nog met 60 procent tegen 36 procent tegen, maar de gesettelde dertigplussers steunden Romney met 50 tegenover 48 procent.

Wel blijven er opvallende raciale scheidslijnen. Een meerderheid van de blanke millennials is pro-Republikeins, een meerderheid van de minderheden is pro-Democratisch. Een grens die Bowman ziet vervagen. “Zoals de Ierse en Italiaanse Amerikanen gaan de Hispanics zich op termijn minder en minder als groep organiseren, maar assimileren. Dat zien we nu al gebeuren met de derde generatie Latijns-Amerikaanse migranten. Zij voelen zich nu Amerikaan, en zo hoort het ook.”

Trump kan deze trend niet stoppen. De Grand Old Party zal diverser moeten zijn, of ze zal binnen enkele jaren niet meer zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234