Vrijdag 24/09/2021

De remonte van de minirenner

Straks glijden ze weer over de kasseien, als koningen over kamerbreed tapijt. Tom Boonen, Peter Sagan, Fabian Cancellara. Maar net als de tenoren van de Ronde van Vlaanderen, die zondag honderd kaarsen uitblaast, groeien ook miniatuurrenners tot vaderlandse helden uit.

Als een puntige zwerm trekvogels priemen ze richting Zuidstraat, bruisende slagader in het hart van de hoofdstad. Vanuit de etalage van La Boite à Cartes, antiekwinkel voor 'achat, estimation & vente', in de meest diverse kleuren. Rood, blauw, groen, paars, geel en wit. Zeven miniatuurwielrenners, nauwelijks vijf centimeter hoog.

Dwergpeloton in volle actie versteend. Sneeuwwitje is nergens te bespeuren, magie des te meer. De tinnen soldaten, roodgeverfde brandweermannen ('A la choix, € 10,00') en gouden muntstukken ('Banque du Congo belge 1909-1959') verzuipen in gewoonheid, als drenkelingen in de zee.

Zegt een passant: "Die liggen hier precies al lang."

Vanuit alle kieren duiken ze momenteel op, de miniatuurrenners. Op de affiche van Vélofolies, de Kortrijkse beurs voor wielerliefhebbers, in het campagnebeeld van de 'Gouden klassiekers'-wedstrijd van Het Laatste Nieuws, in de fraaie tekeningen van het Nederlandse illustratieduo Vijselaar en Sixma en de haarfijne schilderijen van Walter Dolphyn, achterkleinzoon van Willem Elsschot.

Reeds enkele zomers sieren de miniatuurrenners de tafel van Karl Vannieuwkerke in diens Tour-talkshow Vive le vélo. Met 'De fraaie Odiel' werd vorig jaar elke avond een exemplaar uitgedeeld, aan de meest opmerkelijke renner uit het Tourpeloton. Het gevolg is onder meer in Het Centrum Ronde Van Vlaanderen in Oudenaarde, broeierige navel van de Vlaamse wielerwereld, duidelijk voelbaar.

Zegt Julie, immer goedlachse medewerkster van wielercentrum: "Ja, ze gaan hier sindsdien vlot over de toonbank." Er zijn dozen met complete ploegen, hedendaagse en retro, en rekken vol eenzame fietsers, kromgebogen over het stuur tegen de wind. Vijf euro voor een plastic exemplaar, tien voor een tinnen.

"Niet goedkoop, inderdaad, maar er kruipt dan ook bloed, zweet en tranen in de fabricage. En ondanks de prijs worden ze heel vaak verkocht. We kunnen de leveringen maar moeilijk bijhouden, het gaat ongelooflijk snel. Het valt mij op dat ze niet alleen populair zijn bij kinderen, de kopers zijn echt van alle leeftijden. Er komen hier dikwijls fanatieke verzamelaars over de vloer, die het hele land afreizen om hun verzameling rennertjes aan te vullen. Blijkbaar roepen ze bij veel mensen nostalgie op, want ik zie ze momenteel echt overal. Maandag moest ik naar de osteopaat en zelfs daar stonden ze in de wachtzaal."

Van alle leeftijden

Speelgoed voor grote kinderen, zeg maar. Weinig verwonderlijk, want zo opvallend hun huidige invasie van glazen etalagekasten is, van Brussel over Gent tot Oudenaarde, zo gretig bevolkten ze vroeger jongensdromen. Begeesterd door Merckx, Van Impe dan wel Bahamontes verzamelden kleine wielerfans zo veel mogelijk rode, gele, blauwe en groene rennertjes en speelden er hun eigen Ronde van Vlaanderen, Giro of Ronde van Frankrijk mee. Elk kind verzon zijn eigen spelregels, het resultaat was steeds gelijk. Wielerheld rijdt als eerste over de meet, wielerhart gloeit van trots.

Kleine speeltjes, grote herinneringen dus. Voor Paul van Bommel bijvoorbeeld, eigenaar van het restaurant-wielermuseum Casa Grinta in het Antwerpse Terhagen. Hij zegt: "Als kind speelde ik constant met die rennertjes. Maar door de jaren ben ik mijn verzameling kwijtgeraakt. Tot ik vijftien jaar geleden eentje met een groene trui kreeg van mijn ouders, die het op reis in Frankrijk hadden gekocht. Sindsdien ben ik ze opnieuw gaan verzamelen, via YouTube en met hulp van vrienden en klanten die er dikwijls meebrengen. Ondertussen heb ik er al meer dan 1.700 staan, samen met 140 miniatuurauto's uit de publiciteitskaravaan van de Tour de France."

Tijdens het avondrood van de jaren zeventig viel de productie van de miniatuurrenners stil, als sprinters op een Alpencol. Anno 2013, echter, maken de miniatuurrenners een opmerkelijke comeback. Men zou ze dan ook als blinkende talismannen der onschuld kunnen beschouwen, nostalgisch tegengif voor alle dopingellende. Kinderlijk maar felbegeerd kleinood.

Schreef Dirk Decruyenaere, uit het West-Vlaamse Aalbeke, op de zoekertjespagina's van Het Laatste Nieuws: "Ik zoek adressen van verzamelaars van miniatuurwielrenners. En wie bouwt miniatuurdecors voor deze rennertjes?"

Mario Simoen uit Eeklo zou een antwoord op 's mans vraag kunnen zijn. Wielerbond Vlaanderen plaatst bij de Oost-Vlaming wel eens een bestelling, tot vijfhonderd exemplaren, en op vraag van wielerjournalist Rik Vanwalleghem vereeuwigde Simoen in 2006 de integrale ploeg van Quick-Step in kabouterafmetingen.

Vertelde de Eeklonaar toen in Het Nieuwsblad: "Ik had net de pakjes van de Quick-Step-ploeg afgerond, toen ik vernam dat de pakjes een paar dagen later zouden veranderen. Dan had ik wel iets van: 'Dat meen je toch niet?' Maar achteraf ging ik weer vol goede moed aan de slag."

5 centimeter, 22 gram

Nog gepassioneerder dan Simoen is Charles Huysman uit het West-Vlaamse Ruiselede. Onder de bedrijfsnaam Cyclistes Léon is Huysman hofleverancier van Vive le vélo, en volgens zijn website is hij "de exclusieve en officiële verdeler in België en Nederland van deze miniatuurrenners".

Hoe dan ook, Cyclistes Léon biedt drie modellen aan. Model R, met renner en fiets volledig in zamak - een legering van zink, aluminium, magnesium en koper. De hoogte van de renner bedraagt vijf centimeter, het gewicht 22 gram. Model P toont andere poses, een klimmer en een sprinter. Bij Model D, tot slot, is de renner van harde PVC vervaardigd, en is hij bovendien afneembaar van de fiets. "Ideaal voor het samenstellen van een peleton (sic) met 1 overwinnaar en verschillende renners en sprinters."

Charles Huysman: "Op jaarbasis verkopen we ongeveer 10.000 rennertjes, waarvan de helft aan de kust. Vooral april en juli zijn drukke maanden, dan krijgen we zelfs aanvragen uit New York en Singapore. En met de Olympische Spelen in Londen en de Tourwinst van Bradley Wiggins vorig jaar moesten we ook veel aan Engeland leveren."

De kiem van Cyclistes Léon ligt in 2011, bij de toen zesjarige Léon Huysman. Aangetrokken door de metalen miniatuurrenners op zolder vraagt hij vader Charles om uitbreiding van het peloton. "Maanden heb ik gezocht naar een fabriek die de oorspronkelijke mallen nog had liggen", zegt Huysman. "Tevergeefs, want de hele markt bleek overgenomen door import van plastieken renners uit China. Maar uiteindelijk heb ik in een dorpje onder Parijs toch een klein familiebedrijfje gevonden dat nog metalen renners maakt. Als enige in Frankrijk en België."

Sindsdien rijdt Huysman meermaals per jaar richting Frankrijk, richting Fonderies Roger. Thuis, in het atelier in Tielt, schildert schoonvader Mark Gekiere, de renners vervolgens naar de wens van de klant. Geduldig als een middeleeuwse monnik.

Gekiere: "Voor één rennertje ben ik al snel een paar uur bezig. Ik heb twee verschillende verfsoorten, en daarmee kan ik alle moderne merkentruien schilderen. Laatst vroeg iemand mij om acht renners van de Sky-ploeg, maar het merendeel van de klanten vraagt om retrotruitjes. Raleigh, Renault, Panasonic, ik heb ze allemaal al gedaan. Splendor en Renault ook, zeer mooie truitjes, maar wel moeilijk om te schilderen, met al die strepen."

Maar dan, de geest van dit verhaal in één zin vattend, zegt hij: "als ik een bestelling krijg, schilder ik regelmatig een rennertje extra. Voor mezelf."

Dwergpeloton op hoogtestage

Symptomatisch voor de renaissance van de miniatuurenners is 'De ontsnapping', een recent opgestart project van het Gentse communicatiebureau Comm'sa. Voor de honderdste verjaardag van de Ronde van Vlaanderen, zondag, maken zij 72 renners uit polyester, 1 meter 20 op 1 meter 50, en laten die overal in Vlaanderen opduiken. Aan de voet van de Koppenberg bijvoorbeeld en bij de start van de Scheldeprijs, straks.

"Alles in dit project draait om spelen, net zoals de mensen vroeger in het zand met de miniatuurrenners speelden", zegt Carlos Boidin van Comm'sa.

"Daarom hebben de renners, ontworpen door de kunstenaar Erik Nagels, ook een heel simpele, naïeve vorm en zijn ze geschilderd in de kleuren zoals ze vroeger in de zeeptrommels bij een of ander wasproduct zaten. En we merken dat de mensen er meteen een grote affiniteit mee hebben, sommigen zien er zelfs Briek Schotte in."

Brugge en Oudenaarde, start- en aankomstplek van de Ronde van Vlaanderen. De Muur van Geraardsbergen, van 21 tot 27 mei. Op de golfbreker aan het Kursaal in Oostende, van 25 mei tot 11 augustus. De speellijst van 'De ontsnapping' voorspelt een druk seizoen. "En we gaan zeker nog met ons peloton op hoogtestage", lacht Boidin. "We dromen zelfs van de Chinese Muur."

www.cyclistesleon.be www.deontsnapping.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234