Maandag 18/11/2019
Carl Devos. Beeld Bob Van Mol

Column

De regeringscommunicatie over het begrotings- en fiscaal beleid lijkt soms geschreven door Comical Ali

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Het aantal belastingcontroles daalde fors, alsook hun opbrengst. Geen probleem, die controles verlopen nu eenmaal efficiënter. De kaaimantaks bracht 5 van de begrote 510 miljoen op. Geen probleem, het geld gaat naar de reguliere economie en verklaart de stijging van andere belastinginkomsten.. De ‘redesign’ van de overheid moest tussen 2016 en 2018 550 miljoen opbrengen, het werden er 496 minder. Al zijn er geen precieze ramingen voor de acht trajecten die daarvoor uitgetekend werden. Geen probleem, want het is de gedeelde verantwoordelijkheid van de hele regering en ondertussen wordt gezocht naar zoveel mogelijk begrotingsposten die aan de 'redesign' gekoppeld kunnen worden. Sommige inkomsten zijn nu eenmaal niet te berekenen, waarna men er bizar genoeg een bedrag in de begroting op plakt.

Dat levert allemaal goed begrotingsnieuws op: de doelstellingen werden voor 80 procent gehaald, want in 2019 zakt het tekort tot 0,7 procent. De EC ziet het structureel tekort dan op 1,7 procent, maar die is nu eenmaal voorzichtiger en past minder ‘technische correcties’ toe.

De regeringscommunicatie over het begrotings- en fiscaal beleid lijkt soms geschreven door Comical Ali. Comical Ali is de bijnaam van de Iraakse minister van Informatie, Mohammed Saïd al-Sahaf, die in de Tweede Golfoorlog de nakende nederlaag met ‘alternatieve feiten’ wegcommuniceerde. De strijd van minister De Croo tegen fake news mag in regeringskringen starten. Daar wordt een en ander bijwijlen te creatief geformuleerd. Zoals een student die, toen hij faalde voor een mondeling examen, vrolijk opmerkte dat hij nu eenmaal te slim voor de vragen was. Het is niet uitgesloten dat hij als spindoctor voor de premier werkt en bedenker is van diens historische quote "geen enkele regering – en ik wik mijn woorden – heeft in de voorbije 25 jaar in één bestuursperiode meer gerealiseerd".

Reden om trots te zijn

Is Michel I dan gebuisd? Neen. De regering kan ook op sociaal-economisch, fiscaal en budgettair vlak heel wat voorleggen. Zoals de jobgroei of de stijging van het inkomen voor werkenden. Er is reden om trots te zijn. Maar de gepimpte uitleg die er bij komt is er vaak over. De jobgroei heeft inderdaad veel te maken met de manier waarop de regering de zeilen zet, maar zonder de Europese groeiwind lag onze sloep in stil water. Er is een taxshift, ook taxcut, maar die is niet gefinancierd. Er is economische groei, maar die is op Italië na de laagste van de eurozone. Dat zou de schuld zijn van de ‘stabilisatoren’, die verhinderden dat we in een grote crisis in een diep dal vielen. Stabilisatoren die deze regering wil afbouwen. En die dus blijkbaar nergens elders bestaan of daar de groei vertragen. De staatsschuld zakt, maar we behoren nog steeds tot de club van vijf eurolanden met een schuldgraad boven de 100 procent. Het begrotingstekort zakt, maar enkel Spanje, Frankrijk en Italië hebben nog een groter tekort. Niet meteen de ‘Noord-Europese’ landen die deze regering als referentiepunt kiest.

Hervormen en een begrotingsevenwicht realiseren is volgens deze regering niet te combineren. Als dat klopt is het ook na 2019 het een of het ander. Aangezien het aantal te zoeken miljarden aanzwelt, kan er in die logica dus in de volgend regering niets hervormd worden. En die sanering kan niet als het regent en niet als de zon schijnt. De vraag is wanneer dan wel.

Na de bankencrisis van 2008 voerde de ECB een lagerentebeleid, het bespaarde ons tientallen miljarden rente. Dat gratisgeldbeleid is een doping, als de uitzonderlijk lage rente ooit afloopt komen we in grote problemen. Dan voelen we immers enkele structurele zwaktes van onze economie dubbelhard: zoals de budgettaire toestand en de zorgwekkende terugval van de productiviteitsgroei. Die motor van de economie, ooit onze sterkte, ligt nu onder het Europees gemiddelde. Dat is een zorg die in de Wetstraat meer aandacht verdient.

Verlammingseffecten

Die productiviteitsval heeft veel te maken met lage publieke investeringen, waarmee we weer bij de budgettaire tabellen zijn. Mochten enkel de verlammingseffecten die de verkiezingen van 2018 en 2019 nu opwekken verklaren waarom Michel I onder de zelfopgelegde begrotingsdoelstellingen blijft, dan zou dat nog meevallen. Het is helaas veel erger. De ‘dash’ lekte niet de voorbije maanden weg, interne tegenstellingen verhinderen al vele jaren, zelfs vanaf het eerste regeringsjaar, forser beleid. Nadat de nieuwe regering-Bourgeois en Michel kort na elkaar een eerste saneringssalvo losten, kwam er heel wat maatschappelijk protest. MR en CD&V kregen het moeilijk. Die laatste lanceerde als sociaal geweten haar rechtvaardigheidsagenda en vermogenswinstbelasting. Die nieuwe inkomsten werden afgeblokt, dus ook nieuwe besparingen. De miljarden die N-VA in de sociale zekerheid wil vinden, werden nooit concreet omschreven. Dat wil ze niet in de publieke ruimte doen, enkel aan de onderhandelingstafel. Maar die is er al jaren niet meer om daarover te spreken.

Hoewel N-VA voor de verkiezingen liet weten dat een regering die ze domineerde anders zou werken dan een waarin ze gewoon participeerde, kan dat door de ‘donnant-donnant’ nu toch niet. Het lukt dus enkel in een absolute meerderheid. Maar zelfs voor N-VA is dat te hoog gegrepen. Ze mogen zich in Michel I dus afvragen hoe ze dat in godsnaam in Michel II zullen oplossen. Want als deze regering in meer gunstige omstandigheden nooit de eensgezindheid had om haar budgettaire doelen te bereiken, hoe zouden ze dat in een verkiezingscampagne dan plots wel nog kunnen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234