Donderdag 29/09/2022

AchtergrondDroogte

De regen komt eraan, maar de droogte blijft nog even. ‘We drukken enkel de pauzeknop in’

Het natuurreservaat l'Etang de l'Ilé in Virton, in de provincie Luxemburg. Ook hier zie je de droogte aan het werk.  Beeld BELGA
Het natuurreservaat l'Etang de l'Ilé in Virton, in de provincie Luxemburg. Ook hier zie je de droogte aan het werk.Beeld BELGA

Na een wekenlange periode van droogte trekken er weer onweersbuien over het land. Hoewel de neerslag verfrissing brengt, biedt hij geen oplossingen voor de vele hittegerelateerde problemen. ‘Het zijn regendruppels op een hete plaat.’

Paul Notelteirs

Al sinds het begin van de zomer verhit de droogte de gemoederen, maar de recentste voorspellingen van het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) tonen dat meer afkoeling op komst is. Vanaf de Franse grens trekken regen- en onweersbuien dinsdagavond ons land binnen, waardoor er in bepaalde regio’s tot 20 millimeter neerslag per vierkante meter kan vallen.

Dat wisselvallige weer houdt zeker tot zondag aan en toch zijn het volgens hydroloog Patrick Willems (KU Leuven) slechts “regendruppels op een hete plaat”. In de meeste streken van ons land valt maandelijks gemiddeld 70 millimeter neerslag, de voorbije maanden bleef het bijzonder droog. Daardoor is er nu een neerslagtekort dat met de grens van 300 millimeter flirt. “Die regen van de komende dagen zal nauwelijks impact op het watertekort hebben”, zegt Willems.

Uitbundig gejubel

Redenen tot uitbundig gejubel en trompetgeschal zijn er vooralsnog niet, maar de verwachte regen heeft wel enkele voorzichtige voordelen. De hydroloog vertelt dat hij de komende dagen als een ‘ingedrukte pauzeknop’ ziet. In het najaar volgen de regenbuien elkaar doorgaans sneller op, waardoor het belangrijk is om de zomerse periode met zo weinig mogelijk kleerscheuren door te komen. Enkele dagen waarop het niet volledig droog is, helpen bij deze overbrugging.

Dankzij de lagere temperaturen verkleint ook de kans dat water verdampt en het neerslagtekort verder toeneemt. Het hoeft daarbij geen probleem te zijn dat er in de komende dagen minder neerslag zal vallen dan maandag, toen het KMI code geel voor onweer afkondigde. Na een lange periode van droogte absorbeert de bodem het water minder goed, waardoor het wegstroomt naar de riolen en hinder kan veroorzaken. In een ideaal scenario krijgen we in de komende weken daarom wisselvallig weer.

Lees ook

Wetenschappers waarschuwen dat hitte en droogte wereld kunnen ‘destabiliseren’

Klimatoloog Wim Thiery: ‘In het business-as-usualscenario hebben we een opwarming van 2,7 graden tegen het einde van deze eeuw. In die wereld wil je niet leven’

Fauna en flora

Die langdurige perioden van neerslag zouden ook de lokale fauna en flora ten goede komen, bevestigt Natuurpunt-voorzitter Bart Vangansbeke. Het is al voor de vijfde zomer in zes jaar tijd erg droog en dat blijft niet langer zonder gevolgen. Als verdedigingsstrategie tegen de droogte werpen heel wat boomsoorten vroegtijdig hun bladeren af en produceren ze meer vruchten dan gewoonlijk. Via die aanpak komen meer zaden in de natuur terecht, maar de droogte maakt het voor jonge bomen moeilijker om te groeien. Ondertussen leidt het gebrek aan bladeren ertoe dat volwassen bomen minder suikers opnemen en hun voedselvoorraden niet aanvullen. “Daardoor raken ze op lange termijn uitgeput en worden ze kwetsbaarder”, zegt Vangansbeke.

De impact van de klimaatverandering op de Belgische natuur laat zich ook vandaag al voelen en de voorspelde regen verandert daar niets aan. Een studie van onderzoekers aan de universiteiten van Luik en Antwerpen toont bijvoorbeeld aan dat heel wat exotische plantensoorten door de warme zomers ook buiten aangelegde tuinen opduiken.

Watervogels

De hemelboom en de Anna Pauwlonaboom kunnen zo een bedreiging vormen voor de biodiversiteit wanneer ze de inheemse soorten verdringen. Daardoor zouden bepaalde dieren het nog moeilijker krijgen om zich te voeden en dat is geen goed nieuws. Want de hitte dwingt bepaalde soorten vandaag al om naar andere leefgebieden te trekken. Sinds de grote vijver in het Gentse natuurgebied Bourgoyen-Ossemeersen haast volledig opdroogde, gingen vele watervogels op zoek naar andere regio’s om te rusten en om zich te voeden. Dat is niet vanzelfsprekend, want het is in heel Europa droog. “De natuur is weerbaar, maar we trekken hard aan haar rekker. Ik vrees dat ze uitgeput zal raken en dat veel planten- en dierensoorten zullen verdwijnen”, zegt Vangansbeke.

De grote waterplas langs de R4 in natuurgebied Bourgoyen-Ossemeersen droogt langzaam maar zeker op. Beeld VDS
De grote waterplas langs de R4 in natuurgebied Bourgoyen-Ossemeersen droogt langzaam maar zeker op.Beeld VDS

De droogte heeft ook een economische impact. Boeren kampen met kleinere of zelfs volledig mislukte oogsten, de gasprijs schiet verder de hoogte in en de scheepvaart voelt de impact van het lage waterpeil sterk. Deze laatste groep krijgt het bovendien extra lastig omdat sinds midden juli code oranje voor droogte geldt. Op verschillende waterwegen worden de sluizen twee uur voor en na ieder laagtij gesloten. Wanneer ze weer opengaan, mogen schepen dan enkel gegroepeerd doorvaren.

Files op het water

Volgens Daan Schalck, CEO van North Sea Port, leidt dat tot files. In het kanaal mogen schepen doorgaans 12,5 meter diep liggen, maar momenteel wordt deze diepte beperkt tot 12,35 meter. “Dit lijkt misschien niet veel, maar hierdoor kan er al snel 2.000 à 3.000 ton minder vracht aan boord. De lading overladen doet de kosten stijgen”, vertelt Schalck. Hij gelooft evenmin dat de lokale regenbuien van de komende dagen zoden aan de dijk zullen brengen, daarvoor is meer neerslag in heel Europa nodig.

De weersomstandigheden in de komende weken zullen bepalen hoelang code oranje nog zal gelden. Als de droogte aanhoudt tot midden september, acht Willems de kans reëel dat het hoogste alarmniveau van kracht wordt. Daarbij kunnen dwingende gebruikersbeperkingen voor bedrijven en particulieren opgelegd worden. “Al zijn de weersomstandigheden zo moeilijk te voorspellen dat het ook de andere kant kan uitgaan en we naar een lager alarmniveau schakelen”, zegt Willems. Donderdag beraadt de Droogtecommissie zich over eventuele nieuwe maatregelen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234