Woensdag 07/12/2022

de rector benjamin van camp, vrije universiteit brussel'Een tekort aan respect ligt ook aan de academici zelf'

Bijna 90 procent van de respondenten klaagt over hersenverspilling aan de Vlaamse universiteiten. Dat is behoorlijk veel.

"Het is inderdaad zo dat niet alle gedoctoreerden een job vinden in de academische wereld. Maar hoewel vandaag de dag te weinig gedoctoreerden de kans krijgen een carrière aan de universiteit uit te bouwen, vind ik niet dat ze allemaal aan de universiteit moeten blijven. Vroeger werd doctoreren gezien als een bewijs dat je klaar was voor het universitair docentschap. Vandaag is het veeleer een bewijs van hoger kennisniveau. Wie een plaats in het kader wil krijgen zal ook inventief en creatief moeten zijn, onder meer inzake het 'binnenhalen' van onderzoeksmiddelen. De groep jonge vorsers neemt bovendien sterk toe. Aan de VUB bijvoorbeeld verdubbelde het aantal wetenschappelijke jonge medewerkers op zes jaar tijd. Vooral dankzij onderzoeksprojecten die door de regionale, nationale en Europese overheden gefinancierd worden."

Moet Vlaanderen zijn eigen wetenschappers aan zich proberen te binden?

"Akkoord, de Vlaamse universiteiten moeten inspanningen doen om onderzoekers te kunnen houden en te kunnen aantrekken. Maar dat een universiteit de eigen afgestudeerden moet vasthouden, daar ben ik het minder mee eens. Vijfenzestig procent van onze professoren hebben een diploma van de VUB. Zulke cijfers gelden voor heel Vlaanderen, in Gent komen eveneens twee op de drie profs uit de eigen rangen. Op dat vlak moet er meer uitwisseling komen. Vooraleer iemand benoemd wordt, zou hij idealiter niet alleen excellentie op onderzoeksvlak moeten kunnen voorleggen, maar moet hij ook de wereld hebben gezien. Mobiliteit als meerwaarde moet terugkeren."

Los van de mobiliteit vindt 78 procent van de respondenten dat Vlaanderen niet genoeg respect toont voor wetenschappers.

"Wat is Vlaanderen? Zijn dat de media, de gewone mensen of is het de overheid? Het is zeker zo dat de overheid onvoldoende weet welke mensen van uitstekend niveau zijn. Onderzoekers die zich bezighouden met industriële innovatie zijn wél redelijk gekend, want daar is er een directe link naar de economie. Maar op het vlak van humane wetenschappen bijvoorbeeld is de overheid veel minder op de hoogte van wie een hoog niveau haalt. Nu is het wel zo dat het tekort aan respect ook aan de academici zelf ligt, die zich te weinig op een vulgarisende manier mengen in het maatschappelijk debat."

Toch is een grote meerderheid tevreden met haar salaris. Hoe verklaart u dat?

"De beginwedde van een academicus ligt zeker niet laag, maar in de privé-sector zullen er sneller financiële sprongen gemaakt kunnen worden. Door van werk te veranderen bijvoorbeeld. Dan kun je onderhandelen, terwijl de weddes aan de universiteiten vastliggen. Dat systeem loslaten om bijvoorbeeld toponderzoekers te kunnen aantrekken, vind ik gevaarlijk. Want als je de lonen loslaat, zul je trendy uitschieters krijgen. Onderzoekers die op een bepaald moment gegeerd zijn, verdienen dan onevenredig veel in verhouding tot researchers uit minder populaire onderzoeksdomeinen. Je krijgt een systeem van opbod dat niet per definitie een toegevoegde waarde geeft aan de kwaliteit van je onderzoekscultuur en -omkadering. Wel is het zo dat bijkomende financiële vergoeding moet mogelijk en aantrekkelijk gemaakt worden op basis van persoonlijke initiatieven, het aantrekken van extern dienstbetoon of het oprichten van spin-offs. Dit mag echter niet ten nadele zijn van de basisopdracht, integendeel, deze activiteiten moeten de basisopdracht ondersteunen."

Academici blijken toch het merendeel van hun tijd in onderzoek te steken. Klopt dat?

"Dit is eens temeer het bewijs dat een universiteit een onderzoeksinstelling is. Een belangrijk verschil met de hogescholen. Maar ook hier zal het afhangen van momenten in je carrière. Professoren die een bestuurstaak binnen hun instelling op zich nemen, zullen op dat moment minder intensief met onderzoek kunnen bezig zijn." (MJ)

morgen de nieuwe luc-rector luc de schepper

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234