Woensdag 22/09/2021

De reconstructie van de geheime gesprekken in sterrenrestaurant Bruneau

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Nooit duurde het vormen van een regering in ons land langer. 'De Morgen' en 'La Libre Belgique' onthullen wat er sinds de val van de regering-Leterme II gebeurde. Hoe het vreemde optimisme van de eerste weken wegsijpelde en het wantrouwen aan de macht kwam. Een onthullende blik op een politiek schimmenspel, in zeven delen. Vandaag leest u in het eerste deel de reconstructie van de geheime gesprekken in sterrenrestaurant Bruneau.

Bart De Wever polst eind augustus in toprestaurant Bruneau of een samenwerking met de Franstalige liberalen hem meer heil zou kunnen brengen dan het model met zeven. MR-coryfee Louis Michel doet de N-VA-voorzitter besluiten dat hij geen vertrouwen meer heeft in Elio Di Rupo, die andere winnaar van de verkiezingen.

Toprestaurant Bruneau, aan de Broustinlaan in Ganshoren, is één van de tempels van de klassieke Franse keuken in ons land. Gefortuneerde stervelingen lunchen er op het gelijkvloers. Voor de vips is er een zaaltje op de eerste verdieping, waar 24 personen zich kunnen afzonderen. Op zaterdag 28 augustus zijn het er slechts zes. Maar het zijn wel zes zwaargewichten.

Aan de ene kant is er de N-VA-clan met voorzitter Bart De Wever, gewezen journalist en Kamerlid Siegfried Bracke en een kennis van De Wever. De MR-clan zit aan de andere kant van de tafel. Naast MR-voorzitter Didier Reynders gaat het om EU-parlementslid Louis Michel en Jean-Claude Fontinoy, de voorzitter van de NMBS Holding. Reynders en Fontinoy kennen elkaar al een kwart eeuw. Fontinoy, die kind aan huis is bij Bruneau, werkte ooit als expert overheidsbedrijven op het kabinet-Financiën en regelt vaak zaakjes als man in de schaduw.

Dat de tenoren van die twee partijen eind augustus bijeen zitten, is op zijn minst opmerkelijk te noemen. De Wever is al twee maanden aan het onderhandelen met de voorzitters van PS, sp.a, CD&V, cdH, Ecolo en Groen! Kortom, met nagenoeg alle politieke formaties behalve de liberalen. Maar de onderhandelingen verlopen stroef, heel stroef. De Wever gelooft er niet echt meer in. Hij heeft eigenlijk altijd al liever met de liberalen willen spreken en zeker met de Franstalige liberalen.

Baarlijke duivel
De top van de N-VA en de MR kent elkaar niet echt goed. Reynders en De Wever hebben elkaar tijdens de oranje-blauwe onderhandelingen van 2007 op Hertoginnedal ontmoet. Maar op dat ogenblik was de N-VA nog het kleine kartelbroertje van CD&V.

Voor een pak Franstalige politici zijn de N-VA'ers de baarlijke duivel. Maar voor de MR gaat het om een respectabele partij, die op sociaal-economisch vlak een gelijkaardig discours heeft als de Vlaamse liberalen. "Het enige moeilijke punt voor ons is het bruine randje van sommige N-VA-leden", merkt een MR-kopstuk op.

Tijdens de verkiezingscampagne zijn er niet echt veel contacten geweest. De contacten die er waren, zijn niet meteen hartelijk te noemen. Zo was er eind mei een debat tussen De Wever en Louis Michel waarin er vrolijk op elkaar werd ingehakt. De twee politici schudden na afloop elkaar zelfs niet de hand.

Na de verkiezingen ontmoeten Reynders en De Wever elkaar in de salons van de Kamervoorzitter. Reynders in de hoedanigheid van minister van Financiën, De Wever als informateur. Nadat de MR-voorzitter zijn visie uit de doeken heeft gedaan, toont De Wever hem een rood mapje: "Hierin staan alle fiscale voorstellen van de Parti Socialiste. Ik doe het niet eens open. Zoveel schrik heb ik ervan."

Fixer Chevalier
Weken gaan voorbij en de liberalen gaan met vakantie. Begin augustus krijgen zowel Reynders als Michel een telefoontje van Open Vld'er Pierre Chevalier. Die laatste sloot twee jaar eerder een woelige politieke carrière af. In 1988 was hij voor de sp.a staatssecretaris geworden. Maar een te hoge Parijse hotelrekening nekte hem. Bij de oprichting van de VLD in 1992 stapte Chevalier over naar de nieuwe partij van Guy Verhofstadt. Het leverde hem in 1999 opnieuw een job als staatssecretaris op. Amper een jaar later moest hij echter opnieuw opstappen na vermoedens over medeplichtigheid aan oplichting. Uiteindelijk legde hij in 2008 zijn laatste politieke mandaat neer en ging voltijds aan de slag voor de groep van George Forrest die belangen heeft in de Congolese mijnsector.

Chevalier en Michel kennen elkaar goed. De Vlaming was staatssecretaris voor Buitenlandse Handel, toen de Waal aan het hoofd stond van de Belgische diplomatie. Ze hebben altijd contact gehouden en delen een aantal vrienden. Chevalier heeft via via een vraag gekregen om de Franstalige liberalen te contacteren.

Als Louis Michel Chevalier aan de lijn krijgt, vraagt die laatste:

- "Kan Bart De Wever je bellen?"

- "Natuurlijk", antwoordt de gewezen MR-voorzitter.

Maar Bart De Wever belt niet. Enkele dagen later contacteert Chevalier Michel opnieuw.

- "Je hebt Bart niet gebeld?"

- "Hij ging mij toch bellen?"

Even later rinkelt de gsm van Louis Michel.

- "Hallo, Louis. Het is Bart De Wever... ik wachtte op een telefoontje."

Als Louis Michel in het Nederlands antwoordt, repliceert De Wever onmiddellijk:

- "Je mag Frans spreken, hoor. Het is niet omdat ik een Vlaams-nationalist ben dat ik de taal van een ander niet respecteer."

- "Geen probleem."

- "Kijk, ik voel me niet erg comfortabel in de onderhandelingen met al die linkse politici. En dan is er die zotte, altijd in het zwart, Joëlle Milquet. Ik zou eigenlijk liever met jullie samenwerken."

- "Ik weet niet of het gemakkelijker zal zijn met ons erbij."

- "We kunnen het altijd proberen."

- "Op sociaal-economische vlak zonder enige twijfel, wat veiligheid betreft ook. Maar op communautair vlak?"

- "Ik denk dat het goed zou zijn als we elkaar ontmoeten. Ik zou het appreciëren als jij erbij zou zijn. Volgens mij zou Reynders dat ook liever hebben. Hij wil zich indekken."

- "Ik wil gerust komen, maar het is Didier die het me moet vragen."

Reynders stemt in met een ontmoeting en vraagt Louis Michel hem te vergezellen. Op die manier zijn alle flanken in de partij afgedekt. De clan-Michel en de clan-Reynders vechten immers al maanden een strijd om de macht uit in de partij.

De MR-voorzitter onderneemt later ook pogingen om Wouter Beke te benaderen. Na afloop van een ministerraad geeft hij via enkele christendemocratische excellenties het signaal dat hij wil afspreken met zijn CD&V-collega. Beke houdt de boot echter af.

Van Brugge naar Bruneau
Pierre Chevalier stelt voor om de eerste bijeenkomst in zijn huis in Brugge te organiseren. De lunchafspraak wordt uiteindelijk op zaterdag 28 augustus vastgelegd. Een bizarre keuze, want de zeven partijen hebben diezelfde middag om half drie in Brussel afgesproken om te onderhandelen. Het is voor De Wever bijna fysiek onmogelijk om daar op tijd te raken. Zijn voorkeur voor de afspraak met Reynders en Michel toont messcherp aan dat van zijn geloof in de onderhandelingen dan al niet meer veel overblijft.

In de nacht van 27 op 28 augustus overlijdt echter gewezen MR-voorzitter Daniel Ducarme.

Reynders laat Chevalier 's ochtends vroeg weten dat het moeilijk wordt om de N-VA'ers in Brugge te ontmoeten. Hij moet in Brussel blijven en voor radio en tv reageren op het overlijden van Ducarme.

Het is Jean-Claude Fontinoy die vervolgens voorstelt om de ontmoeting bij Bruneau in Ganshoren te laten plaats vinden. Louis Michel wordt pas om 11u45 door Reynders op de hoogte gebracht dat ze de N-VA om 12u30 in Brussel zullen zien. Omdat hij naar een begrafenis moet van een personeelslid uit zijn thuisbasis Geldenaken, zal Michel pas tegen 13 uur aankomen. Op het moment dat hij het vipsalon binnen stapt, zijn de vijf anderen al aan het aperitieven. Na de champagne wordt het serieus. Bart De Wever neemt het woord en windt er geen doekjes om: "Ik ga het model met zeven partijen breken. Ik wil niets te maken hebben met de socialisten. Ik ben niet gek. Ik ken mijn nieuwe kiezers. Ik weet heel goed dat de meerderheid van mijn kiezers niet van Vlaams Belang komen, maar uit de middenklasse, uit Open Vld."

Die boodschap gaat erin als koek. Op sociaal-economisch vlak vinden de politici elkaar snel. De liberalen geven ook een duidelijk communautair signaal: als de N-VA met hen in zee gaat, is de MR bereid te definiëren wat Vlamingen, Walen en Brusselaars nog samen willen doen op federaal niveau. De rest kan vervolgens naar de regio's worden overgeheveld. De liberalen bevestigen dat ze bereid zijn zaken met een hoge symbolische waarde op te geven.

Zelfs over de Vlaamse rand rond Brussel en de drie dissidente burgemeesters van de faciliteitengemeenten lijkt een vergelijk mogelijk. Hoe dichter de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 naderen, hoe minder belangrijk de benoeming van de drie burgemeesters wordt. Die willen hun niet-benoeming natuurlijk uitspelen in hun lokale verkiezingscampagnes. De Wever stelt de Franstaligen op zijn beurt gerust. Hij lijkt ver genoeg te willen gaan in het toekennen van waarborgen voor de Franstaligen in de Rand.

Bij de notaris
Het is Siegfried Bracke die een ander onderwerp aansnijdt. Hij stelt Louis Michel voor een boekje open te doen over zijn ervaringen met Elio Di Rupo. Het MR-zwaargewicht legt in detail uit waarom je met Di Rupo absoluut alle afspraken op papier moet hebben. Maar de PS-voorzitter heeft tijdens de onderhandelingen met de zeven partijen tot nog toe geen enkele geschreven nota op tafel gelegd. En dat stoort De Wever duidelijk.

Louis Michel vertelt een verbouwereerde N-VA-voorzitter dat zelfs een schriftelijke overeenkomst met Di Rupo niet altijd volstaat. Na de regionale verkiezingen van 2004 gooide de PS-voorzitter de liberalen uit de Franstalige regeringen. In hun plaats kwamen het cdH en de groenen. En dat ondanks een geschreven voorakkoord tussen PS en MR dat zelfs bij een notaris was neergelegd.

De Wever is met stomheid geslagen door alles wat hij te horen krijgt van Michel. Tijdens de maaltijd herhaalt hij zeker vijf keer: "Het is voorbij, het is gedaan. Ik ga niet verder met de zeven partijen."

Halfweg de lunch, na de gebakken ganzenlever en de sint-jakobsschelpen, verlaat De Wever even het zaaltje om CD&V-voorzitter Wouter Beke te bellen. Hij laat weten dat hij niet op tijd op de onderhandelingen raakt en dat het verhaal met de zeven partijen wat hem betreft trouwens toch voorbij is.

Terug rond de tafel maakt de N-VA-voorzitter de balans op van de onderhandelingen die hij tot dan toe heeft gevoerd. Naar eigen zeggen moet hij tegen vijf en een halve linkse partijen opboksen. CD&V is in zijn ogen immers voor de ene helft centrum-links en voor de andere centrum-rechts. Hij klaagt ook over de kleine partijen rond de tafel: "Ik wil niet meer met al die kleintjes onderhandelen. Wouter Van Besien, Joëlle Milquet, Jean-Michel Javaux... Ik ben daar eigenlijk niet in geïnteresseerd. Sp.a en Groen!, die tellen niet."

Het is bijna 16 uur als de lunch in een opperbeste stemming eindigt. Terwijl de politici het alcoholverbruik zeer beperkt hebben gehouden, heeft Fontinoy wat rijkelijker van de uitgelezen wijnen genoten. Bij het afscheid stapt hij opgetogen naar De Wever om hem te omhelzen. De Wever, die ongeveer dezelfde lichaamsbouw heeft, zet verschrikt een stap achteruit. "Hola, in Vlaanderen kussen mannen elkaar niet." De N-VA-voorzitter heeft een grondige afkeer van lichamelijke aanrakingen. Net zoals hij het op de heupen krijgt van mensen die te 'agressief' een glas water inschenken.

De N-VA betaalt de rekening. Die is gepeperd. Maar het was dan ook een veelbelovende lunch.

Geknakt
PS-voorzitter Di Rupo is enkele dagen later al op de hoogte van het feit dat N-VA en MR elkaar discreet hebben ontmoet. Als hij het nieuws te horen krijgt, is hij in alle staten. Sindsdien is het vertrouwen dat hij in De Wever had volledig weg. "Als dit in de oorlog was gebeurd, was De Wever wegens hoogverraad tegen een muur gezet", vertrouwt hij een medestander toe. De PS-voorzitter contacteert ook onmiddellijk CD&V-voorzitter Beke. "De N-VA wil niet verder met zeven. Bart wil de liberalen in het spel brengen."

PS en MR leven al langer op voet van oorlog. "Deze liberalen zijn echte lafaards", laat Di Rupo zich tegen een collega-partijvoorzitter ontvallen. Tussen De Wever en Di Rupo is er ook duidelijk iets geknakt. De relaties tussen de twee mannen die ons land uit het politieke moeras moeten trekken, zijn volledig verziekt. Op 3 september komt het tot een zware clash. Het ultieme bod van preformateur Di Rupo voldoet niet voor N-VA en CD&V. De PS-voorzitter gooit de handdoek in de ring. Pas twee maanden later zullen de twee protagonisten opnieuw echt met elkaar spreken.

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234