Zaterdag 28/11/2020

De rechtlijnigheid in de carriere van rené vandereycken

Michel Verschueren: 'Ik wil Ren� best goeiedag zeggen en een pint met hem gaan drinken, maar niet met hem in discussie gaan'

Generaal en (eigen) grafdelver

U denkt dat Louis van Gaal de grootste voetbalbetweter is? Fout. René Vandereycken moet niet voor hem onderdoen. Althans, zo wil de volksmond. En zo zijn er nog. Het hardnekkigste vooroordeel: hij is een 'defensieve trainer'. Ook fout: Vandereycken houdt van 'georganiseerd' voetbal. Een carrière- en karakterschets van de man die dit seizoen al meermaals de wenkbrauwen deed fronsen, ter gelegenheid van zijn terugkeer op Anderlecht nu zondag, als coach van Racing Genk.

Bart Fieremans

De trainer René Vandereycken is niet los te zien van de voetballer. Voor wie het niet zou weten: Vandereycken was een van de allerbeste Belgische middenvelders ooit, een speler met 'brains', techniek én lef. In de jaren zeventig maakte hij grote sier met Club Brugge. Vier titels in zeven seizoenen en een magische Europese finale tegen Liverpool. 'De generaal' was toen zijn bijnaam.

Vandereycken had de reputatie beenhard te zijn. In voetbaljargon: een 'smeerlapje' of schurk op het veld. Ploegmaat Michel Renquin vertelde eens een anekdote over het EK in 1980, waarin de Rode Duivels de finale haalden. "Voor aanvang van elke wedstrijd vroeg René wie hij eruit moest stampen, en ik moet toegeven dat hij er ook telkens zijn slachtoffer uit heeft gestampt. Antognoni van Italië had zelfs een enkelbreuk, dacht ik. Wij van onze kant hadden een magnumfles champagne aan René beloofd als hij zijn missie tot een goed einde zou brengen."

Vandereycken behaalde in de jaren tachtig nog twee titels met Anderlecht, maar de legendarische WK-campagne in Mexico 1986 liep voor hem met een sisser af. Hij werd voortijdig naar huis gestuurd, want bondscoach Guy Thys pikte de kritiek van Vandereycken niet dat Franky Vercauteren en Enzo Scifo te weinig verdedigden. Ontkiemde daar al de trainer Vandereycken? Dan toch wel zeker bij Blau-Weiss Berlin. "Het vertrouwen in mij was daar zo groot dat ik als speler een deel van de training in elkaar mocht steken", zo vertelde Vandereycken destijds niet zonder trots.

n April 1989 - maart 1993: debuut bij AA Gent

Vandereycken stond nog als speler op de loonlijst van AA Gent toen de toenmalige tweedeklasser hem vroeg het trainersroer over te nemen. Vandereycken loodste de club meteen naar de hoogste klasse. En niet als meeloper: in zijn tweede seizoen behaalde Vandereycken al Europees voetbal en zag hij zich bekroond als Trainer van het jaar. Spits Erwin Vandenbergh beleefde er mooie nadagen: "Ik vond zijn trainingen hun tijd vooruit. Onder René heb ik voor het eerst medisch verantwoord getraind. Als het altijd zo geweest was, zou ik mijn carrière drie jaar langer kunnen rekken hebben."

Vandenbergh kende Vandereycken al door en door, van bij de nationale ploeg en bij Anderlecht. Het doorzicht als voetballer etaleerde hij ook als trainer. "Tactisch vond ik hem enorm sterk, hij ziet dingen die anderen niet zien. Zijn besprekingen waren ook klaar en duidelijk." Vandereycken leefde voor zijn vak. "Hij staat op en gaat slapen met voetbal, maar René is ook wie hij is: hij had zijn principes. Die rechtlijnigheid is hem al zuur opgebroken, hij wijkt er echt geen halve centimeter vanaf. Met hem kan je goed discussiëren, maar je gelijk halen is moeilijk (lacht)."

In 1993 volgde een kortsluiting tussen Vandereycken en het Gentse bestuur, de trainer incasseerde zijn eerste ontslag. Vandenbergh: "Allerlei kleine dingen hebben voor frustratie gezorgd, tot de emmer overliep. René is iemand die de spelersgroep beschermt, maar te pas en te onpas botst met bepaalde mensen. Ik dacht wel dat hij soepeler zou worden met de tijd. Daarom slikte ik toch even toen hij vorige maand tegen Standard zijn broeksriem aan de zijlijn uittrok als protest tegen de scheidsrechter. Dat vond ik niet echt René. Normaal kan hij zich goed beheersen, toen leek het alsof hij de pedalen verloor."

n Oktober 1993 - juni 1994: onvoltooid werk bij Standard

Bij Standard krijgt Vandereycken zijn eerste kans bij een topclub. Een topclub in sportieve miserie, want de Rouches hadden onder Arie Haan hun start jammerlijk gemist. Vandereycken loodste Standard nog naar de zesde plek maar kon zijn missie niet voltooien. Achter de schermen had de club al bedisseld dat Robert Waseige hem zou opvolgen.

n Juli 1994 - juni 1997: defensieve stempel bij RWDM

Vandereycken zette sportief een stapje terug bij RWDM. In de schaduw van Anderlecht kon hij zonder veel druk de niet al te talentrijke groep naar zijn hand zetten. Guy Vandersmissen zette toen de lijnen uit bij Molenbeek en spreekt over "een fijne periode". "We hebben met René toch Europees voetbal afgedwongen met beperkte middelen. Financieel zat de club in nood en de accomodatie liet te wensen over. Vaak wisten we 's ochtends niet waar trainen, afhankelijk van het weer."

Maar de resultaten onder Vandereycken waren geen toeval. "Ik vond René een goede trainer. Zijn fysieke voorbereiding stond op punt, zijn trainingen waren niet saai en altijd doelgericht. Hij stelt alles rustig op en legt goed de minpunten van de tegenstander bloot. Op het veld zette hij een organisatie neer. Natuurlijk zat het ons ook mee in dat 'Europees seizoen': we telden weinig blessures en van de drie kansen gingen er twee binnen. Het seizoen daarop kenden we die meeval niet."

In dat seizoen vocht RWDM tegen de degradatie. Toen kreeg Vandereycken de onwrikbare stempel van defensieve trainer opgekleefd. Al had hij eerder bij vlagen zijn strepen al verdiend. Neem de Uefacupmatch AA Gent-Ajax in 1991 (0-0), toen Louis van Gaal zei dat Vandereycken "nog het liefst verdedigers achter de doelpalen had opgesteld". Maar dergelijke kritiek laat de lepe Vandereycken ijskoud. Ook bij RWDM, toen hij eens uitpakte met twee libero's (volgens de overlevering Vandersmissen en Alexander Veselinovic). RWDM bleef wel in eerste.

"Dat imago van defensief voetbal vind ik bullshit", zegt Vandermissen. "Wie vecht voor het behoud kan moeilijk met drie aanvallers spelen. Bij Twente in Nederland heeft hij wel offensief voetbal gebracht. Bij Genk probeert hij dat ook, maar als hij dan een keer 'georganiseerd' speelt op Club Brugge hoor je twee weken later dat hij weer defensief gespeeld heeft."

n Juli 1997 - december 1997: catastrofe bij Anderlecht

Anderlecht, eindelijk. René Vandereycken moest en zou ooit paars-wit coachen. In 1997 kreeg hij zijn kans. Een carrièrezet op het juiste moment, of toch niet. Anderlecht bouwde aan een nieuwe ploeg en Vandereycken zag de beloofde topspitsen niet komen, omdat de club beefde onder een onverkwikkelijke omkoopzaak. De trainer kreeg Anderlecht niet op de rails. Veel van zijn tactische beslissingen en commentaar stuitte op onbegrip bij media en supporters. Het halsstarrige denken van Vandereycken leidde ook tot een conflict met het bestuur en een voortijdige echtscheiding. Off the record waren de commentaren in 1997 erg scherp over Vandereycken: "De slechtste trainer van Anderlecht ooit."

Spelers van toen of bestuursleden blijken nu niet erg happig om de Anderlecht-periode van Vandereycken te bespreken. Alsof ze zijn rancune vrezen. Hallo, met (toenmalig manager) Michel Verschueren? "Neen, ik laat me niet verleiden tot uitspraken over René. Ik respecteer hem als een bekwame voetbalkenner, maar ik wil niet in duel gaan. Eén woord spreken is er drie terugkrijgen. Ik wil hem best goeiedag zeggen en een pint met hem gaan drinken, maar niet in discussie gaan."

n Juli 2000 - november 2000: conflict bij Mainz 05

Na zijn mislukte Anderlecht-passage last Vandereycken een sabbatperiode in. Tot hij ingaat op een bod van de Duitse tweedeklasser FSV Mains 05. De start in de competitie mislukt en al snel blijkt er stront aan de knikker. Een onderhuids conflict met de oudere garde in de spelersgroep kost Vandereycken de kop.

n Juli 2002 - juni 2004: respect afdwingen bij Twente

Een Belgische trainer met een defensief etiket op zijn voorhoofd in de Nederlandse aanvalscultuur? Vandereycken lijkt zich bij Twente in een gewaagd avontuur te storten. Bovendien verkeert de club financieel in slechte papieren en loopt de spelerskern niet over van kwaliteit. Vandereycken start met één punt op vijftien. "Toen is hij in de media al meteen opgehangen", herinnert Taco Van den Velde, jounalist bij Voetbal International, zich. "Maar René is niet in paniek geraakt. Ook zijn defensief imago heeft hij opzijgezet. Hij speelde bijwijlen gedurfd en avontuurlijk, bij Twente liepen veel aanvallend ingestelde spelers rond. Vandereycken past zijn systeem aan het materiaal aan. Hij integreerde ook jonge talenten. Eigenlijk heeft hij in moeilijke omstandigheden Twente van een degradatiekandidaat tot een subtopper omgevormd."

Maar onbesproken was Vandereycken verre van. Zo lekte uit dat hij de spelers van Twente voor een match opdracht gegeven had om het "70 minuten rustig aan te doen, en pas de laatste twintig minuten door te drukken". De Twente-fans konden daar niet bepaald mee lachen. Ook een akkefietje met een betaalzender (Vandereycken wilde - en wil nog steeds - geen praatje maken voor een wedstrijd) stuitte op onbegrip. Van den Velde: "René vond het gepaster op dat moment bij de ploeg te zijn. De media schilderden hem meteen weer af als die eigenzinnige, gekke Belg. Maar hij is gewoon rechtlijnig. Voor hem komt de ploeg op de eerste plaats en dan pas de media. Terwijl andere trainers meer bezig zijn met hun pr."

Van den Velde ziet Vandereycken als een vakman. "Hij vindt zichzelf verantwoordelijk voor de ploeg en de tactiek, en pikt geen inmenging. Hij staat voor iets en voert dat uit, op dat vlak is hij als een Louis van Gaal. Vandereycken schippert niet. Dat is een kwaliteit, maar het kan ook een zwakte zijn."

Chris Van der Weerden, nu speler bij GBA, maakte Vandereycken bij Twente mee. Hij geeft toe dat er in het begin een zeker scepticisme bestond tegenover zijn persoon. "Hij is een trainer met een heel eigen visie en wilde van bij het begin heel wat dingen veranderen. Maar ik vind ook dat je aan sommige zaken die eigen zijn aan een club niet moet raken. Vandereycken heeft alleszins respect afgedwongen. Ik vond hem voor rede vatbaar, hij heeft op het hoogste niveau gespeeld en kon zijn ervaring goed overbrengen."

n Juli 2004 - ? druk op de ketel bij Genk

Zijn terugkeer naar België is nog geen succesverhaal. Middelmatige resultaten, weinig goals en geen swingend voetbal, wat in het verleden toch zowat de huisstijl was van Racing Genk. Bij de fans en het bestuur is het eerste gemor hoorbaar. Opmerkelijk was hoe voorzitter Jos Vaessen zijn trainer in de media terechtwees voor zijn denigrerende uitspraken over bondscoach Aimé Anthuenis en de scheidsrechters. Het is niet de eerste keer dat Vandereycken door zijn eigenzinnige gedrag (mogelijk) zijn eigen graf delft. Hoe dan ook staat er zondag op Anderlecht ook veel op het spel voor Vandereycken. "Het kan alleen in goede zin evolueren als er snel goede resultaten volgen", zegt Vandersmissen, die Vandereycken goed kent. "Misschien was zijn kritiek niet zo verstandig, maar René is René. Hij kan er niet tegen als niet alles correct gespeeld wordt. En hij laat niet over zich heen lopen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234