Woensdag 24/04/2019

Monsanto

"De puinhoop van Monsanto blijft al te vaak verborgen"

Asselin bezocht in Amerika en Vietnam mensen die het slachtoffer werden van de roekeloze praktijken van Monsanto. Beeld RV Mathieu Asselin

Kunstenaar Mathieu Asselin voerde vijf jaar lang een fotografisch onderzoek naar multinational Monsanto. Zijn boek over de beruchte praktijken van de biotech-gigant viel meermaals in de prijzen. Nu toert hij met een tentoonstelling door Europa en houdt hij halt in het Antwerpse fotomuseum. 'Het is hun tactiek om boeren bang te maken.'

"Without chemicals, life itself would be impossible", zo leest de tekst bij een foto van een schattig hoogblond kindje en een hond in het gras. Het is een advertentie van Monsanto uit 1977 en de opener van de tentoonstelling Monsanto: A Photographic Investigation van Mathieu Asselin in het FOMU. "Mijn boek en mijn expo openen met een reeks advertenties van Monsanto die verscheen tussen 1949 en 1980", zegt de Fransman. "Eerst laat ik hen zelf aan het woord: Monsanto over Monsanto." De rest van de expo wordt door Asselins messcherpe visie gekleurd.

De fotograaf begon zijn onderzoek naar Monsanto bij Amerikaanse boeren die steeds meer genoodzaakt zijn om met genetisch gemanipuleerde en gepatenteerde zaden van de multinational te werken. "Voor het eerst in de geschiedenis is een bedrijf eigenaar van zaden. Landbouwers die de zaden van Monsanto gebruiken, moeten er elk jaar opnieuw voor betalen en een bewakingsdienst spoort mensen op die het illegaal zaaien. Ze nemen stalen uit velden, onderzoeken ze in het lab, en als ze een boer vinden die niet heeft betaald, zetten ze hun gigantische juridische machine in gang", zegt Asselin.

Bang voor rechtszaken

Het hoort bij de tactiek van Monsanto, meent hij. Zo gebeurt het dat er stalen worden genomen van velden van landbouwers die geen Monsanto-zaden gebruiken en toch positief testen in het Monsanto-lab. "Velden liggen naast elkaar, zaden raken vermengd, die kruisbestuiving kun je niet controleren. Uit vrees voor juridische problemen kiezen de meeste landbouwers dan maar voor Monsanto-zaden. Niet omdat ze dat willen, maar omdat ze bang zijn voor rechtszaken die ze nooit kunnen winnen."

Asselin graaft diep in de duistere geschiedenis van de agro-reus en maakt zichtbaar wat gewoonlijk verborgen blijft. "Vijf jaar lang heb ik rondgereisd in de Verenigde Staten en Vietnam, op zoek naar de puinhoop die Monsanto heeft achtergelaten. Ik heb de sociale en economische gevolgen met mijn camera geregistreerd."

Giftige chloorverbindingen

Zo plaatst Asselin een grote afbeelding van het Monsanto House of the Future – in de jaren zestig een attractie in Disneyland – tegenover een foto die hij maakte van een vervallen huis in Anniston, Alabama. Tegenover de toekomstdroom vol technologische snufjes die Monsanto probeert te creëren staat de realiteit van een spookstad waar het bedrijf tussen 1929 en 1971 maar liefst 308.000 ton pcb of polychloorbifenyl, een groep van zeer giftige organische chloorverbindingen, produceerde.

Een deel daarvan kwam in de atmosfeer terecht, een deel werd geloosd in het kanaal, en nog een deel werd gedumpt in een openluchtstortplaats. "Een van de grote problemen omtrent de Monsanto-verhalen is dat ze onzichtbaar blijven", stelt Asselin. "Aan de portretten van David Baker, een inwoner van Anniston, zie je niet dat hij ziek is, maar hij is het wel." 

Wel zichtbaar zijn de desastreuze gevolgen van het gebruik door Monsanto van ontbladeringsmiddel Agent Orange in de Vietnam-oorlog. In Vietnam worden er nog altijd kinderen geboren met een zware handicap, intussen al de derde generatie. Ook Amerikaanse kinderen van Vietnam-veteranen hebben vaak zware gezondheidsproblemen. "Het gaat maar door, van generatie op generatie. We weten niet wanneer het zal stoppen." Asselin ziet hoe de geschiedenis zich herhaalt. "Vandaag kun je in Brazilië kinderen zien die dichtbij genetisch gemanipuleerde gewassen wonen en heel sterk doen denken aan de Vietnamese slachtoffers van Agent Orange."

Gezondere toekomst

En wat met de toekomst? De Duitse chemiereus Bayer wil Monsanto overnemen voor het astronomisch hoge bedrag van zo'n 60 miljard euro. "Al dat geld wordt geïnjecteerd in een bedrijf dat steeds groter wordt en zijn monopolie alleen maar ziet groeien. De macht van Monsanto wordt zo groot dat het de politiek makkelijk kan beïnvloeden. Ook stemmingen van wetten die burgers moeten beschermen,  worden steeds uitgesteld, allemaal omwille van geld."

De boodschap van Asselin klinkt extreem deprimerend, maar de fotograaf is het daar niet mee eens. "Nooit eerder waren er zoveel mensen bezig met gezonde voeding. Twintig jaar geleden had amper iemand van bio gehoord, nu beseffen zelfs grote supermarkten dat de afkomst van voeding belangrijk is. En dan gaat het niet alleen over het pesticidegebruik, maar ook over de arbeidsomstandigheden van boeren. Dus ja, er is hoop."

Monsanto: A Photographic Investigation, tot 10 juni in FOMU.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.