Zondag 24/01/2021

De pro's en cons van streaming

Zoals u hierboven leest, heeft deze krant een deal met Spotify. De voordelen van die streamingdienst liggen voor de hand: een waanzinnig grote muziekbibliotheek voor een prikje. Maar bewijst u muzikanten daarmee een dienst? Miguel Wiels en Bent Van Looy zijn het daar niet over eens.

"Met K3 heb ik een succesvol project en verkoop ik veel cd's. Maar dat weerhoudt me er niet van te stellen dat Spotify het verdienmodel van de muziekindustrie, een sector die sowieso al op apegapen ligt, helemaal onder druk zet." Muzikant en componist Miguel Wiels staat bekend als een fervent tegenstander van Spotify. "Muziek wordt veel te goedkoop aangeboden."

De van oorsprong Zweedse streamingdienst laat gebruikers plukken uit een databank van miljoenen liedjes, artiesten, platen en playlists. Wie intekent op een maandelijks abonnement, dat hier 12,99 euro per maand kost, krijgt geen beperkingen opgelegd. Gratis gebruikers moeten regelmatig reclame verdragen en kunnen bijvoorbeeld niet kiezen in welk volgorde ze de nummers horen. In acht jaar tijd is Spotify zo uitgegroeid tot een immens populair kanaal om muziek te beluisteren, met meer dan 75 miljoen gebruikers, van wie er 30 miljoen betalen om te kunnen streamen.

Dat wil niet zeggen dat liedjesschrijvers, zoals Miguel Wiels, overlopen van enthousiasme. Een veelgehoorde klacht is de schamele verloning van de artiesten. Per stream verdienen die ongeveer 0,0006 eurocent. Als een nummer 3 miljoen keer beluisterd wordt op Spotify - toch een behoorlijke succes - dan levert dat de artiest amper 1.800 euro op. "Onwaarschijnlijk laag", zegt Wiels.

Realisme

Bent Van Looy, die het gezicht is van bovenvermelde deal, heeft nog nooit uitgerekend wat Spotify hem heeft opgeleverd. "Dat zou nogal deprimerend zijn. De vergoedingen, daar klopt niets van. Het is terecht dat daartegen gereageerd wordt." Ook hij vindt dat daar nog veel ruimte voor verbetering is. Maar: streaming is een realiteit die niet gaat verdwijnen, elke weerstand daartegen is niet meer dan een achterhoedegevecht. "In Nederland is deze discussie al totaal achterhaald, streaming is er de norm. België moet nog wat wennen, maar het zal hier niet anders zijn."

"Vroeger was het beter, maar we leven vandaag. Als je streaming afschaft, dan verlies je meteen een van de weinige platformen waarmee je je muziek aan de man kunt brengen." En net zoals bij sociale media is het een arbeidsintensieve maar interessante manier om met fans te communiceren, vindt de zanger en muzikant. "Ik weet bijvoorbeeld dat mijn playlists op zaterdag en zondag de meeste luisteraars lokken, dus op die dagen werk ik daar aan." Een beetje muzikant kan vandaag niet anders dan meegaan met de wensen van de muziekconsument. "Alleen een Thom Yorke van Radiohead kan het zich permitteren om te zeggen 'ik vind dit niet tof'. Ik ben daar nogal realistisch in."

Niet akkoord, reageert Wiels, die beseft dat hij hier een gevecht tegen de bierkaai levert, maar vindt dat muzikanten wat principiëler mogen zijn. Wiels: "Adele en Taylor Swift kunnen weigeren om hun muziek vrij te geven via Spotify en je kunt bezwaarlijk zeggen dat ze daar onder lijden. Ik ben er van overtuigd dat zij geen uitzonderingen zijn. Bent zou evenveel succes hebben zonder Spotify. Een belangrijk platform? Dat is hetzelfde als applaudisseren omdat de bakker 20 broden verkoopt, terwijl hij er eerst 25 gratis moet uitdelen. Ik vind niet dat je muziek quasi gratis moet weggeven om gehoord te worden. Dan wordt uiteindelijk niet meer geïnvesteerd in nieuw talent."

Toch meent Van Looy dat de muziekindustrie hier wat te winnen heeft. "Als luisteraar was ik nogal snel weg met Spotify. Je vindt er best veel obscure stuff, wat heel mooi is voor iemand die veel bezig is met muziek. Je wordt makkelijk aangenaam verrast."

Dat betekent meteen ook dat iemand toevallig op zijn muziek kan botsen. "Het gebeurt dat ik een mail krijg van luisteraars uit onverwachte hoek, die me melden dat mijn plaat hen geholpen heeft bij liefdesverdriet. Dat bewijst hoe toegankelijk het systeem is. Gebruiksvriendelijk ook. Ik heb heel veel muziek digitaal aangekocht, maar om een of andere reden heb ik het gevoel dat mijn iTunes-bibliotheek aan het eroderen is."

Nadeel: omdat muziek zo toegankelijk is, verliest het wat van zijn magie. Van Looy: "De cd die eindelijk over de toonbank gaat, de jachttrofee die eindelijk mee naar huis kan, dat is voorbij. Jongeren hebben een totaal andere relatie met muziek. Vergelijk het met een onenightstand."

Voordeel: Spotify rehabiliteert volgens hem 'de song', een tendens die eigenlijk aan iTunes te danken is. "Ik vind het een fantastisch idee dat je een song monumentaal uit de lucht kunt plukken, zonder dat je daar meteen ook elf andere nummers moet bijnemen. Groepen als Pink Floyd hebben een volledig album nodig om tot hun recht te komen, maar ik heb altijd gehouden van de single."

Wiels begrijpt best het idee van Spotify als visitekaartje, maar heeft zo zijn bedenkingen. "Artiesten incasseren het verlies en compenseren dat met hogere gages voor optredens. Maar daar hebben de componisten, producers of studiomedewerkers niets aan."

Geen vakbondstypes

Hoe het dan beter kan? Betere vergoedingen per stream, dat staat vast. "Je kunt het de consument niet kwalijk nemen dat hij kiest voor de goedkoopste oplossing, maar van mij mag de abonnementsprijs absoluut omhoog."

Beide heren vinden ook dat de rol van de platenfirma eens ter discussie gesteld mag worden. Volgens de website neemt Spotify immers 30 procent commissie, de rest van de reclame- en abonnementsinkomsten worden gestort op de rekeningen van de firma's. Op die manier worden de artiesten vergoed, vinden ze. Alleen zien die zelden iets van dat geld. "Bovendien wordt Spotify beschouwd als onlineverkoop", legt Wiels uit. "Maar eigenlijk klopt dat niet. Spotify is een soort airplay, een onlineradio waarvoor ook auteursrecht betaald zou moeten worden aan de componist."

Het streamingbedrijf moet af en toe pr-klappen incasseren als grote namen à la Adele zich publiekelijk afkeren, maar echt pijn lijkt Spotify niet te lijden. "Muzikanten zijn zelden vakbondstypes", zegt Van Looy. Initiatieven als GALM, de Vlaamse belangenvereniging van de popmuziek, zijn nobel maar niet opgewassen tegen een internationaal miljoenenbedrijf. "Dat maakt onze onderhandelingspositie nogal precair."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234