Woensdag 16/06/2021

De privatisering van de welvaart

Ken Loach heeft zijn rood strijdershart nooit weggestopt. De docu The Spirit of '45 belicht het ontstaan van de Britse welvaartsstaat onder de Labourpartij. En hoe ze nadien vernietigd werd door Thatcher en Blair.

THE SPIRIT OF '45

DOCUMENTAIRE
Regie: Ken Loach
Met: Eileen Thompson, Julian Tudor Hart, Dai Walters
Duur: 98 minuten

Net na de dood van Margaret Thatcher haalde Ken Loach sarcastisch uit. "Laten we haar begrafenis privatiseren", klonk het. "Schrijf een aanbesteding uit en aanvaard het goedkoopste bod. Het is wat ze zou hebben gewild." The Spirit of '45 is zijn meer genuanceerd antwoord, want in deze documentaire plaatst hij dat citaat in een verhelderend historisch perspectief.

Met de hulp van zorgvuldig gekozen archiefmateriaal keert Loach terug naar de periode net na WO II. De overwinning op het fascisme en het geloof in een gemeenschappelijke strijd zorgden toen voor een nieuwe bewustwording en een gevoel van solidariteit bij het Britse volk, de arbeidersklasse op kop. Men rook de kans op radicale hervormingen en een beter leven, weg uit de armoede.

Het partijprogramma van de Labourpartij onder Clement Attlee bevatte de kiem voor die verandering en de wederopbouw van het land. Attlee won de verkiezingen van Winston Churchill en met zijn vernieuwende beleid zette hij Groot-Brittannië op het spoor van de welzijnsstaat. Industrieën als mijnbouw en elektriciteit werden genationaliseerd, net zoals openbare diensten als het spoor en huisvesting, terwijl ook de National Health Service of de gezondheidszorg boven de doopvont gehouden werd.

Partijdig

Het punt dat Loach nu maakt, is dat dat enthousiaste elan nadien ontmanteld en gefnuikt werden door de kille businesspolitiek, de onmacht van de vakbonden en het privatiseringsprogramma dat er onder Thatcher en co. kwam. En dat het land nooit meer zo efficiënt bestuurd geweest is als onder Attlee. Loach wisselt zijn zwart-witarchiefbeelden af met ook in monochroom opgenomen interviews met een reeks gepensioneerden - een gewezen verpleegster, een oude mijnwerker - en activisten, politici en academici.

Uiteraard is The Spirit of '45 partijdig omdat meer liberale stemmen nooit aan het woord gelaten worden. Maar Loach blijft altijd oprecht en geëngageerd en hij weet er toch ook een urgente draai aan te geven.

Wie nu denkt dat dit louter Britse materie is en dat deze documentaire de valkuil van de landsgrenzen niet weet te vermijden, heeft het mis. Net op het moment dat gemeenten zaken als onderwijs en andere openbare diensten alsmaar meer afduwen, roept Loach op om toch maar even te bezinnen over het belang en nut van overheidsinmenging. Een boeiende debatfilm en bezinnende must voor wie van ver én dichtbij bij politiek betrokken is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234