Woensdag 26/02/2020

De Prins der Duisternis komt uit Frankrijk

Het komt zelden voor dat een stripadaptatie van een roman een meerwaarde biedt. De Franse auteur Manu Larcenet tekent met zijn versie van Het verslag van Brodeck misschien wel de beste beeldroman van het jaar.

Graphic novel.

Onheilspellende, verweerde koppen. Mannen van middelbare leeftijd. Met tientallen zijn ze. De sfeer kan niet grimmiger zijn wanneer Brodeck de hoeve binnenstapt, onthaald wordt op een ijzige stilte en paniekerig kijkt naar een kamer op de eerste verdieping. Zes pagina's lang wordt er geen woord gezegd. Dan klinkt het uit zijn mond, aarzelend: 'De Anderer? Jullie hebben hem toch niet...' De woordvoerder van de bende weigert een antwoord, vraagt hem enkel hun verhaal op te schrijven. 'Degene die het leest moet ons kunnen begrijpen en vergeven', maant hij aan. Opnieuw een ijzige stilte.

Wat volgt, zijn sprongen in de tijd. Eerst een flashback waaruit blijkt hoe Brodeck als kleine jongen ontsnapt aan een gebombardeerd, met lijken bezaaid dorp. Nadien diezelfde Brodeck, drie maanden na zijn confrontatie met de bende van weleer. Verward, maar strijdvaardig blikt hij terug: 'Toen ze me vroegen om het verhaal te schrijven, zaten hun hoofden vol bloeddorst. En als mensen bloed in het hoofd hebben, dan weiger je ze niets.' Daarom zal hij hun verhaal schrijven. 'Maar de waarheid zit in deze biecht. Hier zal ik vertellen wat er echt is gebeurd, niet wat ze willen horen. (...) Ik zal alles vertellen, zonder me te bekommeren over iets anders dan de waarheid...'

Het verslag van Brodeck is dan al 33 pagina's ver. De lezer is al die tijd in het ongewisse gebleven. Waar al die dreiging in godsnaam naartoe leidt? Na zo'n intro, getekend in zwart-wit, met krasserige pentekeningen, wil elke levende ziel verder lezen - striplezer of niet.

Tegelijk mooi en gruwelijk

Het verhaal van Brodeck speelt in een vergeten dorp aan de Frans-Duitse grens, waar de bewoners met vallen en opstaan de trauma's van de Tweede Wereldoorlog trachten te verwerken. Het werd voor het eerst opgetekend in 2007 door de bekende Franse schrijver/regisseur Philippe Claudel (55) en kreeg datzelfde jaar de Prix Goncourt des lycéens. Later werd het vertaald door De Bezige Bij.

Zijn landgenoot Manu Larcenet (47) bleek de ideale auteur te zijn om de roman in beelden om te zetten. Zijn palmares is er eentje belegd met rozen en superlatieven, al koos hij nooit voor gemakkelijke verhalen. In 2003 kwam hij met De dagelijkse worsteling, een verhaal over de alzheimer van zijn pa en zijn eigen zoektocht naar geluk. Toen nog tekende hij zijn ventjes in de bekende aardappelneuzenstijl, wat niets afdeed aan de intensiteit van het verhaal.

Nadien volgde het schokkende Blast, een in rauw zwart-wit aquarel getekend vierluik van zo'n 800 pagina's over een moordende, alcoholverslaafde clochard. Niemand die ooit dacht dat hij dat huzarenstuk nog ooit zou overtreffen. Tot nu.

In Het verslag van Brodeck staat de verteller en 'De Anderer' centraal, een man die pas in het dorp arriveerde na de oorlog. Rauwe, woordeloze pagina's uit een concentratiekamp, waar zowel de bewakers als de honden getekend worden als monsters zonder gezichtskenmerken, beginnen dan op te doemen, terwijl Brodeck op andere pagina's wordt afgedreigd door zijn dorpsgenoten of zijn heil zoekt in z'n jeugdjaren.

Was de sfeer in Blast al beklijvend en luguber, nu gaat Larcenet nog een stapje verder. Hij vergroot details uit en bevriest scènes, waarmee hij zowel de sfeer bepaalt als het leesritme vertraagt. Zijn pentekeningen getuigen van grote klasse. Ze zijn evenzeer mooi als gruwelijk. En de manier waarop hij via flashbacks de lezer steeds meer achtergrondinformatie biedt en mondjesmaat elementen van het grote dorpsgeheim blootlegt, is pure klasse.

Dat Larcenet als mens zelf steeds op zoek is naar een manier om zijn demonen te bedwingen, komt dit (mooi uitgegeven) tweeluik ten goede. Geen auteur die meer is afgezakt tot de krochten van de menselijke geest dan hij. Larcenet lijkt onder de schedelpan gekropen van elk van de personages die hij hier opvoert.

Het zou een wonder zijn mocht een andere graphic novel Het verslag van Brodeck voorbijsteken als beste beeldroman van 2017. Of het moest het tweede en laatste deel van dit tweeluik zijn. Pure klasse. Subliem. Geniaal. Soms blijf je wezenloos achter bij het lezen van een boek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234