Donderdag 14/11/2019

De prijs van een bonus

Bert De Graeve is de man die de openbare omroep uit het slop haalde en Bekaert naar recordhoogten stuwde. Maar die gouden reputatie lijkt hij in een week tijd kwijt te zijn geraakt. Hij is de man die zijn winstbonus uitrekent op de kap van ruim 600 ontslagen mensen. Of lijkt dat maar zo? Lieven Desmet

Komt hij, of komt hij niet?' Het lijkt wel een vraag die aan Bert De Graeve blijft kleven. De vakbonden eisen dat de CEO van Bekaert zich persoonlijk aanbiedt aan de onderhandelingstafel voor het sociaal overleg. "Zodat hij de mensen in de ogen kan kijken", klinkt het. Hij komt dus.

Diezelfde vraag, 'komt hij?', brandde jaren geleden ook op velerlei lippen, maar in een heel andere situatie: het populaire kwajongensprogramma Schalkse ruiters. De toen nog onbekende Bart De Pauw en Tom Lenaerts hingen een heel televisieseizoen aan de lijn bij de baas van wat toen nog de BRTN heette, met de vraag naar hun programma te komen. De smeekbede kreeg hype-allures. Bert De Graeve ging overstag voor de slotaflevering van het seizoen. Er keken liefst 2,166 miljoen mensen naar de uitzending en De Graeve werd in één klap gebombardeerd tot Vlaanderens knuffelbeer. We schreven 1996. Voor een vergelijking: afgelopen zondag keken 1,1 miljoen mensen naar de Ronde van Vlaanderen.

Nu, zestien jaar later, lijkt de knuffelbeer van weleer een arrogante brombeer geworden. Maar de waarheid ligt waarschijnlijk ergens in het midden. Bert De Graeve is nooit begiftigd geweest met een groot empathisch vermogen, maar is evenmin de arrogante en op winst beluste manager zoals hij nu getypeerd wordt. Uiterst intelligent, extreem rechtlijnig, sterk gefocust, dodelijk efficiënt. Dat is één kant van de manager waarover zijn collega-CEO's berichten. Maar hij is ook eigenzinnig, ongeduldig en een tikje hautain, luidt de andere kant.

Legendarisch, beetje exemplarisch ook, is het voorval van het echtpaar De Graeve-De Wilde toen ze nog in Wambeke woonden. Bert De Graeve is getrouwd met Ingrid De Wilde, dochter van de legendarische journalist Maurice De Wilde. Het echtpaar kwam er in conflict met de uitbaters van een parochiezaaltje tegenover hun woning. De klachten over geluidsoverlast mondden uit in een juridische vendetta en maakten het echtpaar niet geliefd, om het eufemistisch te zeggen. Om maar te zeggen: niets menselijks is hem vreemd.

Rechtlijnig

Zijn verschijning in de Schalkse ruiters was atypisch voor de man die allesbehalve een tafelspringer is, en al helemaal gruwt van een personencultus. Communicatief is De Graeve anderzijds wel sterk, maar dan onder zijn condities. Als de financiële pers hengelt naar een verklaring voor de jojoënde beurskoers van Bekaert in 2001, dan geeft hij niet thuis. Als hij in zijn typische rechtlijnigheid zegt dat in België een industrie-onvriendelijk klimaat heerst, en daaruit de voor hem logische consequentie aan vasthangt dat Bekaert ooit weleens uit België zou kunnen wegtrekken, dan begrijpt hij de heisa niet die dat veroorzaakt. Als hij vandaag aanspraak maakt op een fikse loonsverhoging, omdat dat nu eenmaal zo is afgesproken, dan ziet hij niet in welke negatieve perceptie dat veroorzaakt.

De halsstarrige koppigheid van het grote gelijk - 'Hij haalde zijn opgelegde doelstellingen' - wordt nog versterkt door zijn naaste omgeving. Juridisch en contractueel geen speld tussen te krijgen. Dat het gevoelsmatig wringt aan alle kanten is niet zijn eerste zorg. "Het is een kwestie van rationeel denken. Het baat niet om emotioneel heel tevreden te zijn, maar op termijn niks meer over te hebben", klonk het dodelijk efficiënt bij het sluiten van de vestigingen van Bekaert in Lanklaar en Hemiksem in 2008.

Bij de les blijven

Ondanks zijn succesrijke passage bij de VRT snapt de man de media niet. Hij heeft er ook geen hoge pet van op. En de storm van verontwaardiging die vandaag over zijn persoon raast, zal dat niet verbeteren. Interviews zijn sowieso al schaars en tijdverspilling voor hem.

Maar als je wordt toegelaten tot zijn sobere hoekkantoor op het Kortrijkse Kennedypark, dan trekt hij wel de nodige tijd uit. Al moet je niet te veel polsen naar de 'mens', graag bij de les blijven. Facts & figures.

In besloten kring neemt hij geen blad voor de mond, en talrijk zijn ze, de politici die door De Graeve de oren werden gewassen. Zijn voornaamste verwijt: een gebrek aan langetermijndenken. Dat doet hij in besloten kring, niet op het publieke forum, want anders krijg je meteen een etiket of kleur opgekleefd. Of neem die Londense investeerder die ab-so-lu-ut de grote baas van Bekaert persoonlijk wou spreken, maar onvoorbereid ten tonele verscheen bij De Graeve, en dat ook geweten heeft.

Rang of stand zijn voor hem van geen belang, al is hij in de loop van de jaren wel een beetje de voeling met de vloer kwijtgeraakt, heet het vandaag bij de vakbonden. Diezelfde vakbonden die bij de aankondiging van de zware herstructurering nog begrip toonden voor de situatie waarin Bekaert verzeild was.

Rudy De Leeuw, de voorzitter van het ABVV, liet zich ooit ontvallen dat hij een zekere bewondering had voor De Graeve. "Die man kiest voor sociaal overleg en hij heeft het niet alleen over arbeidskosten. Heel wat anders dan andere bazen", klonk het in een interview met Trends. De geschiedenis oordeelt altijd harder in een hedendaagse context.

Chinese opportuniteit

Bert De Graeve werd in 1955 geboren in het West-Vlaamse Avelgem, vlak bij Kortrijk. Na zijn rechtenstudies aan de Universiteit van Gent startte hij zijn carrière bij consultant Arthur Andersen. Vandaar ging het naar de telecomgroep Alcatel, waar hij 14 jaar zou blijven. De Graeve zette de traditie voort die wil dat Alcatel-managers erg gegeerd zijn in de markt. Eerdere Alcatel-figuren met naam en faam zijn Rudi Thomaes (VBO), Julien De Wilde (Bekaert, Agfa), Martin De Prycker (Barco) en wijlen Koen Allaert (Export Vlaanderen) of John Goossens (Belgacom). Allen gegeerd voor hun technologische kennis en managementcapaciteiten.

Het is in zijn Alcatel-periode dat De Graeve China leert kennen, en waarderen. En al snel tot het inzicht komt dat die Aziatische tijger op termijn een opportuniteit én bedreiging wordt voor het Westen. Omarmen of bevechten? De Graeve ziet vooral de opportuniteit en leidt voor Alcatel in Shanghai een vestiging toen velen China nog niet konden aanwijzen op de wereldkaart. De Graeve wordt nog meer een China-fan dan hij al was.

Tot de dag in 1996 dat Herman Daems aan zijn deur staat. Daems, in die periode kabinetschef van Eric Van Rompuy, Vlaams minister van Media, kan De Graeve overtuigen om Alcatel te ruilen voor de BRT. De openbare omroep zit in het slop en heeft dringend behoefte aan een nieuwe wind.

De Graeve was de eerste externe manager die de leiding kreeg over de openbare omroep. Onder zijn bewind wordt de ambtenarenzender omgeturnd tot een slagvaardige en vernieuwende VRT. Hij heeft er zijn bijnaam 'Gouden Bertje' aan te danken. Tot vandaag kijken velen binnen de openbare omroep met heimwee terug op die periode. De Graeve eiste en kreeg de middelen die hij nodig had voor de job. Hij eiste en verkreeg dat de politiek zich buiten de muren zou houden. En na de onverkwikkelijke Dirk Wauters-periode (2007-2009) bij de VRT klonk de roep naar een terugkeer van De Graeve luider dan ooit.

Maar intussen was de man binnengehaald bij Bekaert. Het was voorzitter baron Paul Buysse himself die De Graeve in 2002 losweekte uit het medialandschap, en hem als CFO (chief financial officer) installeerde. Hij werkte vier jaar in tandem met Julien De Wilde tot aan diens pensioen. Sinds 2006 is hij CEO van Bekaert.

In Zwevegem hangt in de Avelgemstraat, toevallig de straat die leidt naar de geboorteplaats van De Graeve, aan een anoniem huis een herdenkingsplaat. Het is het geboortehuis van Leon Leander Bekaert, de grondlegger van Bekaert. Destijds ontstaan als producent van prikkeldraad is de groep uitgegroeid tot een echte mondiale onderneming. Vandaag telt de groep bijna 12.000 medewerkers in Azië, de meerderheid van hen in China. Ongeveer 8.000 medewerkers werken in Latijns-Amerika, 7.000 in Europa, en 1.600 in Noord-Amerika. Latijns-Amerika vertegenwoordigt nu een derde van de omzet, net als Azië. Europa, het Midden-Oosten en Afrika zijn samen nog slechts goed voor een kwart.

Tijdens de crisisjaren 2008-2009 loodst De Graeve Bekaert omzichtig door de woelige storm die woedt, op een recept van snoeien waar nodig en groeien waar kan. Het levert hem veel respect en waardering op, én in 2010 de titel van de 25ste Manager van het Jaar, uitgereikt door Trends. In dat jaar staat Bekaert aan de top van zijn kunnen, zal later blijken.

In november 2011 hangt een volle zaal aan zijn lippen, wanneer hij als gastspreker een toespraak houdt op het Voka-congres. De beurskoers van Bekaert zit dan volop in een roetsjbaan, wat een voorbode zal blijken van meer onheil. Maar voor zijn collega-CEO's en toppolitici maakt De Graeve indruk met een inspirerende en overtuigende speech.

Liever dan een klaagzang af te steken looft hij de veerkracht en wendbaarheid van China, waar zijn concurrenten huizen die het hem verdomd lastig maken. De Graeve illustreert zijn boodschap met beelden van de legendarische bokswedstrijd tussen Ali en Frazier. Zijn boodschap voor aanwezig economisch Vlaanderen: "De realiteit onder ogen zien, de tegenslagen opvangen, ons aanpassen aan de nieuwe realiteit en werken aan een wederopbouw."

Ook De Graeve zelf heeft werk aan de winkel, met de wederopbouw van zijn reputatie. Een gratis advies, getekend Bert De Graeve (in Trends, januari 2010): "Nooit spijt hebben van iets. Je mag wel een vergissing maken, maar neem dan onmiddellijk een andere beslissing, in plaats van er spijt van te hebben."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234