Vrijdag 28/01/2022

De pracht van een vervallen wereld

Kunstenaar Ives Maes exposeert met zijn fotoreeks 'The Future of Yesterday', over utopie en het onvermijdelijke verval, in het prestigieuze Nelson-Atkins Museum of Art in Kansas City.

Maes' beelden hebben haast iets postapocalyptisch. Een desolaat Heizelpark, het Atomium dat in een kille nevel baadt. Een protserige buste van koning Triton in het roestige park van de laatste Amerikaanse wereldtentoonstelling in 1984. In tijden van crisis doen zulke beelden maatschappijkritiek vermoeden die menselijke hoogmoed veroordeelt. Maar volgens de kunstenaar zelf is zijn werk meer dan dat.

Maes: "Ik wil een afgelijnde maatschappijkritische houding overstijgen. De inslag van mijn werk is in de eerste plaats filosofisch. Ik ben kritisch tegenover de megalomanie van wereldtentoonstellingen, maar tegenover de toeschouwer wil ik die kritiek open laten. Het is vooral interessant om te onderzoeken op welke manier het hoogste wat de mens kan bereiken, verloedert.

"Architectuur is daar de ultieme uiting van. Ik hou van bouwkunst die gericht is op het tijdelijke. Vaak is die in eerste instantie tot stand gekomen om een hoopvol toekomstbeeld te heiligen, maar vervalt ze snel in een dystopisch overblijfsel. Op het ogenblik dat een wereldtentoonstelling loopt, is ze het brandpunt van het nieuwste, het beste, het modernste wat de wereld op dat ogenblik te bieden heeft. Het vormt een microkosmos van toekomstvisies over architectuur, kunst, economie en zelfs politiek. Het is enorm boeiend om te zien hoe snel die ideeën gedateerd raken vanaf het ogenblik dat een wereldtentoonstelling haar deuren sluit. Het is net dat spanningsveld dat ik in mijn beelden probeer te vatten."

Kunst tegen communisme

Maes heeft met zijn expositie ondertussen flink naam gemaakt in de Verenigde Staten. De Amerikaanse onlinekrant The Huffington Post was bij het begin van de tentoonstelling lovend voor de "verbazingwekkende beelden van Maes". Ook de prestigieuze kunstwebsite ArtDaily pikte zijn project op.

Maes: "Ik denk dat mijn expositie in de Verenigde Staten zo succesvol is omdat het land nog een sterke connectie heeft met het gegeven van een wereldtentoonstelling. In België is de herinnering aan Expo '58 bijvoorbeeld al lang vervlogen. We hebben er geen band meer mee. De Verenigde Staten organiseerden hun laatste wereldtentoonstelling in '84, in New Orleans. Ze was deel van de propagandaoorlog die Ronald Reagan voerde tegenover de wankelende Sovjet-Unie. Veel Amerikaanse kunstenaars werden toen met steun van de overheid groot gemaakt om de Amerikaanse cultuur af te zetten tegen die van het communistische blok. Ze zijn op die manier in het collectieve geheugen van de Amerikanen beland. De wereldexpo's hebben daar een onmiskenbaar sterke rol in gespeeld."

Zekerheid scheppen

Enigszins bizar dat het werk van Maes bij ons zoveel onbekender is dan aan de overkant van de plas. Het Nelson-Atkins Museum of Art staat in de Verenigde Staten nochtans hoog aangeschreven. Maes: "Ik verbaas me erover dat het museum in Europa die status nog niet heeft. Het museum heeft een gigantische collectie antieke kunst en de architectuur van het gebouw is prachtig. Nelson-Atkins wordt in de Verenigde Staten zelfs in één adem genoemd met The Metropolitan Museum of Art in New York en het Smithsonian in Washington. Het is een complex museum om als kunstenaar mee om te gaan, maar wel enorm boeiend. Fantastisch dat de laatste fase van The Future of Yesterday in dit museum plaatsvindt."

Het sluitstuk van Maes' project in het Nelson-Atkins Museum volgt er na een periode van vier jaar rondreizen en het fotograferen van ruim honderd oude sites. Maes: "De fotoreeks loopt dit najaar nog af. Maar daarna wordt nog een noodzakelijk vervolg aan het verhaal gebreid. In het voorjaar van 2013 verschijnt er bij uitgeverij Ludion een bundel met beelden van alle sites die ik in de periode 2008-2012 bezocht heb. Dat moet het sluitstuk van vormen van het hele project. Op die manier komt een pseudowetenschappelijk boek tot stand dat deel uitmaakt van het filosofische vraagstuk dat ik probeer op te lossen. De foto's die ik maak zijn een visuele neerslag van hoe de mens met zijn verleden omgaat. Door de beelden in een boek te bundelen, vormen ze een geheel waarnaar nog lang na mij onderzoek kan worden gedaan. Op die manier schep ik de zekerheid dat de mens tenminste naar een klein deeltje van zijn verleden zal kunnen blijven kijken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234