Zaterdag 17/04/2021

De poppen zijn ook maar mensen

Er is nog een lange weg te gaan voor het figurentheater erin zal slagen enthousiasme, verbeeldingskracht en curiositeit samen te krijgen in ��n helder en interessant verhaal

figurentheater l De maan, Froe Froe, Taptoe en Ultima Thule in première

Wouter Hillaert

Mooi op een rijtje gingen ze de afgelopen maand in première, de vier grotere figurentheatergezelschappen van Vlaanderen: De Maan met Peter Pan, Froe Froe met Kille kille kisvis, Taptoe met Semper vivat en Ultima Thule met Hoor!. Bijna allemaal weken ze ook lichtjes af van de gebaande paden. De Maan engageerde vorm- en taboestormer Stef Lernous, Froe Froe deed nog eens iets voor de allerkleinsten en Taptoe ging op locatie voor volwassenen. Telkens werd dat een onderzoek naar hoe je een verhaal eens op een andere manier presenteert dan van voren naar achteren. En zelfs de poppen verschoven naar de achtergrond. Het figurentheater lijkt druk op zoek naar nieuwe vertelstructuren. Met de nadruk op 'zoek', soms.

Zo zag Peter Pan (HH) er op de première nog erg rommelig uit. Schrijver-regisseur Lernous heeft het klassieke verhaal helemaal omgeroerd en laat het vertellen vanuit het standpunt van de volwassen Wendy. Zij vindt tussen de speeltjes van haar kinderen plots haar eigen herinneringen aan Peter terug. Wat volgt is een droomtrip langs de Verloren Jongens en natuurlijk kapitein Haak. De Jongens geilen op Wendy als op een mama, Haak wordt door Peter dolgedraaid als door een irritante vlieg. Alleen gaat alles zo springerig in elkaar over dat je soms de draad kwijtraakt. En ook binnen de scènes missen acteurs Stéphane Croughs en Tine Van den Wyngaert soms de nodige rust om de verre fantasieën overtuigend te vertolken. Wat telt in Peter Pan is het beeld. Met vlakke schuimrubberen poppen en simpele schaduwbeelden van de overheadprojector vinden de makers de vervloeiende directheid van een droom.

Taptoe beoogt in Semper vivat (HHH) vooral een schrikbarende nachtmerrie. De Gentenaars vertaalden de wereldwijze mystery stories van Jean Ray naar een volgepropt rariteitenkabinet in de kapel van Campo Santo, de kerkhofsite in Sint-Amandsberg. Ridderharnassen, foetussen op sterk water, een twinkelende magic machine, je raakt er niet op uitgekeken. Al die relicten uit Rays verhalen worden tot leven gewekt door zijn weduwe, edel vertolkt door Chris Lomme. Daarbij speelt Taptoe zo sterk op de plotse verrassing dat je je voortdurend het lazarus schrikt. Dingen draaien open, flitsen op, vallen naar beneden. Maar wat is Semper vivat meer dan dat weergaloze effectfeest? De verhalen worden amper ontwikkeld, de vertelstructuur is voorspelbaar, de ontknoping flauw. Het probleem van deze interactieve herbegrafenis van Jean Ray op Campo Santo is dat ze aanspraak maakt op een geloofwaardigheid die vloekt met de inhoudelijke fantasy.

Dan doe je beter als Froe Froe in Kille kille kisvis (HH): je maakt een show rond variété en laat die opvoeren als een variétéshow. Gastvrouw van dienst is La Bella (Lilian Keersmaekers) met een hoog opgesteven Monroe-pruik. Haar glitter is bitter. Haar trucs met toverstaf en -doekjes gaan steeds vaker de mist in. Het enige wat La Bella nog echt beheerst, is haar vergoelijkende show smile. Voor de rest reageert ze haar frustratie agressief af op papegaai Rita en showvarken Vincent, twee fijne latexpoppen bediend door Dirk Verbeeck en Patrick Maillard. Beide beestjes gaan de lappenmand in. Ze worden er opgevangen door het figuurtje dat zich al de hele tijd met veel beeldende poëzie door het kaderverhaal bewogen heeft, tot op het eind de grote verzoening volgt. Met dat wrange vriendschapsthema spreekt Kisvis zeker aan. Maar de voorstelling zelf mist spanning. Ondanks mooie vondsten weten regisseur Marc Maillard en zijn ploeg de miskleunen van La Bella niet tot een kracht om te buigen. Integendeel, de kleine show lijkt de grote show mee te besmetten.

Ook Ultima Thule weeft in Hoor! (HHH) meerdere verhaallijnen door elkaar. Van achter de rollende deuren die het toneelbeeld uitmaken, verschijnen eerst twee naïeve jagers (Hans Wellens en Gordon Wilson). Ze houden hun staande microfoon als een geweer gestrekt en schieten allerlei klanken uit. Dan komt spring-in-'t-veld Sterre Van De Perre (Anouck David) hun rust verstoren. De jagers stelen doodleuk haar stem, maar Sterre krijgt hulp van Lowie Lawaai en zotte clown Pico. Alle ontwikkelingen worden na een tijdje echter zo dwingend dat het met drie spelers pompen of verzuipen wordt. Ze redden het maar net, en dan vooral door de inventieve klank- en muziekspelletjes. Zo maken de hoeden van Lowie telkens een ander geluid, terwijl de acteurs hun stemmen gebruiken als instrument. Regisseur Walter Janssens slaagt er dus perfect in om 'klank' zowel visueel als thematisch te vertalen, maar overstijgt zelden klassieke poppenkast. Poppen komen trouwens maar eventjes voor, als schaamlapje voor de acteurs die zich steeds moeten gaan verkleden.

Wat zegt dat over het Vlaamse figurentheater? Dat het almaar meer gaat flirten met theater. Daarin heeft het geen gebrek aan verbeeldingskracht of vormelijke curiositeit, noch aan enthousiast spel. Maar om dat allemaal samen te krijgen in één helder en interessant verhaal, blijft er nog een lange weg te gaan. Het figurentheater heeft nood aan een stuk of wat goede dramaturgen. En aan een paar performers meer per voorstelling.

l Peter Pan (Figurentheater De Maan) speelt tot 31 maart in De Maan, Minderbroedersgang 1, Mechelen, 015/200.200, www.demaan.be. l Semper vivat (Theater Taptoe) speelt tot 2 april in de kapel van Campo Santo, Sint-Amandsberg. Tickets: 09/225.01.01. Info: www.theatertaptoe.be. l Kille kille kisvis (Theater Froe Froe) speelt tot 2 april in HETPALEIS, Theaterplein, Antwerpen, 03/202.83.60. Daarna nog op tournee tot eind mei. Info: www.froefroe.be. l Hoor! (Ultima Thule) gaat op tournee van 12 tot 28 april langs Gent, Ternat, Kraainem en Strombeek-Bever. Info: 03/239.53.05 en www.ultima-thule.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234