Woensdag 08/04/2020

De poortwachters van het fiscaal paradijs

Een nieuw lek, een nieuw schandaal. De druk stijgt op het Groothertogdom om paal en perk te stellen aan de genereuze belastingakkoorden. De schoenen van Jean-Claude Juncker, voormalig premier én minister van Financiën, voelen steeds nauwer aan. Maar een fiscaal paradijs kent zelden één lid.

MARIUS KOHL

Belastingambtenaar die de deals goedkeurde

Ook wel 'Monsieur Ruling' genoemd. De Luxemburgse belastingambtenaar op rust dook al op bij de vorige Lux Leaks-onthulling begin november. En ook nu prijkt zijn naam op de verse lading gelekte documenten die geheime akkoorden bewijzen tussen het Groothertogdom en grote bedrijven als Walt Disney en Skype. Ongewild lijkt Kohl het gezicht te worden van de schimmige, maar strikt genomen legale belastingdeals. Of beter de gezegd: de handtekening.

Kohl was namelijk tot vorig jaar 22 jaar lang het hoofd van Sociétés 6, de afdeling van de Luxemburgse fiscus die oordeelde over eventuele belastingvrijstelling voor de meer dan 50.000 vennootschappen die een thuishaven hebben in de kleine Europese lidstaat. Zijn goedkeurende krabbel onder een rulingaanvraag kon tientallen miljoenen euro's opleveren voor de bedrijven in kwestie. Iedereen met kennis van zaken wist dat voor gunstige belastingtarieven er slechts één adres was: Rue des Fort de Wedell 18.

Daar hield Kohl vergaderingen met vertegenwoordigers van grote bedrijven in zijn sober hoekkantoor. Eén minzaam knikje volstond voor een mondelinge goedkeuring. Toen 'Staartmans', genoemd naar zijn preferentiële haarsnit, vorig jaar de deur achter zich dichttrok, brak er naar verluidt kleine paniek uit bij de vele fiscalisten en consultants, hongerig naar zijn goedkeuring. Zijn taak is nu overgenomen door een team van zes man die zes maanden in plaats van één dag de tijd nemen om een ruling al dan niet goed te keuren.

Eén interview gaf Kohl in zijn carrière aan de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal, een paar weken voor Lux Leaks losbarstte. "Je kon dat toch niet verifiëren", was zijn antwoord op de vraag hoe hij de dossiers verifieerde. Misschien daarom dat hij de bedrijven in kwestie niet lastig viel met de plicht hun gunstige berekeningen in detail te bewijzen.

Niet dat hij af een toe het belastingkantoor binnenwaaide, tussen een gesponsorde lunch en dito diner door. Neen, de man werkte van 's morgens vroeg tot 's avonds laat en onderbrak zijn werkzaamheden enkel voor een sobere lunch, soms niet meer dan een banaan. Uit plichtsbesef wellicht. Want ook al liet hij miljarden potentiële belastinginkomsten wegvloeien van de Luxemburgse schatkist, een deel kwam er natuurlijk wel in terecht.

Zijn dienst was verantwoordelijk voor 80 procent van de gemiddelde jaarlijkse inkomst van 1,5 miljard euro aan vennootschapsbelastingen. En vooral hield hij de fundamenten van het Luxemburgse fiscale paradijs mee overeind: continuïteit, discretie en flexibiliteit. Geen wonder dat de financiële sector goed is voor 36 procent van de Luxemburgse economie.

Van spijt is er bij Kohl dus geen sprake. "Het land was absoluut gebaat bij mijn werk, alleen niet in termen van reputatie", zo zei hij aan The Wall Street Journal.

Volgens Denis-Emmanuel Philippe heeft zijn pensioen weinig veranderd in het beleid bij de Luxemburgse fiscus. Philippe is professor aan de universiteit van Luik (Tax Institute) en advocaat in Brussel en Luxemburg. "Kohl was een zeer intelligente ambtenaar, die als doel had de wet na te leven. Wanneer er evenwel ruimte voor interpretatie was, dan koos hij eerder een benadering in het voordeel van de onderneming. Dat blijft tot nader order ook nu het geval. Vanaf 1 januari 2015 zullen rulings nochtans door een nieuwe commissie in Luxemburg behandeld worden, waarvan niet uit te sluiten valt dat ze in vergelijking met vroeger strenger zal optreden."

GEORGES BOCK

Hoofd van KPMG Luxemburg

Toegegeven: hier had perfect iemand anders kunnen staan. Bock is immers het hoofd van KPMG Luxemburg en dus zeker niet de enige fiscale consulent die bedrijven helpt bij wat dan heet 'fiscale planning'. Net als zijn collega Didier Mouget bij PWC, Alain Kinsch bij Ernst&Young en Yves Francis bij Deloitte geven ze leiding aan vele honderden consulenten bij de Luxemburgse filialen van de zogenaamde Big Four, de belangrijkste internationale spelers inzake boekhouding, audits en allerlei fiscaal advies.

Terwijl PWC vorige maand als enige van hen in het vizier kwam bij LuxLeaks, blijken ze nu allemaal boter op het hoofd te hebben. Of toch in de ogen van sommigen. Want zelf argumenteren ze dat ze niets illegaals hebben gedaan. Als de rulings goedgekeurd worden door de Luxemburgse fiscus, valt daar inderdaad weinig tegen in te brengen.

Bovendien schurken ze dicht aan bij de politieke elite van Luxemburg. Zo zijn de meeste hoofden van de accountantskantoren lid van het 'Haut comité de la place financière'. Een soort van semipublieke denktank, opgericht door oud-minister van Financiën Luc Frieden in 2010 om te waken over de "troeven van de financiële sector" in Luxemburg. Het Haut comité, voorgezeten door de minister van Financiën, Pierre Gramegna, brengt alle betrokken actoren samen: regulators, leden van de regering én professionele spelers zoals de fiscale consulenten. Op zijn zachtst gezegd een wel heel besloten ontmoetingsplaats van de elite.

"Toch ben ik van oordeel dat de wetgeving strenger zal worden, gelet op de huidige initiatieven bij de OESO en de Europese Commissie", zegt fiscaal specialist Denis-Emmanuel Philippe. "Iedereen, met inbegrip van Luxemburg, de accountant- en de advocatenkantoren, zal zich daaraan moeten aanpassen."

GASTON REINESCH

Gouverneur van de centrale bank

De huidige voorzitter van de Luxemburgse centrale bank is niet rechtstreeks genoemd in het Lux Leaks-schandaal. Toch lichten we hem er even uit als exemplarisch voorbeeld van hoe klein de financiële elite in een klein landje wel kan zijn. Want Reinesch was voor zijn benoeming als gouverneur jarenlang het hoofd van het ministerie van Financiën en dus de overste van 'Monsieur Ruling' Marius Kohl. En naar alle waarschijnlijkheid was ook hij op de hoogte van de rulings. En zijn zo zijn er heel wat topfiguren in Luxemburg, niet in het minst Juncker, die vragen te beantwoorden hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234