Maandag 01/03/2021

De politieke gulzigaards van het Blok hebben honger

De politieke agenda van Blok-hoofdman Philip Dewinter leidt naar de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen in 2006. Dat is niet noodzakelijk ook de agenda van de rest van de racistische partij.

Er is niet zo gek veel voor nodig om van het Vlaams Blok na de verkiezingen van 13 juni 2004 de derde grootste partij van Vlaanderen te maken. Ruim een decennium van opeenvolgende verkiezingsoverwinningen hebben van de extreem-rechtse partij een middelgrote partij gemaakt, nog net onder het niveau van VLD, SP.A-Spirit en CD&V. Dat ziet iedereen. Wat niet iedereen ziet, is dat de partijtop zich ook even machiavellistisch en machtsgeil gedraagt als zijn democratische concurrenten.

Zo vernemen wij uit het blaadje van de Blok-fracties dat het de partij behaagd heeft om Antwerps gemeenteraadslid Rob Verreycken te bevorderen tot fractiesecretaris van het Vlaams Blok in de Senaat. Kan hij de agenda bijhouden van zijn vader Wim, senator en tot voor 18 mei senaatsfractieleider. Ook de familie Dillen heeft zichzelf nooit vergeten als er postjes uitgedeeld moesten worden, terwijl ook op kaderniveau een bloedband met een stichtende Blok-familie (Wymeersch, Verreycken, Van den Eynde...) een doorslaggevend argument blijkt bij aanwervingen. Geen enkele partij drijft het nepotisme zo ver, geen enkele partij wordt daar zo weinig op aangesproken.

Na de federale parlementsverkiezingen van 18 mei wou het Blok zijn macht nog uitbreiden door zich op het terrein van de politieke herverkaveling te begeven. De extreem-rechtse partij deed een vijandig overnamebod op de Vlaams-radicale concurrenten van de Nieuw-Vlaamse Alliantie. Van de post-electorale depressie binnen de partij van Geert Bourgeois werd gebruikgemaakt om bij elke N-VA'er die naam waardig te leuren met mandaten. In De Morgen getuigde N-VA-ondervoorzitter Bart De Wever gisteren over die 'platte' politiek: "Ze hebben zowat iedereen aan de top van de N-VA, op welk niveau dan ook, met financiële garanties in hun kamp proberen te krijgen." Ziedaar de principiële anti-establishmentpartij, die zich afzet tegen de postjespakkers van paars. De raid op de N-VA leverde het Blok overigens slechts een klein visje op: Patrick Deboever, voormalig N-VA-arrondissementsvoorzitter in Aalst.

Spin in het web van die machtswellust is Philip Dewinter, fractieleider in het Vlaams Parlement en in de Antwerpse gemeenteraad en het feitelijke boegbeeld van de partij. Dewinter wil zich niet neerleggen bij een eeuwigdurende rol als leider van een extremistische oppositiepartij. Hoewel Dewinter pas 41 jaar oud is, is ook zijn politieke houdbaarheidsdatum niet onbeperkt. Als hij zijn marktwaarde als stemmenmagneet wil verzilveren, moet het nu gebeuren. Dewinters einddoel ligt dan ook in 2006, bij de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen, wellicht met rechtstreekse verkiezing van de burgemeester, al is dat nog niet zeker.

Er is Dewinter veel aan gelegen om de Slag om 't Stad te winnen. De Brugse Antwerpenaar probeerde al verschillende uitbraakpogingen, vooralsnog met wisselend succes. Toen Pim Fortuyn nog een politieke hype was, toverde Dewinter 'Leefbaar Antwerpen' (LA) uit zijn mouw, een satellietbeweging die als voorgeborchte voor het Blok rechtse krachten moest verzamelen. Voorlopig blijft van LA alleen de afkorting zelf over in het Liberaal Appèl van Ward Beysen, dat steeds meer aanschurkt tegen het Blok. Of het Groot Rechts Kartel van Dewinter in 2006 verder zal strekken dan Beysen en de gefrustreerde vliegtuigondernemer Freddy Van Gaever valt af te wachten. Zoals het ook nog even uitkijken blijft of Ward Beysen volgend jaar al op de Europese lijst van het Blok zal prijken.

Dewinter zette onlangs een nieuwe, doorzichtige poging in om gematigder rechts te charmeren met zijn VL-plus-project. Daarmee wil hij de inhoudelijke sokkel van zijn partij verbreden, zo vertelt hij in de kranten die voor zijn boodschap bevattelijk zijn, maar eigenlijk vooral alle rechtse krachten in Antwerpen rond zich vergaren. Zowel bij de N-VA als bij de liberale kliek van Hugo Coveliers verroert er voorlopig evenwel nauwelijks iets.

Zoals Geert Van Cleemput, het ontslagen hoofd van de studiedienst van het Blok, deze week in een opiniestuk in De Standaard aanvoerde, is het 'harde' imago van Dewinter zelf daarbij een grote struikelsteen. Om die reden zwoer Dewinter intussen het 70-puntenplan al een keer of drie af, al bleef dat publieke berouw telkens ongeloofwaardig. Het drama van Dewinter is dat van het hele Blok: zolang het bij roepen aan de zijlijn blijft, kan er gewonnen worden, en zolang het Blok blijft roepen aan de zijlijn kan het niet deelnemen aan de macht.

Dewinter en de zijnen willen die spiraal doorbreken, maar niet iedereen in het Blok is daarmee even gelukkig. Het was uit opportunisme dat Dewinter de klassieke fascistoïde xenofobie in de kern van de Blok-ideologie hertaalde tot een extreem-rechts en populistisch antimigrantendiscours, het is nu opnieuw uit opportunisme dat hij nieuwe horizonten wil verkennen. Cruciaal daarbij is evenwel dat Dewinter ook het antwoord op de vraag naar beleidsdeelname anders invult. De klassieke repliek van het Blok is dat het enkel in regeringsdeelname is geïnteresseerd als het de republiek Vlaanderen kan uitroepen. Quod non, dus blijft het in de oppositie. Voor Dewinter is regeringsdeelname niet relevant, hij wil enkel in het Antwerpse bestuur en daarvoor wil hij best een compromis sluiten.

Het is een ontwikkeling waar Blok-stichter Karel Dillen in zijn politiek testament op wees, zonder Dewinter bij naam te noemen. "De politieke gulzigaards (en de honger komt gewoonlijk met het eten) mogen geen vrij spel krijgen", zo waarschuwde hij in het feestboek Mijn schilt ende betrouwen sijt ghy, o Godt mijn Heer. "Zolang het Vlaams Blok vocht om het naakte bestaan, zolang in de soep geen brokken vlees te vinden waren, kortom: zolang de tocht door de woestijn duurde, had men weinig hinder van dit al te menselijke. Ja, men was als het ware gedwongen tot echte kameraadschap. (...) Het werd anders wanneer de soep niet meer een smakeloos waterachtig geval bleef, doch een stevige bouillon werd met heel wat brokken vlees erin. En op de brokken vlees kwam en komt het aan."

Achter de woorden van Dillen gaat een belangrijke fractie van het Blok schuil. Het is die stroming die in de partij al een tijdje noodgedwongen in de catacomben vertoeft. Ze wordt traditioneel aangevoerd door Gerolf Annemans, ooit een gevreesd debater in de Kamer, nu met de dag meer wegdeemsterend in zijn oppositierol. Annemans is intern allang geen partij meer voor Dewinter, en dat frustreert. De definitieve neergang van Annemans werd ingezet bij de jongste federale verkiezingen toen hij als lijsttrekker in Antwerpen geen munt kon slaan uit de Visa-crisis.

Het grote misverstand bij nogal wat Blok-watchers is dat ze de spanning tussen de twee blokjes in het Blok ideologisch vertalen als een strijd tussen de 'boze' racisten en de 'goede' nationalisten. Bedoeld of onbedoeld heeft dat misverstand ertoe geleid dat het Blok via figuren als Annemans of Bart Laeremans aanvaardbaar is geworden voor een groter publiek. Terwijl net die beide heren bijvoorbeeld als studentenleiders bij het KVHV en de NSV ook hun xenofobe of gewelddadige kant getoond hebben en sindsdien nooit ook maar iets op de racistische koers van het Blok afgedongen hebben.

De echte spanning in de partij heeft niet met ideologie te maken, maar met strategie. Met andere woorden: met de vraag of de 'politieke gulzigaards' bij het Blok hun wil kunnen doordrijven. En met de vraag wat er gebeurt als die gulzigaards de sprong wagen naar de vetpotten van de macht en ... falen. Antwoord in 2006.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234