Zaterdag 28/05/2022

De politici voeden de antipolitiek

Geen tafelspringers, geen prima donna's, wel door de wol geverfde optimisten, die twee grootste vakbondsleiders van ons land. 'Als je geen optimist bent, hou je deze job gewoon niet vol', grinnikt Luc Cortebeeck (ACV). Rudy De Leeuw (ABVV) knikt instemmend.

Door Johan Corthouts en Tine Peeters / Foto Filip Claus

Bijna twee handen op één buik zijn deze vakbondsmannen. De trauma's van het generatiepact zijn in geen velden of wegen te bespeuren. Op internationaal vlak verdelen ze de nodige vergaderingen netjes onder elkaar, op nationaal vlak trekken ze even hard aan hetzelfde zeel voor hun drie miljoen leden. In koor: 'De politici weten niet hoezeer ze de antipolitiek gevoed hebben."

Open Vld-kopstuk Karel De Gucht typeert uw betoging op 15 december als 'collateral damage'. Doet het goed om dat te horen?

De Leeuw: "De politici hebben die collateral damage veroorzaakt. De Nationale Bank raamt de kostprijs van de crisis op 2,5 miljard. De politici beseffen niet meer wat voor een bom geld dat is, wij wel. Het gaat om 1.000 liter stookolie voor 4 miljoen gezinnen. Waar is hun staatsmanschap? Ons staatsmanschap bestaat er net in dat wij opkomen voor de koopkracht van de mensen. De liberalen kunnen er nu al op rekenen dat de werknemers die som niet gaan terugbetalen. Voor dat bedrag komen er dus geen lastenverlagingen."

Cortebeeck: "Omdat CD&V zeer sterk inzette op de regionalisering, hebben de liberalen vrij spel gekregen voor een donkerblauw programma met oranje stippen. Komt daarbij dat de politici zes maanden nodig hadden om uit te knobbelen wat net na de verkiezingen al duidelijk was: wie iets wil doen voor dit land, moet naar elkaar luisteren.

"De politieke partijen zijn te ver uit elkaar gegroeid. Tja, moesten wij alleen maar in Vlaanderen blijven, dan kenden wij de problemen in Charleroi of de Borinage ook niet. Wij kennen die wel, want wij doen de moeite om daarheen te trekken. Onze laatste congressen eindigden wij zelfs spontaan met het gemeenschappelijk lied: ik hou van u, je t'aime tu sais! Iedereen zingt mee, Walen en Vlamingen door elkaar."

De Leeuw: "Tja, wij zingen de Internationale. (algemene hilariteit) Daarmee overstijgen we pas alle grenzen. De politici benadrukken de verschillen, wij doen net het omgekeerde. Een Waalse arbeider is mij net zo dierbaar als een Vlaamse bediende."

De petitie Red de Solidariteit heeft tot dusver amper 95.000 handtekeningen opgeleverd.

De Leeuw: "Petities zijn niet onze manier van werken. Een petitie tegen de Bolkesteinrichtlijn zou ook niet gewerkt hebben, maar een betoging naar Straatsburg? Onze militanten staan meteen klaar."

Wat leeft er nu in de buik van de vakbond?

De Leeuw: "De politici moeten echt opletten, ze verliezen elke dag meer hun geloofwaardigheid. Als zij zes maanden de tijd nemen om het land niet te besturen, moeten ze bij de volgende stakingsdag niet zeggen dat we het land lam leggen. Neem het dossier over de vakbondsvertegenwoordiging: wij krijgen drie dagen de tijd om te antwoorden op een compromis, terwijl vijf N-VA'ers zes maanden lang het land kunnen gijzelen."

Onderschat de politiek de antipolitiek?

De Leeuw: "Absoluut."

Cortebeeck: "Wij blijven net sober en voorzichtig om de antipolitiek niet te voeden. Al zes maanden verdedigen wij ook bewust dezelfde waarden. Volgens de klassieke wetten had het ABVV in de oppositie moeten zitten, maar wij blijven samenwerken. (zucht) Wij hebben elkaar de afgelopen maanden vastgehouden."

De Leeuw: "Oké, wij respecteren de verkiezingsuitslag, maar hebben de mensen die voor oranje gestemd hebben werkelijk gekozen voor een neoliberale agenda? De mensen die de verkiezingen verloren hebben, hebben de dag erna hun conclusies getrokken. De mensen die ze gewonnen hebben, zijn na zes maanden nog altijd niet in staat om hun verantwoordelijkheid te nemen. Wees toch eens eerlijk, heren politici: de sociale zekerheid en het arbeidsrecht werken al decennialang goed op federaal niveau. Die moeten Belgisch blijven. Niet omdat la Belgique à papa moet terugkeren. Wel omdat dit net de mechanismen zijn die over heel Europa moeten worden uitgebreid."

Cortebeeck: "Wij kunnen, net zoals de politieke partijen, een extreem straf programma schrijven. Maar dat doen we niet: wij vragen ons af wat we kunnen binnenhalen.

"Niemand heeft het durven zeggen bij de stemming van B-H-V, maar de splitsing is gewoon twee jaar opgeschoven. De Vlamingen dachten enkel: we gaan eens hard op tafel slaan. Zo werkt het niet in ons land. Nu volgt de ontnuchtering. Het besef dat de realiteit anders is dan al die programma's."

Wat stelt u dan voor?

De Leeuw: "De politici moeten ophouden met onze mensen in een straatje zonder einde te sturen. Wij hebben duidelijke eisen op korte termijn: een uitbreiding van het stookoliefonds, maatregelen rond de energieprijzen."

Cortebeeck: "Betere controlemechanismen voor de CREG (Commissie voor regulering van de elektriciteit en het gas, JCS/TP). Maar Rudy kent dat veel beter dan ik."

De Leeuw: "Och, ik laat de eer aan u."

Cortebeeck: "Van alle kanten werd gezegd dat die liberalisering van de energiesector zoveel goeds zou opleveren voor de mensen."

De Leeuw: "Maar het is nu niet beter voor de mensen."

Cortebeeck: (zuchtend) "Er wacht de politici zoveel werk."

Is Verhofstadt tot meer in staat dan Leterme?

Cortebeeck: "Euh, wij zijn niet de koning van het land. Dat zou wat geven. (algemene hilariteit) Niet dat we enige ambitie hebben."

De Leeuw: "Het is niet de kleur van de kat die telt, ze moet muizen vangen. Wij hebben tal van eisen die dringend genomen moeten worden: over voeding, koopkracht, energie. Alstublieft, zeg: dat pak friet daarnet kost 12 procent meer."

Cortebeeck: "Aardappelen zijn 53 procent duurder, een brood 20 procent, prei 69 procent, peren 57 procent, margarine 10 procent, eieren en melk 13 procent. Kijk naar de cijfers van het armoederapport: het inkomen van de armste 10 procent Belgen is in vier jaar tijd gehalveerd. Laten we ook niet onderschatten wat de middengroepen doormaken: ik hoor heel veel mensen klagen dat ze het niet meer kunnen bolwerken."

Aan welke jaren doet dit u denken?

De Leeuw: "Aan de oliecrisis in de jaren zeventig."

Cortebeeck: "De loontrekkenden zitten weer aan 50 procent van het nationaal inkomen."

Het VBO zegt: we verliezen marktaandeel, dus moeten de loonkosten naar beneden.

De Leeuw: "Wij hebben tien jaar lang aan loonmatiging gedaan. Als de winsten blijven stijgen en de koopkracht daalt, krijgen wij een verdere loonmatiging echt niet verkocht aan onze mensen. Als een gepensioneerde iets te veel pensioen krijgt, dan zit hij meteen in de schijf van 25 procent. Dat betaalt een bedrijf maximaal op zijn winsten met daarboven op een notionele intrestaftrek die uitgemolken wordt."

Cortebeeck: "De notionele intrestaftrek haalt veel middelen naar ons land, maar het creëert niet altijd meerwaarde. En nauwelijks extra tewerkstelling."

Gewoon afschaffen dus, die notionele intrestaftrek?

Cortebeeck: "De notionele intrest moet geëvalueerd worden op zijn economisch en tewerkstellingseffect. Dat de bedrijven en politiek ons eens tonen welke verantwoordelijkheden zij nemen."

De Leeuw: "Het laatste rapport van de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven toont het aan: in de laatste tien jaar zijn onze lonen op dezelfde manier geëvolueerd als in onze buurlanden. En toch hebben we marktaandeel verloren. De oranje-blauwe onderhandelaars hebben dat rapport niet eens gelezen."

Maar we zitten toch met een historische loonhandicap, zegt VBO?

Cortebeeck en De Leeuw in koor: "Dat is totale nonsens!"

Cortebeeck: "De Nationale Bank en Paul De Grauwe, toch objectieve bronnen, zeggen dat onze historische loonhandicap een onnozelheid is. Als je het over de lonen wilt hebben, moet je ook de productiviteitscijfers geven."

De Leeuw: "Onze productiviteit ligt 17 procent hoger. Je mag geen appelen met peren vergelijken."

En de vergrijzing? Hoe vangen we die op zonder extra inspanningen?

Cortebeeck: "Als we de uitgaven van de sociale zekerheid stabiel houden, kunnen we de vergrijzing betalen."

De Leeuw: "De vergrijzing is geen catastrofe. Het gaat over 3 à 4 procentpunten van het bruto binnenlands product die we in 2050 moeten halen."

Een generatiepact bis is overbodig?

Cortebeeck: "Met alle huidige maatregelen geraken we ver genoeg."

De Leeuw: "De tewerkstellingsgraad in België groeit gestaag. Binnen een paar jaar zitten we aan 65 procent. Dat is het hoogste wat we ooit gehaald hebben. De politiek mag geen nieuwe clash meer creëren. Geen Sarkozytoestanden uitlokken."

Cortebeeck: "Al die politieke stoerdoenerij. Politici moeten zich telkens weer bewijzen: wij durven nog sterker, nog straffer uit de hoek te komen. Willen wij nadenken over extra maatregelen? Ja, maar dan zullen ze wel naar ons moeten luisteren."

Wat kan dan wel voor u?

Cortebeeck: "Waar blijft de opleiding en vorming? De innovatie? Echte werkgelegenheidskansen voor de allochtonen? Dát hebben we nodig.

De Leeuw: "Meer infrastructuur voor kinderopvang. Vinden jullie het normaal dat in Gent en Antwerpen vrouwen achttien maanden zwanger zijn? Negen maanden om hun kind te dragen en negen maanden om een crèche te vinden? Op die manier laat je een reserve aan creativiteit en arbeid liggen. De kinderopvang is wel een Vlaamse materie."

Kan een verdere regionalisering van werk geen soelaas bieden?

Cortebeeck: "De Vlaamse werkgeversorganisaties weten zelf niet wat ze kunnen aanvangen met meer regionalisering. Dat is net een van de grote problemen van de Vlaamse regeringsvormers. Op het moment dat ze de regionalisering concreet moesten invullen, hapten ze allemaal naar adem. Al die oefeningen, blaadjes, non-papers: ze lossen niks op, ze kosten meer en ze maken de boel oneindig veel complexer. Ondoenbaar zelfs voor ondernemingen die toevallig in Brussel, Vlaanderen en Wallonië werken."

De Leeuw: "Excuseer, Vlaanderen heeft de bevoegdheid om de activering aan te pakken, maar ze doet het niet. Anonieme aanwervingen blijven wel een taboe."

Cortebeeck: "Al heet je Cortebeeck en heb je een kleurtje, op de arbeidsmarkt verminderen je kansen met 75 procent."

De Leeuw: "We zijn na de verkiezingen, dus houd ik mij niet meer in: wat heeft het Oostends model van Johan Vande Lanotte (voormalige sp.a-voorzitter, TP/JCS) ons opgebracht? Statistieken die niet correct zijn! Qua gezondheidszorg zitten ze in Oostende aan 110 procent van de normale uitgaven, in Waals-Brabant aan 84 procent. De regionale verschillen zijn subregionale verschillen. Kijk, ik wil fier zijn om Vlaming te zijn, maar op sociaal vlak is er weinig om fier op te zijn.

Wat mag er dan geregionaliseerd worden?

De Leeuw: "Och, we gaan hier toch geen grensarbeid creëren in ons eigen land? We blijven het principe verdedigen dat gelijk loon voor gelijk werk ook gelijke sociale rechten oplevert. Een Vlaming die in de Delhaize in Brussel werkt zou anders verdienen dan een Waal. (windt zich op) De Belgische werknemers worden nu al uitgespeeld tegen Duitsers en Nederlanders. We gaan onze mensen niet in België ook nog eens tegen elkaar opzetten."

Cortebeeck: "De politici moeten een redelijk gesprek opzetten en zeggen wat ze federaal en regionaal geregeld willen zien. Voor ons is het belangrijk dat er niet geraakt wordt aan de algemene solidariteit. Sommige beleidsterreinen zijn al bijgestuurd. Kijk naar de activering. In Wallonië en in Brussel wordt daar heus wel aan gewerkt. Maar die gewesten zitten in een andere economische situatie. Daar kunnen onze mensen van Charleroi, van Bergen, van Luik ook niks aan doen. Het wordt tijd dat de politiek dat erkent. Anders gaat ze domme dingen doen.

"En die transfers waarover sommigen spreken, die gaan alle richtingen uit. Kijk naar lastenverlaging, tijdskrediet, dienstencheques of brugpensioen. Het zijn niet de Walen die daarvan profiteren, wel de Vlamingen. Wellicht daarom hebben sommigen zo'n haast om het beleid te regionaliseren."

Maakt u zich dan toch geen grote zorgen? Als de politieke crisis één ding heeft opgeleverd, dan is dat de Franstaligen bereid zijn om te praten over een staatshervorming.

De Leeuw: "Het FDF heeft zich verzet tegen de fiscale concurrentie. Het cdH is tegen de splitsing van de sociale zekerheid. De mensen willen dat niet."

U bent de objectieve bondgenoot van Olivier Maingain en Joëlle Milquet.

De Leeuw: "We zijn de objectieve bondgenoten van onze leden."

Cortebeeck: "Dat is het enige criterium. Al kun je niet ontkennen dat Milquet een sociaal verhaal vertelt."

Wat zeggen uw leden daarvan?

Cortebeeck: "Er zijn wel een aantal mensen die vinden dat het ABVV en het ACV niet Vlaams genoeg zijn. Maar die kun je op twee handen tellen. Daarentegen krijgen we massaal veel mails over het verlies aan koopkracht en de problemen die de mensen hebben."

De Leeuw: "Het regionaliseringsverhaal is een rechts verhaal. Voka wil lastenverlagingen doorvoeren. Dat willen ze niet doen om de sociale zekerheid in Vlaanderen te verbeteren of om de armsten te helpen, hoor."

De sp.a gaat ook mee in de regionalisering.

De Leeuw: "De sp.a zegt dat iedereen beter moet worden van een regionalisering. Dat zeggen wij ook. Op het terrein heeft nog niemand kunnen bewijzen dat dat ook zal gebeuren. Trouwens, het gaat over waarden."

U bent beiden blij dat de socialisten er straks misschien bij komen.

De Leeuw: "We zijn altijd blij als de linkerzijde iets te zeggen heeft. Maar je moet de uitslag van de verkiezingen respecteren. Wij zijn geen politici."

Cortebeeck: "Als men de toekomst van België goed wil voorbereiden, zullen de belangrijkste politieke families daarin hun zeg moeten hebben."

Dus bent u voorstander van een tripartite?

Cortebeeck: "Er zijn verschillende formules."

De Leeuw: "De primauteit van de politiek gaat ver. We maken akkoorden over de kmo's, de lange loopbaan en de mensen die op 56 op brugpensioen gaan als ze 40 jaar dienst hebben. Dat spreekt de mensen meer aan. Hun mazout moet betaalbaar blijven. Ze moeten hun winkelkarretje kunnen volladen."

U solliciteert naar een gesprek met de informateur?

Cortebeeck: "We moeten toch zeggen welke onze punten zijn."

De Leeuw: "Het is niet logisch dat mensen die samen drie miljoen werknemers vertegenwoordigen niet gevraagd worden. We gaan daar niet chagrijnig over doen."

Hoe erg bent u teleurgesteld in Yves Leterme?

Cortebeeck: "Hij kent onze vragen. Wij zijn beloftes. We zullen hem daaraan houden."

De afspraken van oranje-blauw op sociaaleconomisch vlak waren veel te mager?

Cortebeeck: "De liberalen hebben alles wat ze niet onder paars hebben kunnen realiseren weer uit hun schuif gehaald. Ze willen meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt. Ze willen snel hervormingen doorvoeren. Het is alsof we een pletwals over ons heen kregen. We zaten opnieuw in het defensief. Het was even erg als tijdens het Generatiepact."

De Leeuw: "Bovendien wilde men de pensioenen laten afhangen van de hele loopbaan."

Wat is er daar mis mee?

De Leeuw: "Nu heb je zekerheid dat je op 65 jaar met pensioen kunt. Maar voor oranje-blauw mogen de mensen pas met pensioen na een loopbaan van 45 jaar. Heel wat mensen studeren vandaag tot 22 jaar. Oranje-blauw wou dus impliciet de pensioenleeftijd verhogen tot 67 jaar."

Had oranje-blauw dat afgesproken?

De Leeuw: "Dat heeft nooit met zoveel woorden op papier gestaan. Maar dat was wel de bedoeling."

Cortebeeck: "En je had de voorstellen over een loopbaanrekening. Allemaal mooi. Wie besluit om minder te werken om gezin en arbeid beter met elkaar te combineren, krijgt daarvoor aan het einde van de rit de rekening gepresenteerd. Welke keuze moet je dan maken?"

Jullie waren ook erg boos over de plannen om het aantal ambtenaren te verminderen.

De Leeuw: "Men vergeet dat ambtenaren ook functies uitoefenen. Iedereen wil meer blauw op straat. Iedereen wil een kwalitatief hoogstaand onderwijs. Iedereen wil een gezondheidszorg die voor een stuk gesubsidieerd is. Openbare diensten zijn een onderdeel van het herverdelingsverhaal."

Cortebeeck: "Een betere organisatie van Financiën? Daar horen we niks van."

Het departement slaagt er toch in om twee keer in een jaar belastingen te heffen.

De Leeuw: "Dat zullen we op 15 december aanklagen."

Cortebeeck: "Wacht maar tot de inkomsten van volgend jaar."

De werknemers mogen niet opdraaien voor de financiële gevolgen van de crisis. Wie dan wel? Moeten de rijken de crisis betalen?

De Leeuw: "De zwaarste schouders moeten de zwaarste lasten dragen."

Cortebeeck: "Een stuk van de sociale zekerheid wordt sinds kort gefinancierd op basis van inkomsten uit obligaties. De banken doen er alles aan om dit soort maatregelen ongedaan te maken. Ze jagen de kleine spaarders schrik aan, terwijl die niks te maken hebben met die maatregel. Dat is onvoorstelbaar schandalig."

De Leeuw: "Over de invoering van een vermogensbelasting hoor je mij nog niet praten. Er zijn tal van andere maatregelen zoals het opheffen van het bankgeheim, het belasten van meerwaarde op aandelen of een correcte aangifte van inkomsten door allerhande beroepen die eerst gestimuleerd moeten worden om op een rechtvaardige manier belastingen te innen. Als iedereen zijn belastingen zou betalen zoals het hoort, dan hebben we middelen te veel. Dan kun je het sociaal belastingkrediet voor lage en middeninkomens mee financieren. Dan kan zelfs de fiscale druk op arbeid naar omlaag."

Cortebeeck: "Dat vergt dan wel eerlijkheid op alle terreinen."

U verwees naar de jaren zeventig. Dat was een instabiele periode zowel op institutioneel als economisch vlak. Denk maar aan de oliecrises en de mislukking van het Egmontpact. Zowel ACV als ABVV hebben toen meermaals gestaakt. Gaat u dat straks herhalen?"

De Leeuw: "Breng ons niet op slechte ideeën."

Cortebeeck: "De vrijdagstakingen, daar is toen de regering-Tindemans over gevallen."

De Leeuw: "We zijn nog niet toe aan stakingen. Voor Nieuwjaar moet er een duidelijk signaal zijn van de politiek."

Cortebeeck: "We gaan eerst kijken of de politici rekening houden met onze verzuchtingen."

Rudy De Leeuw:

Voor oranje-blauw mogen de mensen pas met pensioen na een loopbaan van

45 jaar. Veel mensen studeren vandaag tot 22 jaar. Zij wilden dus impliciet de pensioenleeftijd verhogen tot 67Luc Cortebeeck:

De liberalen hebben alles wat ze niet onder paars hebben kunnen realiseren weer uit hun schuif gehaald. Het is alsof we een pletwals over ons heen kregen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234