Zondag 18/04/2021

De poëzie van het ongelukkig zijn

film / fotografie

magnum-fototentoonstelling 'the misfits' opent vandaag in het gentse caermersklooster

Negen Magnum-fotografen waren in 1960 in Reno, in de Amerikaanse staat Nevada, aanwezig op de set van The Misfits, de film van John Huston. Ze maakten prachtige foto's van een inmiddels legendarische film.

Gent

Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

De in Oostenrijk geboren Inge Morath zou samen met haar collega's Henri-Cartier Bresson, Dennis Stock, Bruce Davidson, Elliott Erwitt, Cornell Capa, Ernst Haas, Erich Hartmann en Eve Arnold (die onderstaande foto voor haar rekening nam) prachtige foto's maken. Ze zou later vaak vertellen hoe fascinerend het was om Marilyn Monroe te bekijken en te fotograferen. Zij was het ook die in dat verband over "de poëzie van het ongelukkig zijn" sprak, over "het ongeluk dat altijd achter de vreugde en de glamour schuilt". Het scenario van The Misfits was geschreven door de beroemde auteur Arthur Miller, die op dat moment nog met Monroe getrouwd was en die bij de adaptatie van zijn novelle speciaal voor haar een vrouwelijk hoofdpersonage in het verhaal geïntroduceerd had. Maar toen de filmopnamen uiteindelijk van start gingen, had hun huwelijk al veel van zijn glans verloren. Hoe dan ook, Monroe en Miller waren op dat moment nog een van 's werelds beroemdste koppels en dus moest Magnum natuurlijk ook voor foto's zorgen waarop ze samen te zien waren. Volgens Morath was dat bijzonder moeilijk. Uiteindelijk slaagde ze er toch in een foto te maken die nadien erg bekend is geworden: Miller met zijn sigaret en Monroe die uit het raam leunt, met haar rug naar de camera.

Enkele maanden na zijn scheiding vroeg Arthur Miller de fotografe uit eten. Ze had er eerst niet zoveel zin in - "Ik had geen zin om te luisteren naar relatieproblemen" - maar het klikte wel degelijk tussen hen. Ze trouwden in 1962 en bleven dat bijna veertig jaar, tot Inge Morath in januari van dit jaar overleed.

Het in Parijs gevestigde agentschap Magnum was in 1947, onder meer door Robert Capa en Henri Cartier-Bresson, opgericht en had snel een sterke, internationale reputatie verworven, ook wat betreft het fotograferen van filmsets en -sterren. Maar in 1960 sloeg het onafhankelijke agentschap een ware meesterslag. Met een lading beroemdheden aan boord (Marilyn Monroe, Clark Gable, Montgomery Clift, Eli Wallach, regisseur John Huston en scenarist Arthur Miller) lag het voor de hand dat de filmset van The Misfits stelselmatig belegerd zou worden door persfotografen. Daarom stelde Magnum aan filmproducer Frank Taylor een exclusiviteitsdeal voor: alleen fotografen van Magnum zouden op en rond de set toegelaten worden en in ruil daarvoor zouden ze de hele wereldpers bevoorraden. Om de verschillende magazines, tijdschriften en kranten de kans te geven uit voldoende gevarieerd materiaal te kiezen, werd meteen afgesproken dat Magnum elke veertien dagen een ander duo fotografen naar Reno en omstreken zou sturen. Voor regisseur John Huston zal dat wel geen enkel probleem geweest zijn, want hij kende het foto-agentschap erg goed vermits hij eerder al lange pokernachten met Magnum-pionier Robert Capa had doorgebracht. Van die Capa werd trouwens verteld dat hij er zijn hand niet voor omdraaide om te gokken met geld van het agentschap, maar dan wel om de lonen van de andere fotografen te kunnen uitbetalen.

Voor Marilyn Monroe, die tijdens de draaiperiode dikwijls te laat op de set arriveerde en wegens een overdosis slaappillen zelfs een tijdlang gehospitaliseerd moest worden, was het wellicht beter dat ze niet de hele tijd door fotografen achtervolgd zou worden. Zelfs het feit dat ze elke twee weken aan een nieuw duo fotografen moest wennen, bleek haar soms zwaar te vallen. Daarom vroeg ze trouwens aan Eve Arnold, die ze al van bij het begin van haar filmcarrière kende, om na haar voorziene veertiendaagse toch op de set van The Misfits te blijven.

De film vertelt het verhaal van de gevoelige Roslyn (rol van Monroe), die naar Reno is gekomen voor haar echtscheiding. Daar ontmoet ze de 'misfits' uit de titel: drie rodeosterren op hun retour (vertolkt door Clark Gable, Montgomery Clift en Eli Wallach), die in hun levensonderhoud voorzien door wilde paarden op te jagen uit de bergen en dan, in de woestijn van Nevada, van op hun laadtrucks met lasso's te vangen. Roslyn vindt een en ander behoorlijk avontuurlijk, maar als ze verneemt dat de paarden alleen maar gevangen worden om meteen geslacht te worden en tot hondenvoer verwerkt te worden, slaan bij haar de stoppen door...

Het werd een bijzonder turbulente draaiperiode, die maandenlang uitliep en zwaar over het budget ging. Niet alleen Monroe, maar ook Montgomery Clift kampte met persoonlijke demonen die hij met pillen en alcohol de baas probeerde te blijven. Clift was onder meer bang dat het publiek te weten zou komen dat hij homoseksueel was en het feit dat Clark Gable hem "die flikker" noemde, was niet van aard om hem gerust te stellen. Zelfs toen de opnamen eindelijk afgewerkt waren, hadden de filmgoden nog meer onheil in petto voor The Misfits. Nog voor de film in première ging, overleed Clark Gable aan een zware hartaanval. De schuld van Monroe, zeiden de enen, want ze had hem door haar laattijdigheid en het vergeten van haar dialogen te vaak op stang gejaagd. De schuld van regisseur John Huston, zeiden anderen, want die had de 59-jarige acteur te veel afgebeuld. Eigen schuld, was een derde verklaring, want Gable wilde absoluut zoveel mogelijk zijn eigen stunts doen. Anderhalf jaar later overleed ook Marilyn Monroe in nog steeds niet volledig opgehelderde omstandigheden. Ze liet een half afgewerkte film, Something's Got To Give, achter. Enkele jaren later, op 23 juli 1966, overleed ook Montgomery Clift; hij was amper 46 jaar. Toen The Misfits in 1961 in de Amerikaanse bioscopen kwam, waren de persreacties vernietigend en ook het publiek bleek toen nauwelijks belangstelling te hebben voor dit profetische verhaal over verloren vrijheid en ontgoochelde idealen. Of zoals Arthur Miller het zelf verwoordde: "Over een maatschappij waarin honden de paarden opeten."

De Magnum-reportage over The Misfits bestaat inmiddels ook als een internationaal rondreizende fototentoonstelling, die, in samenwerking met het Internationaal Filmfestival van Gent, vanaf vandaag (en tot 1 december) te bewonderen valt in het Caermersklooster. Een buitenkans om zoveel jaren later dat verre, mythische verleden opnieuw tot leven te zien komen.

Magnum-fototentoonstelling The Misfits, in het Caermersklooster, Provinciaal Centrum voor Kunst en Cultuur. Vrouwebroersstraat 6 (in het Patershol), 9000 Gent. Vanaf vandaag tot 1 december. Dagelijks van 10 tot 17 uur. Gesloten op maandag. Gratis toegang.

Foto's van Marilyn Monroe en andere sterren van 'The Misfits'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234