Maandag 24/01/2022

De pc als verlengstuk van de geest, de gsm als verlengstuk van het lichaam

Yuppies Muppies

Ze staan op levensstijl en op kennis. Ze tafelen bij 'Marie', een geheimzinnig restaurant, verborgen achter de Heilige- Kruiskerk bij de vijvers van Elsene. Michel Bauwens (mbauwens@uswebcks.com) heeft het snoerkopje van zijn gsm vastgespeld op zijn jasrevers. Hij geeft daar de voorkeur aan, dat behoedt hem voor een hersentumor, zegt hij. Zijn gsm zit in zijn broekzak, wat dan weer het gevaar voor teelbalkanker verhoogt, weet hij. Bauwens vertelt deze maand meer over zijn leven in Playboy Vlaanderen. Maar daarover zouden we het niet hebben. Al zouden we uren over tantrisme kunnen praten.

Salvino Salvaggio heeft zijn gsm gewoon in zijn jaszak. Salvino heeft helemaal geen privéleven, zegt hij. Privé en professioneel lopen door elkaar. De laatste keer dat hij tijd had voor een relatie is jaren geleden. Portretten van meisjes in badpak in een Italiaanse jachthaven sieren zijn flat. Hij verwacht dat, zoals gewoonlijk, vele vrouwen hem na publicatie dezer zullen contacteren. Meteen citeert hij cijfers over de onevenwichtige geslachtelijke demografie in steden als New York en Washington. Voor vier beschikbare vrouwen heeft daar hooguit één man tijd voor relaties. Salvaggio is socioloog. PhD (Doctor of Philosophy) zelfs. De jongste hoogleraar in de sociologie die ooit aan een Canadese universiteit doceerde, zegt hij. Hij stapte op omdat de job voor hem niet spannend genoeg was. Hij had ook nogal moeiteloos zijn titel gehaald, vindt hij. Hij kon wetenschappelijke publicaties bij de vleet afscheiden. Hij kon ze industrieel produceren, sinds hij samen met andere onderzoekers een softwareprogramma had ontwikkeld, waarmee ze eindeloos databases met thematische parameters te lijf konden. Volgens Salvaggio kon je met het programma zelfs redeneringen opbouwen. Op enkele jaren tijd publiceerde hij drie boeken en honderddertig wetenschappelijke artikels in de internationale academische pers. Michel Bauwens studeerde politieke wetenschappen aan de VUB en begon in 1981 als analist en documentalist bij de United States Information Agency. Vervolgens werd hij directeur informatie bij BP Nutrition in Antwerpen, de veevoedertak van British Petroleum. "Ik heb er een van de eerste virtuele bibliotheken uitgebouwd," zegt hij. Hij noemde zich 'cybrarian', virtueel bibliothecaris. Vervolgens was hij even hoofdredacteur van het cybermaandblad Wired. Daarna werd hij zelfstandig consulent. "Aanvankelijk werd ik als pionier van internet niet au sérieux genomen in de zakenwereld. Science fiction, noemde men mijn voorspellingen."

Bauwens en Salvaggio zetten thans voor de Amerikaanse internet-consulent USWeb/CKS een Belgisch filiaal op. Er is veel werk aan de winkel. België staat nog nergens inzake e-commerce en e-conomy (zie kader hierbij). Salvaggio en Bauwens ontmoetten elkaar vorige zomer op een feestje. Salvaggio: "Ik was zoals steeds in driedelig maatpak. Michel stond er in shorts en T-shirt. Maar het klikte meteen. We hadden het over postmodernisme en digitale economie." Beiden werden door USWeb/CKS aangeworven, Bauwens als marketingmanager en Salvaggio als directeur internetstrategie. Ze hebben een Laboratorium voor de Digitale Economie opgericht. Elke maand verschijnt op de website een nieuw rapport (http://www.digitalobservatory.com). In het jongste rapport wordt een nieuwe sociografische categorie geïntroduceerd: de Muppie.

Multimedia Urban People Pushing the Internet Economy. De multimediatoestellen zoals PC, laptop, palmtop, gsm worden beschouwd als een verlengstuk van het lichaam, of nog, als een verlengstuk van de geest. Internet is dan niet meer zomaar een instrument, maar een nieuwe manier van denken, van leven.

Marketingspecialisten, media, intellectuelen... Ze zijn allemaal op zoek naar categorieën om vat te krijgen op de nieuwe werkelijkheid. Het begrip yuppie voldeed niet meer. Het hield geen rekening met een beslissende factor: de houding van het individu tegenover de technologie.

Een team van USWeb/CKS ondervroeg 150 Europeanen uit de internet- en de e-commerce-wereld over hun waarden en voorkeuren. "We hebben gemeenschappelijke houdingen herkend bij deze mensen wier identiteit grotendeels bepaald wordt door hun deelname aan de digitale economie."

Het onderzoek was veeleer antropologisch dan sociologisch. Bauwens: "Twintig jaar geleden deed men aan demografie. Men probeerde te voorspellen welke bepaalde leeftijdsgroep uit welke bepaalde sociale klasse in die bepaalde stadswijk welk merk zou kopen. Later evolueerde dat naar psychografie: dat gaat verder dan het sociaal-demografische. In de psychografie identificeer je tientallen lifestylecategorieën. Je werkt met typetjes als 'urban immigrant' en 'rural senior' en gebruikt die om aan databasemarketing te doen. Vandaag blijkt dat je al die categorieën nog eens kan opdelen volgens één parameter: de houding tegenover de technologie. In elke lifestylecategorie zijn er mensen die zich verzetten tegen technologie en anderen die er open voor staan. Je kan voorspellen dat éénzelfde reclameboodschap in éénzelfde categorie verschillend zal worden geïnterpreteerd, al naargelang van de basisattitude tegenover technologie. Daarom komt geleidelijk de 'technografie' in de plaats van de 'psychografie'. Technografie maakt voor vele producten het verschil uit. Web-tv ga je niet op dezelfde manier verkopen aan iemand die afkerig staat tegenover technologie, als aan iemand die erdoor gefascineerd is. In het eerste geval zal je de consument iets over tv en entertainment vertellen, in het tweede geval kan je het hebben over cybertoepassingen, over hoe de tv de internetbelevenis nog versterkt."

Muppies blijken te gedijen in de nieuwe economie. Ze benutten hun culturele bagage om de wereld te vatten. Ze hebben vaak twee diploma's, ze combineren technische kennis met culturele kennis. Ze zijn minder materialistisch dan de yuppies.

De yuppie hing nog te veel in de optimistische sfeer van het modernisme, vinden Bauwens en Salvaggio. De muppie is een product van de postmoderne wereld. Hij is speelser, hij relativeert. Het postmodernisme heeft definitief komaf gemaakt met de 'grote verhalen', de ideologieën die de geschiedenis een zin gaven.

De grote vragen... Wat is waarheid? Waarheid is een constructie die je in de postmoderne wereld benadert door zoveel mogelijk perspectieven te bundelen. Geen individu of organisatie heeft nog de waarheid in pacht. "Ook bedrijven moeten steeds meer rekening houden met de mening van derden", zegt Michel Bauwens. "Ze ondernemen niets meer zonder vooraf vooraf een milieu-effectenrapport te hebben gekregen. Niet alleen de aandeelhouders zijn belangrijk, ook alle andere betrokkenen. Er zijn 'shareholders', maar ook 'stakeholders' (belanghebbenden)."

Bedrijven moeten rekening houden met het hele veld van trends, spelers en belangen. Pas dan kunnen ze een aantal voorwaardelijke scenario's uitwerken. Bedrijven moeten zich voorbereiden op een toekomst waarin ze vele richtingen uitkunnen, maar die ze door scenarioplanning toch kunnen uittekenen. Wij tekenen die scenario's uit voor onze klanten."

Zijn Salvino en Michel muppies? "Sommige dagen voel ik me geweldig muppie, andere dagen ben ik eerder blue", zegt Salvino. "Dan heb ik zelfs geen zin om mijn gsm aan te zetten of e-mails te lezen. Ik ben bijvoorbeeld geen muppie met mijn moeder, die niet weet wat e-mail is. Mijn gsm staat bijna voortdurend aan, ik kijk tientallen keer per dag mijn e-mail na, waar ook ter wereld ik ben. Mijn collega's en vrienden kunnen me steeds bereiken. Mijn wereld is communiceren, informatie delen, discussiëren en zaken doen. Ik wil dingen doen die ik leuk en spannend vind. Als het niet leuk meer is, doe ik het niet meer. Muppies sluiten professioneel veel minder compromissen dan yuppies. Voor hen is geld niet het einde."

Michel: "Ik durf me wel al eens 'post-muppie' noemen. De verhouding individu-technologie verloopt volgens een bepaald proces. Eerst bied je weerstand of ben je razend enthousiast. Dan volgt een fase van integratie, waarin technologie gewoon een onderdeel van je leven wordt. Die fase van verstrengeling tussen privé en professioneel bevredigt me niet meer. Voor mij is het 'high tech high touch': hoe belangrijker technologie in mijn leven wordt, des te meer ik momenten wil om me helemaal af te schermen. Dan ga ik zonder laptop naar huis. Ik neem PC noch gsm mee op reis, zelfs geen boeken of tijdschriften. Ik maak tabula rasa om open te staan voor nieuwe indrukken. Je moet je af en toe radicaal kunnen losrukken uit de productivistische omgeving, waar alles direct een nut moet hebben. Ik beoefen de traditionele Thaise yogamassage en schrijf voor het Vlaamse new-ageblad Kiyari. Maar misschien ben ik ook daarom net een muppie."

"We vullen elkaar perfect aan", vindt Salvino. "Het eerste contact met de buitenwereld legt Michel. Hij heeft talent voor public relations. Dan kom ik. Ik moet het vooral hebben van persoonlijke contacten, liefst met invloedrijke mensen. Mijn vrienden noemen me 'monseigneur' of 'Mazarin': de man in de schaduw. Ik let sterk op stijl. Michel weet wie wat in welk bedrijf is. Ik let op de details. Dat iemand vegetariër is. Of dat hij niet van vissoep houdt. Michel noemt me Doctor Schmooze. Ik heb een echte schmoozing-database in mijn hoofd."

"Michel is een meer serene muppie", mijmert Salvino. "Ik ben radicaler, overgevoeliger. Michel is symfonisch aangelegd, ik meer 'rapsodisch'. Hij houdt van Amerikaanse sciencefiction, ik van misdaadromans. Ik lees vooral artikels, nu en dan een roman. Michel daarentegen leest graag theoretische werken. Hij vindt dat een boek een waarde heeft voor zijn structurering, zijn holistische benadering. Voor mij is elk artikel een 'denkcapsule' die in mijn geestelijke database gaat."

"Ik bouw eigenlijk voortdurend aan mijn mentale cartografie", zegt Michel, "zodat ik verworven kennis kan verankeren en 'plaatsen'. Ik heb met een vriend een softwareprogramma ontwikkeld, Memex, van 'Memory Extension'. Wij zijn geïnspireerd door de middeleeuwse geheugenpaleizen. Wellicht had ook Dante een geheugenpaleis aangelegd. Geleerden bouwden een innerlijk paleis met vele kamers en verdiepingen, vol bibliotheken, kasten en rekken. In die rekken plaatsten ze hun kennis. Frances Yates heeft er een prachtig boek over geschreven, 'The Art of Memory'. Daarop steunt Memex. Als ik iets lees, dan weet ik dankzij mijn geheugenpaleis: 'tiens', deze trend is de moeder van die andere trend, maar de dochter van die trend, en die trend heeft bovendien een aantal neven en nichten. De computer zoekt dat voor mij uit."

Salvino: "Hij is Yahoo, ik ben Alta Vista. Bij mij werkt het andersom. Als ik op een concept of een idee stuit, behoudt het voor mij zijn autonomie. Ik codeer wel voor elk concept een aantal sleutelwoorden. In het begin van de jaren negentig heb ik samen met universiteitscollega's een programma geschreven, waarmee we wetenschappelijke begrippen en artikels met elkaar in verband konden brengen. Het programma produceert systematisch relaties, waar we zelf nooit aan gedacht zouden hebben. Artikels die uit ons gezichtsveld verdwenen waren, doken in onverwachte context weer op. Dat was zeer productief. Het systeem spuwde automatisch de stof voor nieuwe inzichten en artikels. De pc is voor mij echt het verlengstuk van mijn geest geworden. Ik lees overigens steeds rechtstreeks op het scherm. Het is jaren geleden dat ik een pak papier gekocht heb."

Money Knowledge

Property Sharing

Skying Snowboarding

Wine Beer

Windows Mac OS or Linux

De facto polygamist Serial Monogamist

Conservative Liberal

Art speculation Web creativity

Ephemeral Intangible

Fear of Aids fear of Digital Amnesia

'We hebben gemeenschappelijke houdingen herkend bij mensen wier identiteit grotendeels bepaald wordt door hun deelname aan de digitale economie'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234