Woensdag 05/08/2020

De paus van Rome, een man van Berlijn?

vervolg van pagina 33

En dus mocht Cornwell, op eenvoudige aanvraag, als journalist snuisteren in de geheime archieven. Hij las de getuigenissen voor de zaligverklaring van Pius XII na, pikte op wat hem zinde (de kritiek), 'vergat' wat hij niet kon gebruiken, en schreef op zijn beurt een joekel van een bestseller: Hitler's Pope. De coverfoto toont, heel suggestief, Pacelli tussen saluerende Duitse soldaten, Stahlhelm op het hoofd. Alleen dateert dat beeld van voor de machtsovername door Hitler, en suggereert het een niveau van verbondenheid (nazi's die eer bewijzen aan Pius XII) die er nooit is geweest. De habitué: "Sindsdien hebben ze in Rome hun lesje wel geleerd. Als je geen ernstig wetenschapper bent, het liefst met een geloofwaardige aanbeveling, kun je het schudden. Journalisten? Voor journalisten is de Sala Stampa, de perszaal. In de Geheime Archieven hebben zij in principe niets te zoeken."

Het enige effect was echter dat sinds een paar jaar over Pius in de Tweede Wereldoorlog een echte loopgravenoorlog werd uitgevochten, de Eerste Wereldoorlog waardig. Aan de ene kant staan Cornwell en co., die de 'beschuldigingen' richting Pius aanpassen zoals het hun uitkomt, en daarmee de rest van hun (soms zeer terechte) aanklacht mee in diskrediet brengen. Aan de andere kant staat de pro-Pius-lobby, aangevoerd door mensen zoals Margherita Marchione. Marchione is een Amerikaanse non van Italiaanse origine. De Pius uit haar boeken is een man die niets anders deed dat het openlijk, luid en ondubbelzinnig voor de joden opnemen, en de keren dat hij dan toch eens, heel even, zijn stem had laten zakken, was dat altijd met de allerheiligste bedoelingen.

Het is een controverse waarin zelfs nuance een misdaad is. Susan Zuccotti, professor geschiedenis aan de befaamde Yale-universiteit, wordt door Marchione en co. uitgescholden omdat ze, in een vaak erg genuanceerd boek, vindt dat Pius vlugger en kordater had mogen optreden bij nazi-razzia's op Romeinse joden. Zelfs José Sanchez, een professor aan de katholieke Saint Louis-University, krijgt de wind van voren. Sanchez, nota bene een man die, zeer voorzichtig, de kaart van Pius XII trekt. Maar, zo zeggen tegenstanders, hij hecht ook enige waarde aan bepaalde argumenten van Pius' tegenstanders. En dat kan niet.

En vanaf vandaag komt daar een flink aantal mappen bij met nieuwe gegevens over de jaren dat Pius in Duitsland werkte. Oud, kurkdroog papier, de ideale grondstof om dit verhitte debat verder te doen opvlammen.

In de controverse over Pius XII is nuance een misdaad

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234