Maandag 14/06/2021

De paus heeft ongelijk, zeker ditmaal

Marleen Temmerman, Marie Laga e.a. bieden kerkvorst en Els Schelfhout wetenschappelijke bijscholing aan inzake hiv/aidsbeleid. Marleen Temmerman is gynaecologe (UGent) en sp.a-senator, Marie Laga is professor aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde.

In het debat naar aanleiding van de pauselijke uitspraken over condoomgebruik schreef Els Schelfhout (CD&V) dwars tegen de stroom van kritiek in (DM 27/3): 'Het condoom biedt een schijnveiligheid die de vicieuze cirkel van risicovol seksueel gedrag niet doorbreekt. Door het condoomgebruik te promoten wordt een gevoel van veiligheid gecreëerd en neem het aantal seksuele contacten toe, waardoor ook het risico op besmetting. Ondanks het kapotje.' Haar conclusie: 'Zijn redenering is logisch en sluit als een bus. Hij heeft gelijk.' Een groep wetenschappers biedt bijscholing aan.

Paus Benedictus XVI blijft de gemoederen beroeren door zijn uitspraken over het gebruik van condooms. Tijdens zijn afgelopen Afrikareis meldt hij dat hiv/aids een tragedie is "die niet enkel kan verholpen worden met geld, noch met de distributie van condooms". Dat zou het probleem "enkel nog erger maken". Het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift The Lancet stelt onomwonden dat "de paus de wetenschappelijke kennis over condooms door zijn standpunten heeft vervormd om de rooms-katholieke leer te propageren; uitlatingen die verwoestende gevolgen kunnen hebben". The Lancet herhaalt dat "het condoom het enige meest efficiënte en ruim aanwezige middel is om de overdracht van hiv te verminderen". Er is met andere woorden wel degelijk impact aangetoond van condoompromotie op het dalen van het aantal nieuwe hiv-infecties, wat senator Els Schelfhout en epidemioloog Luc Bonneux ook mogen beweren.

In Senaat en Kamer hebben de paars-groene partijen snel en correct gereageerd met vragen en resoluties. De resolutietekst werd ook ter ondertekening voorgelegd aan de CD&V-parlementairen, maar die beslisten niet mee te tekenen omdat sommige christen-democraten er 'politieke spelletjes' achter vermoeden. Rond Brussel-Halle-Vilvoorde mogen voor ons part duizend politieke spelletjes gespeeld worden, maar op de kap van de gezondheid van miljoenen mensen, vooral in Afrika, is het onethisch dat te beweren. Wetenschappers en parlementairen vragen dat de voltallige regering de uitspraak van de paus veroordeelt via een gesprek met diens diplomatieke vertegenwoordiger in Brussel.

Het wetenschappelijk hiv/aidsbeleid is gebaseerd op de algemeen aanvaarde ABC-aanpak: Abstinence, Being faithful, using Condoms. Wil de paus hier een AB-aanpak van maken, tenzij de C voor Christianity kan staan? Het is zoals met een auto rijden. Ongelukken vermijden kan door de auto gewoon op stal te laten, wat niet meteen realistisch is. Idem dito met seksuele onthouding. Als we ons gedragen als heer (of dame) in het verkeer, dan krijgen we beslist veiliger wegen, net zoals ook ons seksueel gedrag voor verbetering vatbaar is. In de auto is het dragen van de gordel verplicht. Het is wetenschappelijk bewezen dat die mensenlevens redt, net zoals de condoom bij (onveilige) seks. Wat als iemand met autoriteit (bijvoorbeeld een kerkleider) morgen gaat verkondigen dat de gordel terug uit de auto moet omdat het aantal zware ongevallen anders verergert?

Als een belangrijke leider - een geestelijke of een wereldlijke - onwetenschappelijk uitspraken doet, dan is het de plicht van wetenschappers om daar tegenin te gaan. Als een aantal weldenkende mensen daarbij worden bestempeld als door zichzelf uitgeroepen 'linkse intelligentsia die de paus aan de schandpaal willen nagelen', dan is dat wel erg kort door de bocht. Herinnert u zich nog dat de aarde ooit plat was? Waarschijnlijk niet, maar het heeft wel nog tot in de Middeleeuwen geduurd tot iedereen zich neerlegde bij de bolvormigheid van onze planeet. Ook de kerkleiders zijn toen gezwicht voor de realiteit.

Dat parlementairen van de CD&V de uitspraken van de katholieke kerkleider verdedigen als "logisch en sluitend als een bus" vinden wij stuitend. Vrije meningsuiting is een belangrijk principe, maar verkondigen dat condoomgebruik de zaken enkel verergert, is wetenschappelijk onjuist en zet de gezondheid van miljoenen mensen op de helling.

Het gaat hier niet over een meningsverschil tussen verschillende politieke of religieuze strekkingen, het gaat wel degelijk over het in vraag stellen van wetenschappelijke evidentie en het onderuit halen van het jarenlange goede werk van velen. NGO's, VN-organisaties als het WGO en UNAIDS en Belgische organisaties als ICRH-UGent, Sensoa en het Instituut voor Tropische Geneeskunde wijzen op het enorme belang van de promotie en het gebruik van condooms bij hiv-preventie. Gelukkig zijn ook vele katholieke en andere organisaties daarvan overtuigd. De strijd tegen aids is namelijk bijlange nog niet gestreden: jaarlijks komen er in Sub-Sahara Afrika 2,5 miljoen nieuwe infecties bij de nu al 22 miljoen mensen die besmet zijn met het hiv-virus. Jaarlijks overlijden in Afrika maar liefst 1,5 miljoen mensen aan aids.

Wij hopen dat weldenkende mensen de paus snel kunnen bijscholen, en rekenen daarbij in het bijzonder op kardinaal Danneels en de CD&V-parlementairen, zodat het goede werk dat vele hulporganisaties - ook katholieke - al jaren verrichten in Afrika niet met één compleet foute uitspraak wordt verprutst.

Ondertekenaars: prof. Marleen Temmerman (gynaecoloog UGent en sp.a-senator), prof. Marie Laga (Instituut voor Tropische geneeskunde - ITG), dr. Gorik Ooms (ITG), prof. Bob Colebunders (ITG), dr. Wouter Arrazola de Oñate (arts-wetenschapper hiv/aids en tuberculose), dr. Patrick Sweetlove (huisarts), Linos Vandekerckhove (staflid infectieziekten UZGent, hiv-expert), em. prof. Marc Van Montagu (UGent)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234