Woensdag 23/06/2021

De paus heeft gelijk, ditmaal

Els Schelfhout vraagt zich af wat de procondoomcampagnes ons hebben opgeleverd.

Schelfhout is CD&V-senator.

De paars-groene partijen sparen hun kritiek op de condoomvijandige uitspraken van de paus niet. CD&V is het eens met de kritiek op de uitspraken, maar ziet toch vooral politieke spelletjes rond de pauselijke oordelen. CD&V-senator Els Schelfhout legt uit waarom: 'Het gebruik van condooms kan de verspreiding van aids remmen, maar lost het hiv-probleem natuurlijk niet op.'

Over aids doen nogal wat samenzweringstheorieën de ronde. Zo wordt beweerd dat hiv werd ontwikkeld in het kader van biologische oorlogsvoering. Kwatongen stellen op internetsites dat het virus werd uitgedokterd in opdracht van het Vaticaan, sinds voorbehoedsmiddelen, waaronder het condoom, stilaan overal in gebruik kwamen en zouden aanzetten tot promiscue gedrag... Of hoe de zwartepiet van bij het begin in het katholieke kamp kwam te liggen.

Maar de paus heeft gelijk, ditmaal.

De vraag van liberalen, socialisten en groenen aan minister De Gucht om de pauselijke nuntius op het matje te roepen in verband met de condoomuitspraak haalde de headlines van het nieuws. Daardoor aangemoedigd stelde PS-Kamerlid André Flahaut in de Kamer voor dat de regering haar ambassadeur bij de Heilige Stoel terugroept. Minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht, kampioen in het maken van verantwoordelijke opmerkingen, bestempelde de uitlatingen van Benedictus XVI als "onverantwoordelijk".

Eens te meer wil het grote gelijk van de zichzelf uitgeroepen linkse intelligentsia, versterkt door Open Vld met in de rangen best wat mandatarissen die niet vies zijn van een hapklare brok, het luidst klinken: "Laten we de paus en met hem de katholieke kerk en bij uitbreiding het christendom aan de schandpaal spijkeren."

Gewraakte uitspraak

Komt het, tegen de achtergrond van deze 'politische Spielerei' nog bij iemand op om de gewraakte uitspraak van Benedictus XVI in een breder kader te plaatsen en te peilen naar de boodschap die er achter schuilt?

De stelling van de paus wordt controversieel genoemd. 'Omstreden' dus, 'aanvechtbaar' en 'zichzelf tegensprekend'. Wanneer we ervan uitgaan dat ze dat ook is, betekent dit dat de boodschap minstens uit twee elementen bestaat, die allebei in ogenschouw moeten worden genomen.

In zijn redenering stelt de kerkvader het aldus: "Het verspreiden van condooms lost het aidsprobleem niet op..." Hij vervolgt: "... het vergroot het."

'Kan het aidsvraagstuk worden opgelost door het verspreiden van condooms?', en 'Vergroot het condoomgebruik het probleem?' 'Neen' lijkt me een even plausibel antwoord als 'ja' op de eerste hypothetische vraag. Het antwoord op de tweede vraag lijkt op het eerste gezicht 'neen' te zijn, maar voorbehoud is aangewezen. Aldus meende en sprak de paus.

Aids gaat inmiddels een generatie mee. Wat hebben de procondoomcampagnes ons opgeleverd? Heeft het promoten van condoomgebruik het verschil gemaakt?

Het gebruik van condooms kan de verspreiding van aids remmen, maar lost het hiv-probleem natuurlijk niet op. Met andere woorden: het gebruik van een condoom maakt de kans op besmetting veel kleiner, maar ze blijft wel aanwezig, op dezelfde manier als ook zwangerschap niet uitgesloten is. In bij benadering 7 tot 10 procent van de gevallen faalt condoomgebruik. De theoretische bescherming die het condoom biedt, mag dan wel heel hoog wezen, in de praktijk wordt een veel slechter resultaat vastgesteld. Onder meer omdat het condoom vaak op een verkeerde manier wordt gebruikt. Bij gebrek aan voldoende voorraad wordt het gebruikte exemplaar wel eens uitgespoeld en opnieuw gebruikt, bijvoorbeeld.

5 miljoen nieuwe infecties

Het aantal hiv-besmettingen groeit dagelijks met 7.500 aan. Er zijn wereldwijd 5 miljoen nieuwe infecties per jaar of tien mensen per minuut. Ook in ons land stellen we trouwens een stijging van 4,5 procent van het aantal nieuwe diagnoses vast.

Besmetting via seksueel contact is vooral het gevolg van verschillende partners en overlappende relaties. In verschillende Afrikaanse landen zou het condoomgebruik toegenomen zijn bij jongeren die meer dan één partner hebben. Fijn. Beter dan niets. Maar in landen als Rwanda, Oeganda en Zimbabwe (het land met het hoogste aantal aidswezen) zou het aantal nieuwe hiv-infecties afgenomen zijn tengevolge van wijziging in seksueel gedrag. Daar zouden jongeren nu pas op latere leeftijd seksuele betrekkingen hebben. Nog beter, zou ik denken. Exclusieve en wederzijdse trouw aan de partner, zoals gepromoot in verschillende religies naast de katholieke, is een effectieve maatregel tegen besmetting met hiv. Er is dan geen mogelijkheid van seksuele infectie tenzij een van de partners via naalden besmet raakte. 'Als je geen vliegtuig neemt, kun je niet neerstorten' is misschien een al te eenvoudige conclusie, maar wel een waarheid als een koe.

Het condoom biedt een schijnveiligheid die de vicieuze cirkel van risicovol seksueel gedrag niet doorbreekt. Door het condoomgebruik te promoten, wordt een gevoel van veiligheid gecreëerd en neem het aantal seksuele contacten toe, waardoor ook het risico op besmetting groter wordt. Ondanks het kapotje.

Het recht op vrije meningsuiting geldt blijkbaar niet voor katholieke gezagsdragers. Eerder konden we al vaststellen hoe de afwegingen die kardinaal Danneels maakte in het euthanasiedebat leidden tot overtrokken commentaren. Waarom horen we geen instemming wanneer de kardinaal zich uitspreekt voor medemenselijkheid ten aanzien van asielzoekers? Waarom klinkt geen handengeklap als de paus zich nadrukkelijk uitspreekt tegen de corruptie die heel wat Afrikaanse machthebbers kenmerkt? Wanneer hij seksueel geweld een gruwelijke misdaad noemt?

Basisprincipes van de kerk

De hoogste gezagsdrager van de katholieke kerk heeft het recht om zich uit te spreken over de basisprincipes van zijn geloof. De paus heeft het recht om zich uit te spreken over onkuisheid en overspel, ook al heeft hij wellicht weinig of geen praktijkervaring. Kuisheid, echtelijke trouw... behoren tot de basisprincipes van de katholieke kerk. Net als de vergevingsgezindheid en het mededogen voor de kleine, de zieke... die maken dat de katholieke kerk overal ter wereld een hoofdrol speelt in de opvang, verzorging en begeleiding van hiv- en aidspatiënten, van aidswezen...

Kerkelijke organisaties weten dan ook heel goed waar ze over spreken als ze het over aids hebben. Ze zijn sinds het begin van de epidemie betrokken en waren vaak de eersten die reageerden en diensten aanboden. In landen als Zambia, Tanzania, Kenia en Lesotho wordt tot 60 procent van de nationale gezondheidszorg uitgevoerd door kerken of daaraan verwante organisaties. Spreken over 'conservatieve krachten' die praktische oplossingen in de weg staan door het gebruik van het condoom te verbieden, is dan ook al te gemakkelijk en een enorme miskenning van hun onbaatzuchtige inspanningen. Sommige theologen en kerkelijke gezagsdragers beschouwen het gebruik van het condoom door de seropositieve partner als 'het minste kwaad', omdat besmetting van de partner een veel groter kwaad zou zijn. Ik verkies hun overwegingen boven die van de paus.

Niettemin: zijn redenering is logisch en sluit als een bus. Hij heeft gelijk, zeg ik die niet direct een kerkganger ben.

Parlementsleden kunnen zich uitspreken over het discours van de paus. Maar dan wel doordacht. Niettemin, er zijn echt wel andere problemen op te lossen. De criteria voor de regularisatie van mensen zonder papieren, bijvoorbeeld. En de werkloosheid, de betaalbaarheid van de pensioenen, de hongersnood in Darfur... en de handel met voorkennis.

Door het condoomgebruik te promoten, wordt een gevoel van veiligheid gecreëerd en neem het aantal seksuele contacten toe, waardoor ook het risico op besmetting groter wordt. Ondanks het kapotje

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234