Vrijdag 27/01/2023

De passie van Devos

De politieke actualiteit volgens Carl Devos.

De beschamende pensioenklucht van Michel I toont dat de befaamde 'Kumbaya-verklaring' de fundamentele tegenstelling in de regering niet oploste. Zoals nog zal blijken: Didier Reynders (MR) liet in De Tijd weten dat de modaliteiten van de effectentaks wellicht moeten worden herbekeken. Ook dat zal nog vonken geven.

Los van de appreciatie van de afgevoerde pensioenverstrenging voor werkloze 50-plussers: die lag wel in lijn met het regeringsbeleid. De suggestie dat deze groep, op een kleine minderheid na, niet meer aan het werk kan, krijgt de regering nog als een boemerang terug. Waarom vraagt de regering dan dat bruggepensioneerden beschikbaar blijven voor de arbeidsmarkt? Waarom protesteert ze dan tegen bedrijven die hun 'oudere' werknemers thuis laten, als 50-plussers toch geen werk meer vinden? Voor wie vandaag 49 is zou dat niet gelden? Want in de deal om het gezicht van sommigen te redden, zit de afspraak dat N-VA later voor wie nu nog geen 50 is wel verstrenging kan vragen. N-VA had in de campagne zwaar ingezet op de pensioenhervorming, maar die had al veel verder moeten staan. Dat is voor een volgende regering.

De premier liet onlangs weten dat er naast uitvoering van het zomerakkoord, nog wat rond mobiliteit, energie en wat gedoe rond een investeringspact komt. Maar voorts moet van deze regering niet veel meer worden verwacht. Over een jaar zitten we volop in de campagne voor de lokale verkiezingen. Daarna gaat het in rechte lijn naar die van 2019. De uittredende ploeg lonkt nu al openlijk naar haar voortzetting. Om wat te doen?

Alvast de ambitie om de begroting fors op orde te zetten, na 'een kwarteeuw socialisten', kan niet langer zonder hoongelach worden uitgesproken. Het evenwicht werd herhaaldelijk uitgesteld, elk jaar werd afgesloten met een tekort. Nu is de regering zo ver afgedreven van haar budgettaire plannen dat ze er zelfs aan durft denken om de door Europa vereiste structurele verbetering met trucjes te omzeilen.

Paradigmashift

Maar Michel I ondervindt weinig weerstand tegen haar budgettaire traagheid. Ook niet van de werkgevers. Die zijn omgebouwd tot applausmachine. Sommige patronale leiders staan zo graag op statieportretten, dat ze niet meer doen denken aan vertegenwoordigers van een belangenorganisatie. Ze vormen de vijfde coalitiepartner. De teneur daar is onmiskenbaar: 'Dit is voor ons de best mogelijke regering, laten we het hen niet moeilijk maken.' Vakbonden zijn ter zake consequenter: ook bij centrumlinks bestuur blijven ze lastig doen.

De Vlaamse beweging is al even braaf als de werkgevers. Dat kan onmogelijk om dezelfde reden zijn, werkgevers worden immers goed bediend. De totale communautaire stilstand daarentegen zal wellicht tot 2024 worden verlengd, zo werd vorige week nog eens door Bart De Wever bevestigd. Na de aankondiging van de leider van de sterkste Vlaams-nationalistische partij kwam de Vlaamse beweging niet verder dan een diepe zucht. En maar met vlagjes zwaaien.

Zoals vanouds communiceerde N-VA meesterlijk. Om haar vijanden geen cadeau te gunnen, zal N-VA geen campagne voeren met haar eerste programmapunt. O ja, de Atoma-schriftjes moeten worden uitgevoerd (na de verkiezingen een grondwetsherziening mogelijk maken, zoals wel vaker). Veel indruk maakt dat niet. Het moet vooral kritiek opvangen dat N-VA het communautaire helemaal begraaft.

Er is geen grote speld tussen De Wevers redenering te krijgen, maar ze geeft geen antwoord op de vraag waarom N-VA ondertussen niet volle bak probeert meer mensen warm te maken voor haar paradigmashift. Er liggen inderdaad weinig kiezers van wakker, maar was N-VA geen 'aanbodpartij'? Nu lijkt ze wel erg op een machtspartij. Een die het al lang op (centrum)rechts gapende gat in de Vlaamse electorale markt uitstekend weet te vullen. Het is uitkijken naar doctoraten die over tien jaar over deze wonderlijke partij zullen worden geschreven. Wat was dat eigenlijk, dat N-VA-fenomeen?

In theorie nationalistisch. Qua institutionele realisaties staat de teller bij N-VA nu op nul. Trado's liggen ter zake ver voor. Sociaal-economisch liberaal. Daar liberaler dan liberalen. Niet op het sociaal-culturele. Daar mogen rechten en vrijheden wijken voor gewapend bestuur. Als het gaat over de bescherming van onze identiteit, cultuur, welvaart, normen, waarden of grenzen is N-VA rechts. Wat niet wil zeggen dat al haar eigen waarden rechts zijn. 'Wij' - dat daardoor minder open ingevuld wordt - moeten worden verdedigd, niet langer tegen de verdrukkende Franstalige bourgeoisie, maar tegen de oprukkende islam. Tegen de politiek correcte linkse kerk. Links, in politiek of middenveld, is de vijfde colonne.

De 'kracht van verandering' is geen tornado, dus trekt de partij in taalgebruik straffe, soms vrij polariserende, registers open. Ze wil tonen: zie je wel dat we anders dan anderen zijn, wij benoemen problemen. In reacties daarop sneuvelt vaak eerst de intellectuele eerlijkheid.

Bij sp.a is er socialisme, bij Open Vld liberalisme, bij Groen ecologisme, bij CD&V personalisme. En bij N-VA? Een soort Reader's Digest? Een best of-compilatie? Nationalisme, economisch liberalisme, nog een en ander en modern compassionate conservatism? Al klinkt de partij vandaag kouder dan in de begindagen.

N-VA verkoopt uitstekend, waarom dan verwarrende vragen stellen als 'wie zijn wij'? Velen, die verderop in de productlevenscyclus met tegenvallende cijfers sukkelen, betreuren dan dat ze die vraag niet veel vroeger stelden. Vraag maar eens aan traditioneel links.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234