Zondag 05/07/2020

De passie van Devos

De politieke actualiteit volgens Carl Devos.

Vorige week werd het kartel - dat niet zo genoemd mag worden - Samen opgericht tegen Bart De Wever en N-VA - dat mag niet zo gezegd worden. Uiteraard zijn Samenaars voor allerlei positieve en progressieve dingen, maar die zijn niet te realiseren als De Wever in het stadhuis blijft. Via Samen kunnen Groen en sp.a misschien de grootste worden en zetels maximaliseren. En moeten ze het buiten niet langer over elkaar hebben: het front is versmald. Dat Wouter Van Besien zich als kandidaat-burgemeester out, bewijst dat. Waarmee Samen in het door De Wever geliefde format bipolariserende kanseliersverkiezingen stapt.

Dat is geen cynische framing van Wetstraat-ratten, uiteraard gaat het positief project echt en oprecht ook om de inhoud. Burgers krijgen zodoende een heldere keuze, en daarmee ook invloed op de richting van het bestuur. Demos kratein, het volk aan de macht!

Wat de score van Samen ook zal zijn, ze hebben al hun eerste historisch feit binnen: in Antwerpen moet sp.a de leiding van links aan Groen afstaan. Dat is tekenend. Samen maakt de links-rechtsstrijd ook eenvoudiger: in deze setting zal PVDA zich helder links van Samen en het Vlaams Belang rechts van N-VA positioneren. CD&V volgt haar midden-in-het-bed-koers. Open Vld zal moeite hebben om gezien te worden. CD&V kan misschien een cruciale rol spelen en verschil maken, bij Open Vld is die kans klein, die gaan op PVDA en het VB na, met iedereen mee.

Effect op startposities

Op de parking liggen nog heel wat andere spannende steden en gemeenten waar de inzet - denk aan Gent - hoog is, maar in geen andere is de bovenlokale betekenis groter. Vanuit lokaal oogpunt is al die aandacht voor Antwerpen overdreven, vanuit regionaal en federaal oogpunt niet.

De globale, genationaliseerde uitslag van de lokale verkiezingen zal onvermijdelijk een - minstens psychologisch - effect hebben op de startposities voor de campagne naar de samenvallende verkiezingen van 2019.

Dat de mindset grote gevolgen kan hebben, blijkt bijvoorbeeld uit hoe in de twee grootste steden - in Antwerpen ook formeel, in Gent feitelijk - Groen de leiding van links overneemt. Grotendeels op basis van peilingen en algemene verwachtingen. Die zo een selffulfilling prophecy kunnen worden. De Vlaamse socialisten proberen te overleven door hun gehavend merk onder een kartelformule met het blinkend Groen te verbergen, maar dat maakt de vernedering niet kleiner.

Naast die genationaliseerde score zal die van één stad in het bijzonder, Antwerpen, van cruciaal belang zijn voor de regionale en federale verkiezingsstrijd. En de formatie.

Als De Wever en zijn N-VA electoraal geklopt worden, stapt de partij met lood in de schoenen naar de verkiezingen van 2019. Als De Wever de verkiezingen wint, maar de formatie verliest, is onzeker of zijn geliefde slachtofferrol nog zo sterk aanslaat als vroeger. Alles slijt, ook dat. Hoe dan ook trekt De Wever dan allicht richting Martelaarsplein.

De Wever heeft meer te vrezen van Kris Peeters dan van Wouter Van Besien. De grootste (Samen of N-VA) zal onmiddellijk naar Peeters bellen met de vraag om een coalitie te maken. Kingmaker Peeters kan - zoals Wouter Beke in 2014 - wellicht beslissen welke richting de formatie uitgaat: met of zonder N-VA. Op de achtergrond: Peeters en De Wever hebben onderling een probleem, dat de spanning tussen de kopmannen van twee rivaliserende partijen overstijgt. Al sinds de zomer van 2014 is er tussen beiden wat onverwerkt verleden.

Peeters ligt midden in het bed, maar hij kijkt naar links. De voorstellen die CD&V-Antwerpen lanceert sluiten beter aan bij Samen dan bij N-VA. Peeters neemt afstand van het bestuur waarin zijn partij zit. Als hij oprecht en consequent is, is zijn keuze eigenlijk al gemaakt. Ofwel zijn het nu enkel gladde koopmanspraatjes om zo een eigen identiteit op te bouwen los van het door N-VA gedomineerde Antwerps bestuur. De Wever kan het Peeters enkel moeilijk maken door de grootste te worden.

De grootste worden is dus cruciaal, ook in Antwerpen. Als dat N-VA wordt, zal Peeters heel goeie inhoudelijke redenen moeten hebben om toch voor Samen te kiezen. Dat inhoudelijk debat is dus - gelukkig maar - ook cruciaal.

Als Peeters voor Samen kiest, zit Groen in de sjerp. Indien niet, kan Groen makkelijker de ACW-vleugel van CD&V aanboren: de (alvast in steeds meer geesten) leidende linkse partij heeft nog wat uit de linkervleugel van de christendemocraten te halen. Die ook bovenlokaal met N-VA besturen en nu met de effectentaks weer belachelijk gemaakt wordt.

Ondertussen zullen Samen en N-VA elkaar polariserend versterken: 'een stem voor Mertens is een stem voor De Wever' vs. 'een stem voor Dewinter is een stem voor Van Besien'. Dat kan een inhoudelijke smulpartij worden. Of modderpolitiek. Hoe dan ook, de voorspelling van De Wever lijkt te kloppen. Het is hij tegen bijna al de rest.

Als Peeters in oktober 2018 niet voor De Wever kiest, is dat een relevant voorteken voor de keuzes die na de samenvallende verkiezingen van 2019 gemaakt worden.

Soms zijn regeringen waarvoor geen alternatief lijkt, zoals Michel II, het moeilijkst te maken. Dat wordt zeker lastig als de Antwerpse formatie diepe littekens maakte. Formateur Peeters speelt over een jaar op twee spelborden. Dat zal hij met plezier doen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234