Dinsdag 02/03/2021

De passie van Devos

De politieke actualiteit volgens Carl Devos

In het debat over de federale beleidsverklaring schoof de PS van de overtreffende trap der verontwaardiging. Maar ze raakte precies zo hoog als ze komen wou. De PS herdefinieerde de strijd tegen Michel I: die is niet louter politiek, maar moreel. Niet enkel zakelijk of ideologisch, maar emotioneel en principieel. Inzet: de waarde van democratie. Daarmee wil de PS verzet tegen Michel I oproepen, ook bij wie de socialistische afkeer van een rechts-liberale regering te evident vindt.

Zeer terecht gromt gramschap over deze excessieve stijlfiguur van de PS. Ze is zo buitensporig als de verlopen veroordelingen van enkele Waalse kameraden aangrijpen om in een regering met PS-ministers de hand van de cosa nostra te zien. Maar in die veroordeling miskennen velen het vernuft van de PS-strategie en, belangrijker, sommigen zelfs de legitimiteit van democratisch protest. De Wever mag veel opmerkingen als flauwekul wegzetten, niet elke vraag over voorbije verklaringen vanangry young man Francken, nu bevoegd staatssecretaris, was onterecht. Niet elke kritiek, niet elk verzet tegen de regering geboren uit de N-VA-overwinning is een copieuze uiting van radeloze frustratie van slechte verliezers.

N-VA ontwikkelde in haar jarenlange strijd vanuit politieke loopgraven een afgetopte bunkermentaliteit, maar ziet best niet in elke tegenstand een demonstratie van overdadige radicalen die de democratische triomf van N-VA niet verdragen. Dat geldt bij uitbreiding voor heel Michel I. Democratie eindigt niet bij het winnen van verkiezingen. Majoritarianisme is een sluipend gif.

De komende maanden ontmoet Michel I forse tegenstand. Wie dit regeerakkoord leest, kan niet anders dan begrijpen dat links of vakbonden niet anders kunnen dan er massief tegen zijn. Als ze daar niet impressief tegen mobiliseren, waartegen wel nog? De nationale staking, na aanlopende provinciale, is inderdaad politiek. Zo ging het ook op 30 januari 2012 tegen het 'asociale beleid' van de regering Di Rupo of op 28 oktober 2005 tegen het Generatiepact. De regering beslist over het sociaal-economisch lot van werknemers, die mogen dus via collectieve actie de regering bestrijden. Ook als ze daarmee werkgevers treffen die strikt gezien niets met die regeringsmaatregelen te maken hebben. Niet sympathiek, wellicht niet effectief, wel legitiem.

Zo'n staking is een zwaktebod: als niets anders werkt. Dat 'anders': het sociaal overleg en politiek lobbywerk. Het tweede neemt het steeds vaker over van het eerste. In gelobby zijn werkgevers effectiever. De tijden gunnen hen een grotere luisterbereidheid bij deze al eerder patronale regering: een kapitaalstaking komt door ongunstige omstandigheden, een arbeidsstaking door onwil. Als werkgevers na enkele zachte zuchten de tweede maand gewaarborgd loon bij ziekte geschrapt zien, hoe moeten vakbonden zich daar bij voelen? Deze regering koos onder andere voor een indexsprong, die de bonden eerder tot oorlogsverklaring promoveerden. Wie dan de gebalde vuist afraadt en een open hand toont, overschat zichzelf. De regering vraagt vakbonden een akkoord mee uit te voeren dat deze principieel verwerpen. Vanuit een selectief corporatisme: allen schouder aan schouder de belangentegenstelling overstijgen in naam van de toekomst. Hoe gemeend ook, het is een wat doorzichtige camouflage van belangentegenstellingen. De politieke democratie beslist, maar nooit zonder tegengewicht van een weerbaar middenveld.

De syndicale actie zal verdacht en beschuldigd worden omdat ze inderdaad ook politiek is. De aanklacht: tegen de electorale uitkomst van de democratie, die volgens N-VA een regering opleverde zoals Vlamingen ze willen. Maar het grootste politieke venijn en gevaar van de politieke staking zit niet eens daar. De communautarisering van het sociaal verzet kan zich ook tegen die federale democratie zelf keren. Wat als straks blijkt dat in Vlaanderen veel minder actiebereidheid is dan in Wallonië? Lastig voor de krampachtig federaal blijvende vakbonden, gunstig voor al wie zoals N-VA in België een tweemodellenland ziet. En nog een bouwsteen voor de PS om zich te positioneren als bruggenhoofd van morele verontwaardiging tegen het door conservatief Vlaanderen gedomineerde België. De hete herfst brengt niet enkel syndicale of politieke strijd, maar misschien ook morele.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234