Dinsdag 04/08/2020

De passie van Devos

De politieke actualiteit volgens Carl Devos

Het vat der wijsheid stroomt over met lessen uit de Nederlandse verkiezingen. Die brachten fragmentatie, en een overwinningsnederlaag voor Wilders. Waardoor Rutte de harde afstraffing van zijn regering als een feest van de democratie en overwinning op het populisme kon framen. Gesteund door misplaatste jubelberichten uit Europese hoofdsteden. Nochtans, 'all politics is local'. Den Haag is Parijs niet.

Bovendien: in Den Haag werd Wilders' PVV de tweede partij. Als beleidspartij zal ze nooit bakens verzetten, als zweeppartij heeft ze een grote invloed. Wilders is afgeremd door zijn nexit en rare campagne, maar vooral omdat anderen 'verwildersen'.

De radicale Thierry Baudet haalde twee zetels, ook het CDA ging naar rechts. Zelfs Asscher van de PvdA vond dat Nederland niet meer vluchtelingen kon opnemen. Rutte zette zich nog het meest in het kader van Wilders. Dat zijn rechts-liberale, eurokritische VVD minder dan verwacht verloor komt allicht door zijn Erdogan-bonus en harde 'Doe normaal of rot op'-lijn. Hij was druk bezig met de problemen van migratie en de multiculturele samenleving. Dat compenseerde onvrede over zijn sociaal-economisch beleid.

Het Wilhelmus wordt tegenwoordig staand gezongen. De 'patriottische lente' is misschien niet doorgebroken langs de electorale dominantie van de PVV, toch is er bloei. Zoals Belgische politiek nu soms de echokamer is van voorstellen die het Vlaams Blok jaren geleden onder luide veroordeling deed. Wat vroeger verworpen werd, is vandaag 'de problemen moedig onder ogen zien'. Dat ze daardoor soms groeien en daarom niet opgelost zijn, telt minder.

De radicaalrechtse Hans Janmaat (Centrumpartij) werd in 1996 veroordeeld wegens aanzetten tot rassenhaat en discriminatie, omdat hij 'Vol is vol' en 'Eigen volk eerst' riep en de multiculturele samenleving wou afschaffen. Als hij sprak over bepaalde onderwerpen, verlieten veel Kamerleden het parlement. Het Vlaams Blok kreeg naast een cordon sanitaire een cordon médiatique rond zich, nu gebruiken journalisten het netwerk van Dewinter om een massamoordenaar te interviewen. Tijden veranderen.

Er is ook een ander Nederland, dat door de fixatie op de rechtste strijd tegen Wilders minder airplay kreeg. Dat van D66, van de stabiliserende SP en linkse winnaar GroenLinks. Hun succes, tegen de algehele verrechtsing in, toont dat er alternatieve analyses zijn. Die ook in eigen land vaak tot achtergrondgeruis gereduceerd worden.

Hier domineert luchtacrobatie, zoals van Sarah Smeyers. In het geklets van de eerste testosterondebatjes kreeg ze zelden ruimte om haar punt te maken. Toen die er wel was, bleek hoe ondoordacht en immer verschuivend haar voorstel was. Het werd een vernedering, ook voor N-VA. De grootste partij van het land zit op een berg geld, zelfs voor een nutteloze helfie-campagne, maar kan haar parlementsleden blijkbaar onvoldoende omkaderen om ze voor zulke uitschuivers te behoeden. Dat geldt zelfs voor sommige uitspraken van enkelen van haar regeringsleden.

Van partijen, met hun studiedienst, fracties, kabinetten en netwerken, mag verwacht worden dat ze belangrijke voorstellen eerst binnenstebuiten keren alvorens ze te lanceren. Ze moeten niet meteen op een meerderheid kunnen rekenen, wel intellectueel niveau halen.

Identity politics

Jammer dat sommige media ook in deze gevallen hun rol beperken tot het inrichten van de arena der botsende meningen, eerder dan zelf deftige research te doen. Nogal wat burgers denken immers dat politici het menen als ze een idee lanceren. Dat hun ideeën werkbaar zijn en kans op slagen hebben. Ze denken vaak dat dit werkelijkheid kan worden, zo wordt het dat ook een beetje voor hen. Burgers nemen die voorstellen blijkbaar ernstiger dan stuntpolitici met hun guerrillamarketing. Die willen meer indruk dan beleid maken. Het veld bezetten, eerder dan problemen oplossen.

De zorg om 'identity politics' is terecht. Maar leidt vooralsnog meer tot muren dan tot bruggen. Van de weeromstuit krijg je Denk, straks ook in Vlaanderen. Het kan best dat veel integratiekansen niet genomen worden, racisme en discriminatie blijven te lang een te groot probleem. De oplossing ligt evenwel niet in het rootisme, zoals Etienne Vermeersch stelt. Maar de kans op verdergaande polarisering lijkt groot.

Want sociaal-economisch heerst stilte. Michel I hervormde in 2016, die trein viel volgens het IMF stil. Zie de begrotingscontrole: door het uitblijven van de fiscale doorbraak blijft dat watertrappelen. Geen gekibbel, geen échte keuzes. Michel I zet in de derde maand een derde van de buffer in. Vindt ruim 900 miljoen zonder nieuwe belastingen of forse besparingen, met verschuivingen, herberekeningen en veronderstellingen. Begrotingstabellen swingen alle richtingen uit, berekeningen van het monitoringcomité worden verlaten. Wie gelooft die cijfers nog? Over drie maanden al begint de zoektocht naar vele miljarden.

Wellicht vullen Belgische Ruttes dat gat met forse aankondigingen of beleid rond identiteitspolitiek. Democratie is beter af met Rutte dan met Wilders, de vraag is hoe ver de Ruttes van deze wereld in de richting van de Wildersen van deze wereld mogen opschuiven om het origineel te counteren. Uiteindelijk kan ook een verwaterde versie verder polariseren. Levert dat meer oplossing dan problemen op?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234