Maandag 26/07/2021

De passie van Devos

De politieke actualiteit volgens Carl Devos.

Alweer een crisis binnen Michel I bedwongen. De Wever blaft en alle schapen keren terug naar de stal. Even traditioneel kondigt de zwaar gehavende premier een nieuwe werf aan: de hervorming van de arbeidsmarkt. Zo kan CD&V de lange bedenktijd verkorten die volgt op de vraag wat ze in Michel I doet.

CD&V beleeft moeilijke dagen. Wouter Beke noemt zijn onuitgesproken vraag tot ontslag van Theo Francken in De Standaard een 'communicatiefout'. Ondertussen blijkt dat de Arco-deal, als die kan passeren, de coöperanten slechts een fractie van de beloofde compensatie zal opleveren. Bovendien is het communicatielaagje rond de Belfius-truc dun. Die beursgang kon ook zonder oplossing voor Arco. Dat door die oplossing de gedeeltelijke privatisering veel meer zal opbrengen - en de vergoeding voor de coöperanten zal compenseren - is enkel een kwestie van geloof.

De verdienstelijke Kris Peeters moet het publiek overtuigen dat CD&V - die zich blijft distantiëren van de effectentaks - wél iets uit het zomerakkoord haalde. Omdat weinig mensen dat zien onderlijnt Beke dat CD&V het niet moet hebben van enkele 'trofeekes', maar dat het globale regeringsbeleid - bijv. ook de verlaging van de vennootschapsbelasting - van CD&V is.

Waarop een bulderlach volgt. Is CD&V niet de partij die al meer dan drie jaar op de rem staat? Ze doet dat ter bescherming van het evenwicht, zo topt ze harde maatregelen af. Maar ter linkerzijde applaudisseert niemand. En de rechterzijde vraagt zich af wat er scheelt.

CD&V verhindert de beperking in de tijd van de werkloosheidsuitkering of de afschaffing van het brugpensioen, die N-VA vraagt. N-VA weet dat het dat nooit gedaan krijgt. Het belangrijkste is dat iedereen de vraag hoort. Zo kan N-VA later zeggen dat het nog meer moet wegen om die kracht van verandering te versterken. Als CD&V een vraag niet gehonoreerd ziet, wordt dat vaak als een blamage gezien.

Anderhalf jaar voor de verkiezingen is duidelijk dat de strategie van CD&V mislukt is. Bij de vorming van Michel I dacht CD&V dat vijf jaar compromissen N-VA zou bijknippen. "Niets is voor de eeuwigheid, ook het politieke marktleiderschap niet", zegt Beke, die zich niet wil neerleggen bij zijn rol als junior partner, afgelopen weekend in De Standaard. Het ziet er naar uit dat N-VA na 2019 nog vijf jaar lengten voor op al de rest zal liggen.

Het is vroeg om dat succes - dat N-VA niet gestolen, zelf verdiend heeft - ten gronde te verklaren, maar enkele ingrediënten zijn duidelijk. Bijvoorbeeld het strategische inzicht en leiderschap van De Wever, dat in andere partijen zijn gelijke niet kent. N-VA is een geoliede en geprofessionaliseerde machine, met lichtjaren voorsprong bij de verovering van het strijdveld waarop verkiezingen straks in hoge mate beslecht kunnen worden: sociale media.

N-VA als traditionele machtspartij

Het is niet enkel communicatie, N-VA brengt inderdaad beleid dat veel Vlamingen willen, maar het is heel veel communicatie. Eigenlijk bestuurt N-VA minder straf, minder anders dan het lijkt. Ze volgt meer bewandelde paden - ook in het asielbeleid - dan ze er van afwijkt. Het is meer dan accent- en stijlverschillen, maar het is vaak dat. De partij is dikwijls een traditionele Belgische machtspartij, maar slaagt er desondanks in toch anderspartij te blijven. Met magistrale hulp van de tegenstanders. Die gefixeerd zijn op N-VA, en zo minder verstandig reageren.

Bijna elke polemiek versterkt N-VA, die telkens lijkt weg te komen als de vertegenwoordiger van de door het systeem onbegrepen massa. Wie N-VA dat niet gunt, moet daar dus slimmer op reageren. Veel tegenstanders vergroten elke beweging van N-VA uit. Stappen mee in het spel dat N-VA volgens een bekend draaiboek afspeelt, in plaats van zichzelf te blijven en eigen punten te maken. Uiteraard verdienen de voorstellen van N-VA reactie en debat. Maar in hun zendelingenijver verliezen sommige apocalyptische analyses de nuance en waarheid die zij bij N-VA missen. Er staat veel op het spel, maar soms minder dan het lijkt. Wie dat eerste wil aantonen moet daarom dat tweede niet verbergen.

N-VA is veranderd. Harder geworden, dat zal haar nog het meeste parten spelen. Bij de vorming van de Vlaamse regering Peeters II, in juli 2009, schoten De Wever en Caroline Gennez zo goed op dat ze Open Vld uit die regering hielden. N-VA was toen veel kleiner (13%) en niet (zo) rechts als vandaag. De Wever en Gennez vonden elkaar rond de uitbouw van een Vlaamse sociale zekerheid. Ook die verrechtsing - dus sterkere profilering - van N-VA verklaart haar succes. Een verschuiving die in de karteljaren met CD&V (2004-2008) werd afgeremd. N-VA werd na de verkiezingen van 2010 - na jaren financiële crisis en communautaire kwelling - de grootste partij (28,2%), nog voor studies toonden hoeveel volk ze van het VB en blanco-ongeldig had gemobiliseerd. Sindsdien is het compassionate conservatism van N-VA minder compassieus, sociaal-economisch werd de partij harder.

Met haar bescherming van onze identiteit en grenzen - niet meer tegen de Franstaligen, nu tegen immigratie en islam - heeft ze een tijdelijk topthema vast. Ook de economische macroprestaties kan ze mee op haar rekening schrijven. Maar na werkgelegenheid en tewerkstelling was gezondheidszorg, pensioenen en belasting en begroting in 2014 de reden om op N-VA te stemmen. Die microthema's primeren voor de kiezer al decennia. Alleen daar heeft N-VA nog niet gewonnen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234