Maandag 03/08/2020

'De papieren krant wordt een weekendproduct'

Mario Garcia maakte wereldwijd naam met het hertekenen van kranten. Tegenwoordig helpt hij uitgevers bij de overgang naar het digitale tijdperk. 'Wie enkel een ander lettertype wil voor zijn krant, belt beter iemand anders. Ik wil niet alleen de lay-out maar het volledige bedrijf hertekenen.'

Zeshonderdtweeëntachtig. Mario Garcia houdt de tel van het aantal kranten die hij van een nieuwe lay-out voorzag minutieus bij. De kleine pezige Amerikaan met Cubaanse roots is een van de weinige mensen die met recht en reden als levende legende door het leven mag gaan. Hij introduceerde kleur bij The Wall Street Journal en Die Zeit, hertekende het Franse tijdschrift Paris Match en voorzag The Washington Post van een nieuwe lay-out. Een aantal jaar geleden begeleidde hij ook de overstap van De Morgen naar een kleiner formaat. Een transformatie die hem een European Newspaper Design Award opleverde.

Elk van die processen ging met de nodige groeipijnen gepaard. "Kranten schrijven graag over verandering, maar ze zijn de laatste om het zelf te doen. Kleur binnensmokkelen op de pagina's van The Wall Street Journal bijvoorbeeld was heel lastig. Voor de uitgever voelde dat als het verkopen van zijn ziel."

Ondertussen gaat Garcia liever niet meer als designer van kranten door het leven. "Tot een paar jaar geleden was ik een soort interieurontwerper. Wilde je als uitgever een andere kleur op de muur? Of een nieuw paar gordijnen? Dan belde je iemand als ik. Tegenwoordig draait het om veel meer dan enkel de kleur van de muren. Een uitgever moet zich de vraag durven stellen of hij niet beter meteen naar een ander pand verhuist.

"Je kunt kranten blijven restylen maar dat is iets van de vorige eeuw. Plastische chirurgie, meer niet. Dan kun je wel met een nieuwe neus op een feestje arriveren, als je dezelfde saaie verhalen blijft vertellen zal de aandacht van de aanwezigen snel verslappen." Die verhalen en de manier waarop je ze vertelt. Dat is wat telt. En vertellen doe je tegenwoordig digitaal, gelooft Garcia. "Een verhaal moet de verschillende zintuigen aanspreken. Je moet iets horen, iets zien. Je moet zo'n verhaal letterlijk kunnen aanraken. En dat kan alleen op digitale platformen. Mediabedrijven moeten zich daar aan aanpassen."

En dus probeert u diezelfde uitgevers die schrik hadden van kleur te over-tuigen om hun papieren krant te laten vallen?

"Krantenmakers moeten digitaal denken, maar dat is niet makkelijk. Het is een catch 22. Je wilt meestappen in die digitale evolutie maar tegelijk verdien je nog steeds je geld met papier. De papieren krant is de melkkoe van de industrie, maar dat blijft niet duren. Sommige kranten zullen nog vijf jaar bestaan, anderen misschien nog tien jaar maar daarna kiest de consument zonder twijfel voor digitaal."

Ook de oudere lezers?

"Ook die. Ik geloof niet in het fabeltje dat oudere mensen niet digitaal denken. Het is niet omdat je zeventig bent dat je niet weet hoe je het internet op kunt. De komst van de tablet was een godsgeschenk voor die oudere generaties. Die dingen zijn zo makkelijk te hanteren dat iedereen er mee uit de voeten kan.

"Dat heeft ook gevolgen. Stel dat er in Brussel 's morgens om tien uur een hotelbrand uitbreekt waarbij tien doden vallen. Dan kun je de dag nadien in je papieren krant niet schrijven: 'Hotelbrand eist tien doden'. Iedereen weet dat op dat moment al. Dus schrijf je beter: 'Brand veroorzaakt door verouderde elektriciteitsleidingen.' Dat klinkt volstrekt logisch maar toch doet het sommige uitgevers steigeren. 'We hebben onze lezers nog niet eens over die brand verteld', redeneren die. Die overstap is heel moeilijk. Veel uitgevers zijn er nog steeds van overtuigd dat iets geen nieuws is voor het zwart op wit in de krant heeft gestaan.

"Die oudere lezers zijn voor veel bedrijven een goedkoop excuus om zich te blijven concentreren op papier. Ze kunnen de digitale switch niet maken zonder die lezers te verliezen, beweren ze. Maar een bedrijf dat op die oudere lezers rekent om zijn toekomst te verzekeren, is gedoemd. Die oudere lezers sterven vroeg of laat uit. En met hen meteen ook je krant."

Dat klinkt alsof u niet meer gelooft in een toekomst voor de papieren krant?

"Ik denk niet dat de papieren krant helemaal verdwijnt. Daarin volg ik Jeff Bezos (topman van Amazon en sinds kort eigenaar van 'The Washington Post', PD). Hij gelooft dat papieren kranten een luxeproduct worden. Een beetje zoals mensen ook nog steeds paarden houden terwijl ze die al lang niet meer gebruiken om er elke dag mee naar het werk te gaan.

"Ook papieren kranten verliezen die dagelijkse functie. Ik ben er van overtuigd dat een krant als De Morgen in de toekomst op weekdagen enkel nog in digitale vorm zal verschijnen. Het weekend is een ander verhaal. Dan wil je in de zetel kunnen zitten met een product in je handen dat niet plots piept om je te melden dat je een nieuw bericht hebt op Twitter of Facebook.

"De papieren krant geeft je de luxe om even niet met de wereld verbonden te zijn. Een kans om te ontsnappen aan de dagelijkse ratrace. In Amerika is dat nu al een realiteit. Een krant als The Christian Science Monitor verschijnt nu al enkel in het weekend op papier. Ik vind dat geen slechte evolutie, maar ik weet dat niet iedereen mijn enthousiasme deelt. Sommige journalisten romantiseren de papieren krant. Ik hou ook van papier, maar ik romantiseer het niet. Ik hou meer van verhalen dan van platformen."

Die evolutie kan er wel toe leiden dat een hele hoop journalisten op straat komt te staan.

"Integendeel. Er zullen net meer journalisten nodig zijn. De verhalen waar ik toekomst in zie, de verhalen waar mensen voor willen betalen, zijn namelijk verhalen waar veel tijd in kruipt. Stukken waar een journalist makkelijk twee weken aan werkt. Er staan hen gouden tijden te wachten. Plots krijgen ze ongeziene mogelijkheden.

"Toen ik op mijn negentiende als journalist begon, waren er niet zo gek veel manieren om een verhaal te vertellen. Je tikte je stuk uit, gaf het aan een eindredacteur, waarna het in de krant verscheen. Met wat geluk kwam er ook nog een foto bij. Tegenwoordig kun je verhalen vertellen op papier, op een website, op een smartphone. Noem maar op. Je kunt audiofragmenten bij je stukken plaatsen, videofragmenten integreren. Je kunt je lezers vragen stellen, ze bij het verhaal betrekken. Daar moet je als journalist toch blij mee zijn?"

Het vraagt van die journalisten wel een totaal nieuwe aanpak.

"Het wordt er niet makkelijker op. Toen ik als journalist begon, speelde je tennis zonder tegenstander. In het digitale tijdperk heb je plots Serena Williams tegenover je staan. Elke bal die je over het net slaat, komt terug. Het publiek wil betrokken worden. Ze slikken niet zomaar alles wat jij hen voorschotelt.

"Het is ook veel makkelijker geworden om te reageren. Vroeger kon je na het lezen van een artikel enkel een brief naar de redacteur in kwestie schrijven. Maar voor het zover kwam, was de emotie meestal al getemperd. Een tweet is veel sneller verstuurd. Lezers zullen je opmerkingen geven. Ze zullen willen weten waarom je een bepaalde vraag niet hebt gesteld. Maar dat hoeft geen probleem te zijn. Vaak zijn de tweets die na zo'n interview volgen interessanter dan het gesprek zelf.

Het zal aanpassen zijn en misschien hebben we wel een nieuw type journalist nodig. Net daarom ga ik nu lesgeven aan de Columbia School of Journalism, die een van de beste journalistieke opleidingen ter wereld aanbiedt. Honderd jaar lang moest iedereen die zich daar inschreef een specialisatie kiezen. Je wou of krantenjournalist, of radio-maker of tv-journalist worden. Dat onderscheid valt nu weg. Goed journalistiek werk wordt groepswerk waarvoor mensen met verschillende talenten de handen in elkaar slaan. Maar de fond van het beroep is niet veranderd. Je zal altijd mensen nodig hebben die achter goede verhalen aan gaan. Want dat is waar alles mee begint."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234