Zondag 22/05/2022

De oude man en de hit

Met 'One Nation', het officiële nummer van het afgelopen WK, heeft Sergio Mendes opnieuw een wereldhit te pakken. En ondanks de voetbalvernedering die zijn thuisland Brazilië te slikken kreeg, slaagde hij er toch in om het Rivierenhof dinsdag om te toveren in een zwoele sambatempel. Dat kan alleen een ervaren rot.

De 73-jarige muzikant kan het allemaal wel relativeren: "Het zal geen zes maanden duren voor over die wedstrijd feestliedjes worden gemaakt. Brazilianen zijn te trots om lang in zelfbeklag te blijven hangen." Sergio Mendes kan zich zo'n uitspraak makkelijk permitteren. Hij kan zich dan ook beroepen op vijftig jaar ervaring. Zo lang draait hij intussen mee, en zo oud is zijn iconische song 'Mas Que Nada'...

Een paar uur voor zijn optreden in het openluchttheater van Deurne zit hij er ontspannen bij. We zitten in de lobby van zijn hotel aan het Antwerpse stadspark, en de levende legende praat honderduit over muziek van vroeger en nu. Mendes ziet eruit zoals je je hem voorstelt: Cubaans deukhoedje op, nonchalant roze hemd aan, en in een broek waar zijn echtgenote netjes een vouw in heeft gestreken. Hij toert momenteel door Europa met een nieuwe plaat. De hoeveelste dat precies is, kan Mendes niet met zekerheid zeggen. De vierenveertigste? Vijfenveertigste misschien. In een carrière als de zijne wordt uiteindelijk zelfs dat een detail.

Wakker geschud

Mendes is wellicht de meest succesvolle Braziliaanse artiest aller tijden. Hij was een van de pioniers die halverwege de jaren zestig samba en bossa nova introduceerde bij een westers publiek. The swinger from Rio - zoals hij vaak genoemd werd - nam platen op met jazzlegende Cannonball Adderley, toerde met Frank Sinatra en trad op voor twee Amerikaanse presidenten: Lyndon Johnson en Richard Nixon. Begin jaren negentig kreeg zijn populariteit dan weer een nieuwe boost door de lounge-revival. Tussendoor waren er Grammy Awards, en, twee jaar geleden nog, een Oscarnominatie voor zijn bijdrage aan de soundtrack voor de animatiefilm Rio. Tel daar nog samenwerkingen bij met zwaargewichten als Stevie Wonder, Justin Timberlake en Erykah Badu, en je komt uit bij een loopbaan die met geen andere te vergelijken is.

Voor Magic, zijn nieuwe album, werkte Mendes opnieuw samen met een keur aan popsterren die qua leeftijd zijn kinderen hadden kunnen zijn. Er duiken hippe namen op als Janelle Monae en John Legend. Will.i.am, ook, de Black Eyed Pea die hem acht jaar geleden met een herwerkte versie van 'Mas Que Nada' opnieuw een wereldhit bezorgde, en - als gevolg daarvan - introduceerde bij een jong publiek dat geen enkel benul had van zijn rijke verleden.

"Tussen 1996 en 2006 heb ik tien jaar lang geen plaat opgenomen. Ik had geen frisse ideeën, voelde me leeg en ongeïnspireerd. Bovendien: ik wilde mezelf niet herhalen. Het is Will.i.am die me uiteindelijk uit de impasse heeft getrokken. Ik was ingedommeld, en hij schudde me weer wakker. 't Was zijn idee om een remake van 'Mas Que Nada' op te nemen. Een risico, want hoe doe je dat? Als je het DNA van de song aantast, is de magie weg. Bovendien zit het nummer verankerd in het collectieve geheugen. Maar toen ik de groove hoorde die hij erin had gestopt, wist ik dat we de gok moesten wagen. Serieus: zonder hem zou ik dat nooit gedurfd hebben."

Mendes speelde het nummer al toen hij als beginnend pianist in Rio De Janeiro zijn weg probeerde te vinden. Hij trad regelmatig op in de Bottles Bar, een jazzclub waar veel grote muzikanten kwamen. Het was daar dat hij zijn mentor, de legendarische Antonio Carlos Jobim, leerde kennen. Even later waagde Mendes de oversteek naar Los Angeles, en 'Mas Que Nada' was het eerste nummer dat hij daar opnam. De single werd zo'n grote internationale hit dat vandaag haast niemand nog weet dat het eigenlijk geschreven werd door een ander icoon uit de Braziliaanse muziek: Jorge Ben Jor. "Ik blijf het opmerkelijk vinden dat een song in het Portugees de wereld rond is gegaan. Er zit ook niet echt een boodschap in het nummer. 't Is gewoon een chant die iedereen kan meezingen. Al had ik nooit durven denken dat het vijftig jaar later nog steeds zo populair zou zijn."

John Legend

Inderdaad: Sergio Mendes viert intussen een halve eeuw carrière, en trekt nog steeds volle zalen. Soms wordt hem wat opportunisme aangewreven, en kwatongen zeggen weleens dat hij zijn samenwerkingen met jonge, hedendaagse popsterren vooral ziet als een manier om zélf in de belangstelling te blijven. Maar als ik hem die bedenking voorleg, schudt Mendes het hoofd. "Zo zit ik niet in mekaar. Ik ben gewoon ontzettend nieuwsgierig, en ik leer ook veel van jonge muzikanten. Ze inspireren me, geven me energie. Dát vind ik veel belangrijker dan de vraag of mijn platen wel genoeg doelgroepen bereiken. Neem nu John Legend, die ik zelf als een van de beste zangers uit de hedendaagse popscene beschouw. Ik had 'm via mail een melodietje doorgestuurd, en een paar weken later zaten we samen in de studio. Hij klapt z'n computer open, schrijft ter plekke een tekst, en zingt het vervolgens in. Nee, hij zong het niet, hij performde. Op anderhalf uur was mijn melodietje een afgewerkt nummer geworden. Ik wist niet wat ik zag. Kijk: elke vorm van erkenning is mooi. Daarnet kwam de manager van het hotel me vertellen hoeveel plezier mijn muziek haar al verschaft had. Dat blijft fijn. Maar als jonge muzikanten me zeggen dat mijn platen hun werk beïnvloed hebben, is dat toch extra bijzonder. Dan kan ik alleen maar denken: ik heb véél geluk gehad. Veel gewerkt, ook. Dat wel. Mensen zien alleen het succes, maar vaak komt het eropaan te proberen, te mislukken, én opnieuw te beginnen. Het idee om bossa nova te mengen met funk en soul - wat ik als eerste heb gedaan - kwam sowieso puur toevallig. Noem het intuïtie. Ik vond gewoon dat die sobere, verstilde bossa wel wat peper in de kont kon gebruiken. If you wanna party, you need party music."

Zou iemand met zo'n cv nog ambitie hebben? Hij laat de vraag even bezinken. "Ik wil heel graag nog Chinees leren. Ik reis veel, en probeer overal wat lokale geschiedenis mee te pikken. In Knokke, waar ik in de jaren zeventig weleens kwam, leerde ik de schilderijen van René Magritte en Paul Delvaux kennen. Prachtig! Kunst inspireert me wanneer ik zelf componeer. Al ben ik nooit een vak-idioot geweest. Jobim kroop elke ochtend achter zijn piano om een nieuw nummer te schrijven. Dat was een échte songwriter. Ik componeer wel, maar daarnaast heb ik veel andere passies. Ik treed nog altijd graag op, bezoek landen waar ik nooit eerder ben geweest. En mijn gezin houdt me ook bezig. Ik ben vijfenveertig jaar gelukkig getrouwd, en zowel mijn oudste zoon als mijn vrouw spelen mee in de groep. We kibbelen veel, en toch vullen we elkaar perfect aan. Thuis is zij de baas. Maar op het podium heb ik het voor het zeggen."

Magic van Sergio Mendes is verschenen bij Okeh en wordt verdeeld door Sony.

De man van 'Mas Que Nada'

l Werd geboren op 11 februari 1941 in Rio De Janeiro

l Groeide halverwege de jaren zestig uit tot de meest succesvolle Braziliaanse artiest ooit.

l Brak in 1966 wereldwijd door met 'Mas Que Nada', het eerste in het Portugees gezongen nummer dat de Amerikaanse top 5 haalde. De song werd gecoverd door meer meer Dizzy Gillespie, Miriam Makeba en Jessy J.

l 'Mas Que Nada' werd als duet met The Black Eyed Peas in 2006 opnieuw een wereldhit. En Mendes nam het nummer achteraf nog een derde keer op, voor de soundtrack van de animatiefilm Rio.

l De nieuwe single 'One Nation' (uit zijn gloednieuwe cd Magic) werd het themalied van het WK voetbal in Brazilië.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234