Maandag 21/06/2021

De oude krokodillen wilden

net weer boven water komen

Terwijl justitie straks de handen vol krijgt met het onderzoeken van de misbruiken met gelden voor de sociale huisvesting komen de oude krokodillen plots weer boven water. De twee CD&V-topambtenaren die vorig jaar werden geschorst, hopen op een snelle terugkeer naar de VHM. Eventueel dankzij de kiezer op 18 mei.

DOUGLAS DE CONINCK

Vlaams parlementslid Carl Decaluwé (CD&V) had het toch wel duidelijk gezien. 'Heeft acte genomen van', zo stond er in de notulen. Jawel: 'Heeft acte genomen van.' Er stond níét dat de raad van bestuur van de Vlaamse Huisvestingsmaatschappij (VHM) haar "goedkeuring hecht" aan de aanwerving van Peter De Boeck als speciaal adviseur. Nee, sprak Decaluwé dinsdag in de commissie huisvesting van het Vlaams Parlement: "Er staat: heeft acte genomen van."

Er volgde een voor de betrokkenen bijzonder boeiende discussie over data, nota's, wetteksten en de interpretaties die van dat alles mogelijk zijn. Volgens Carl Decaluwé kon worden geconcludeerd dat de aanwerving van Peter De Boeck op 23 februari onwettig is verlopen en dat de man dringend moet worden ontslagen.

Peter De Boeck werd begin 2002 aangetrokken als een van de sleutelfiguren in het nieuwe management van de VHM. Daar was nood aan. De raad van bestuur had kort daarvoor zijn vertrouwen in het heersende management opgezegd en geëist dat er een nieuwe ploeg zou komen. (Als ze achteraf 'akte nam' van de aanwerving van een van hen, moet dat worden gelezen in samenhang met haar eis om aanwerving, zo betoogde minister van Huisvesting Jaak Gabriels in de commissie, maar volgens Decaluwé was het juridische toch helemaal niet juist.)

De VHM is de voornaamste actor in de jaarlijkse verdeling van zo'n 5 miljard euro aan overheidsgeld onder de meer dan honderd lokale sociale-huisvestingsmaatschappijen (shm's). Die worden meestal bestuurd door lokale politieke mandatarissen, want elke shm heeft een kleur - doorgaans oranje of rood. Het gros van de shm's besteedt de toegewezen gelden nuttig en verstandig. Het overgrote deel voert een keurig en helder financieel beleid. Een kleine minderheid doet dat niet. Om die kleine minderheid tot de orde te kunnen roepen laat de VHM eens per jaar de boekhoudingen doorlichten door haar eigen inspectiediensten.

De Antwerpse Visa-crisis lijkt een detail in de geschiedenis vergeleken bij wat te lezen stond in enkele VHM-inspectierapporten waarover deze krant twee jaren geleden berichtte.

- Tal van kaderleden van shm's kozen de mooiste en duurste sociale woningen uit om er zelf met hun gezin in te gaan wonen.

- In de Onze-Lieve-Vrouwstraat 14 in Beringen trokken kaderleden van de shm Kantonnale Bouwmaatschappij voor zichzelf een fonkelnieuw complex op, met garages, winkels (waar de echtgenote van een kaderlid een leuke boetiek begon) en een bubbelbad.

- Tientallen contracten voor de bouw van sociale woningen gingen gepaard met leveringen van gratis garagepoorten, veranda's, tegels, tuinen en dies meer aan shm-kaderleden.

- De shm Veilig Wonen droeg bij tot een poging tot het redden van voetbalclub Eendracht Aalst door dure business seats te huren voor haar eigen kaderleden.

- Bij de shm Tongershuis leasde de zaakvoerder op kosten van de belastingbetaler een BMW 730i voor 63.068 frank per maand. Heel wat zaakvoerders van andere shm's volgden zijn voorbeeld.

- De zaakvoerder van de shm Sociaal Wonen in Deurne liet ooit via het hem toegemeten budget voor sociale huisvesting in een jaar tijd voor meer dan 1.2 miljoen frank 'representatie- en receptiekosten' financieren: voor bloemen, zijn lidmaatschap bij de Lion's Club en het huren van een feesttent.

- De zaakvoerders van een Antwerpse shm richtten zelf een vzw op waar ze alle bestellingen voor ramen en deuren plaatsten.

Hoewel hij bij wet is belast met toezicht en controle op het financiële reilen en zeilen binnen de shm's ondernam de VHM-top weinig of niets om tegen deze (en vele andere) misbruiken op te treden. Als enige reactie op een resem rapporten over fraude bij de Kantonnale Bouwmaatschappij in Beringen werd consultant KPMG in 1999 belast met een audit. De tekst van de opdrachtomschrijving voor de consultant, zo bleek later, werd door de VHM-top stilletjes gewijzigd. KPMG kreeg een verbod om te zoeken naar fraude. Het afgeleverde rapport liet de VHM-top achteraf toe om luid en duidelijk te stellen dat de audit "geen enkel spoor van fraude" had opgeleverd.

Halfweg 1999 kwam het tot een clash binnen de VHM. Precies één dag na de door zijn partij verloren verkiezingen van 13 juni schorste het hoofd van de dienst Coördinatie en Controle, Paul Michel (CD&V), inspectrice Annique Vantorre. Wegens insubordinatie, zei Michel. Omdat Michel de politieke poulain is van oud CVP-senator Leonard Quintelier, zei Vantorre. Quintelier, die ooit een poosje in de cel doorbracht vanwege de gewestplannenfraude, is voorzitter van de Aalsterse shm Veilig Wonen. Uitgerekend een van de shm's waar het leven blijkens een van de inspectierapporten elke dag een feest was. (De zaakvoerder spendeerde alleen al met zijn 'sociale' Visa-kaart meer dan 1.200 euro per maand aan onkosten, eigen aan het ambt.)

Na de artikelenreeks in De Morgen werd de dienst interne audit van de Vlaamse regering aan het werk gezet. Al snel werd duidelijk waarom Michel, als eerste verantwoordelijke voor fraudebestrijding, niet zo gauw een probleem zag als er een was. Als plaatselijk CD&V-kandidaat in Geraardsbergen liet hij zijn campagne uitvoeren door personeel van de VHM. Hij ging daarbij vrij onbekommerd te werk en liet een adressenlijst rondslingeren van kiezers die dienden aangeschreven om hen vriendelijk te herinneren aan 'tussenkomsten' die hij vanuit zijn topfunctie voor hen had gedaan. Er was sprake van tientallen mensen die dankzij Michel een voorkeursbehandeling zouden hebben gekregen bij Veilig Wonen, onder wie ook zijn eigen zoon.

Begin 2002 zegde de raad van bestuur bij de VHM zijn vertrouwen in de VHM-top op. Administrateur-generaal Hubert Lyben (CD&V) en nummer 2 Herman Rombaut (SP.A) werden weggestuurd. Eind vorig jaar werd Paul Michel voor een periode van zes maanden geschorst, nadat de raad van bestuur ook tegen hem een veto had uitgesproken. Hij stapte naar de Raad van Beroep van het Vlaamse overheidspersoneel, die oordeelde dat 'niet het geringste element gevonden kan worden dat toelaat te besluiten dat het nodig was, of zelfs maar wenselijk, de heer Michel te schorsen'. Niettemin bevestigde minister Gabriels de schorsing, waarop Michel zich bij spoedprocedure tot de Raad van State wendde. In een (mondeling) advies trok de auditeur deze week genadeloos van leer tegen Gabriels en wordt de vernietiging van de schorsing bepleit. Het ziet ernaar uit dat de Raad van State dat advies zal volgen, want puur op procedureel vlak valt Michel inderdaad niks te verwijten.

Raad van Beroep en Raad van State hebben in deze minstens één ding gemeen. Ze hebben geen kennis van de rapporten van de dienst interne audit van de Vlaamse regering, want die worden geacht vertrouwelijk te zijn.

Michel is niet de enige die hard aan zijn comeback werkt. Lyben kreeg een 'studieopdracht' van de Vlaamse regering, maar is met de verkiezingen van 18 mei in het nakende vooruitzicht aan zijn deel van de procedureslag begonnen. Hij koppelt nu een ellenlange reeks voorwaarden aan het verder aanvaarden van de hem toegewezen studieopdracht. Het ziet ernaar uit dat de minzame ex-administrateur-generaal speculeert op een electorale zege voor CD&V en een terugkeer naar de VHM. Carl Decaluwé is inmiddels al druk doende het terrein te effenen door het nieuwe management te bestoken. Voorts was daar ook nog De Standaard om zijn lezers tegenwoordig om de zoveel tijd te melden dat er helemaal geen VHM-dossier bestaat, alleen "persheisa".

Die is er de laatste tijd ook niet meer geweest. Binnen de VHM heeft voorzitter Bob Deridder het laken naar zich toe getrokken. De man doorkruist al meer dan een jaar lang Vlaanderen om directieleden van shm's op het hart te drukken dat sociale huisvesting een sociale bezigheid is, en dat wat toen kon vandaag echt niet meer kan.

De dossiers die minister Gabriels woensdag via de Centrale Dienst ter Bestrijding van de Corruptie (zie pagina 1) doorspeelde aan justitie hebben stuk voor stuk betrekking op de periode vóór het aantreden van de nieuwe ploeg binnen de VHM. Of, zoals Agalev-staatssecretaris Eddy Boutmans op 10 april in de nasleep van de Visa-crisis verklaarde: "We hebben vorig jaar een groot nationaal schandaal gehad over de huisvestingsmaatschappijen. Heb je daar een woord over Antwerpen in gelezen? Neen. Waarom? Omdat we dat hier opgekuist hebben."

Maar sommige blijven erbij. Vroeger was alles beter.

De dossiers die minister Gabriels woensdag doorspeelde aan justitie hebben stuk voor stuk betrekking op de periode vóór het aantreden van de nieuwe ploeg binnen de VHM. CD&V is inmiddels druk doende het oude management weer in functie te krijgen

Binnen CD&V dromen sommigen van een terugkeer naar de goede tijd, toen bij de VHM alles nog mogelijk was. (Foto Belga)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234