Dinsdag 31/03/2020

De onverbiddelijke verzoener

'I try to move and get moved', leest zijn Twitter-profiel. En bewegen: dat doet danser-choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui aan een verschroeiend tempo. Gisteren ging zijn nieuwe voorstelling Genesis in Europese première. Een portret door de ogen van drie compagnons de route.

"Daar stond hij. Negentien jaar, dansend op Prince, in de trant van Michael Jackson en Madonna. Toen al sprong hij eruit. Hij had een ijzeren discipline en die droop ervan af. Om zes uur stond hij op om te stretchen. Maniakaal was hij bezig met zijn droom: dansen."

Wim Vandekeybus herinnert zich Sidi Larbi Cherkaoui's eerste stappen in de danswereld goed. Bij de preselectie van de wedstrijd De beste danssolo van België was hij jurylid. 1995 was het toen en na een korte carrière als danser in discotheken en programma's als Tien om te zien, waagde Sidi Larbi Cherkaoui zijn kans. En won.

Flashforward naar 2013. Cherkaoui wordt tot ridder geslagen in de Franse Orde van Kunst en Letteren, de Europese Commissie roept hem uit tot cultureel ambassadeur en hij wint voor de videoclip van 'Valtari', die hij voor de internationaal gerenommeerde IJslandse popgroep Sigur Rós choreografeerde, een UK Music Video Award. Ondertussen struikelen internationale recensenten over de superlatieven in hun besprekingen van zijn voorstellingen 4D, Puz/zle en Milonga. De jongen van de showballetten is een grote geworden. Een hele grote.

Genesis is zijn laatste wapenfeit in een schier eindeloze rist voorstellingen. Hij werkte ervoor samen met de Chinese danseres Yabin Wang, bekend van de film House of Flying Daggers. Vier van haar dansers delen het podium met drie dansers van Cherkaoui's compagnie Eastman.

Een ontmoeting tussen verschillende culturen: het is vintage Cherkaoui. Zelf het kind van een Marokkaanse vader en een Belgische moeder leest zijn palmares als één grote verzoeningspoging tussen culturen en religies. In Apocrifu uit 2007 liet hij drie dansers afwisselend voorlezen uit de Talmud, de Koran en de Bijbel, in de sleutelvoorstelling Babel(words) evoceert hij een complexe microkosmos van talen en culturen en Puz/zle, dat twee jaar terug in Avignon in première ging, las als een poging tot antwoord op de vraag 'Hoe passen mensen bij elkaar om een nieuwe en eigen identiteit te creëren?'

"Verzoening is de essentie van Larbi's oeuvre", zegt Guy Cassiers, die de choreograaf in 2006 naar zijn Toneelhuis haalde, dat hij in 2010 verliet om Eastman op te richten. "Hij is een meester in het zoeken naar verrassende allianties en tegenstellingen. Voor alles is hij een bruggenbouwer. Door zijn gemengde achtergrond is hij ook een perfect symbool van symbiose. Zonder dat te misbruiken werpt hij zich op als een boegbeeld voor een nieuwe, multiculturele generatie. Zo geeft hij anderen moed."

Daarin schuilt wel een artistiek gevaar. Soms wordt Cherkaoui een overdosis moraal verweten. "Hij moet er zich inderdaad voor hoeden niet met het wijsvingertje te zwaaien", zegt Cassiers, "maar liever dat dan dat hij geen risico's zou durven te nemen. Larbi is nooit voorzichtig in wat hij doet. Ik vind dat bewonderenswaardig."

"Hij kent geen angst", beaamt Alain Platel, die de Beste danssolo van België destijds organiseerde, al gruwt hij ervan de 'ontdekker' van Cherkaoui, die nadien negen jaar lang voor zijn Les ballets C de la B zou werken, genoemd te worden. "Hij is zich zeer bewust van waar hij vandaan komt en wil zijn eigen geschiedenis omzetten in iets positiefs. Vandaar ook zijn honger naar samenwerking met mensen van uiteenlopende afkomst. Hij weet hoe vruchtbaar het contact tussen verschillende culturen is - hij verenigt er zelf twee in zich."

Wim Vandekeybus begrijpt Cherkaoui's gretigheid naar ontmoeting, maar betreurt die soms ook. "Hij moet oppassen zichzelf niet te verliezen. Hij is zo rusteloos dat hij misschien te veel opdrachten aanvaardt, te veel ontmoetingen op touw zet. Ik zou graag de obsessionele Larbi nog eens zien. Op het podium, want als performer vind ik hem het sterkst. Zijn charisma is ongezien. Misschien moet hij zich eens opsluiten in zichzelf. Ik denk dat daar heel sterk werk uit zou kunnen voorkomen."

Het tempo waaraan Cherkaoui nieuwe voorstellingen op het publiek loslaat, is inderdaad verschroeiend. "Wij konden hem maar één voorstelling per seizoen aanbieden", vertelt Guy Cassiers, "en je voelde dat dat ver beneden zijn ambitiepeil was. Dat hij op een dag een eigen gezelschap zou oprichten, wist ik nog voor ik hem aannam." "Hij is het type kunstenaar bij wie werk en leven samenvallen", zegt Alain Platel. "Zijn leven voedt zijn werk en omgekeerd. Een vrije dag staat niet in zijn woordenboek."

Cherkaoui verzoent niet alleen verschillende culturen. Ook het artistieke en het commerciële vinden elkaar in zijn oeuvre. Hij maakte een videoclip voor Sigur Rós, bedacht de choreografie van de film Anna Karenina van Joe Wright, en zelfs op de vraag om aan een Cirque du Soleil-spektakel over Michael Jackson mee te werken, ging hij in. "Larbi is niet bang om te verleiden", zegt Guy Cassiers. "Hij is niet bang om te pleasen. Al zijn werk is zowel gelaagd als toegankelijk."

Volgens Alain Platel klopt dat met het soort kunstenaar dat Cherkaoui is. Hij besluit: "Waar ik vaak op zoek ga naar het mooie in het lelijke en groezelige, is Larbi's parcours eerder een zoektocht naar klassieke schoonheid."

Genesis, nog tot en met 19 januari in deSingel in Antwerpen, daarna op tournee. www.east-man.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234