Zaterdag 21/05/2022

De onuitsprekelijke rauwheid van de mens

Gebalde taalspelen over de menselijke existentie zijn een rode draad in Bruce Naumans overrompelende oeuvre

kunstgrepen

Vooraleer het S.M.A.K. in Gent de deuren wagenwijd opent voor een nieuwe directeur die minstens vijf jaar het museum mag leiden, pakt het museum uit met een integere presentatie van de Amerikaanse grootmeester Bruce Nauman (1941). Die is zowat het ijkpunt voor zovele kunstenaars die in deze 'kameleon' een voorbeeld zien om via de meest uiteenlopende artistieke media de onuitsprekelijke rauwheid van de mens in alle mogelijke facetten uit te drukken.

Nauman maakte vanaf de jaren zestig video's, sculpturen, corridors, video's en installaties met neonlicht, die verankerd lagen in de opeenvolgende stromingen die toen de Amerikaanse kunst beheersten: minimale en conceptuele kunst. In tegenstelling tot een Joseph Kosuth was het Nauman nooit om 'de kunst om de kunst' te doen. Hij lichtte de taal en alle eenduidige interpretaties van zijn kunst altijd een voetje.

De inhoudelijke dubbelheid in Naumans werk kwam vooral sterk tot uitdruking in zijn vele aan- en uitfloepende neons waarin woorden door een kleine weglating een andere inhoud oproepen. In een neonwerk zoals death/eat komt dat sterk aan de oppervlakte, het weglaten van twee letters genereert met 'eat' een harde dialectiek. Het zijn gebalde taalspelen over de menselijke existentie; een thema dat als een rode draad loopt in zijn overrompelende oeuvre.

Belgische musea zijn (financieel) niet in staat om een belangrijk overzicht van werk van Bruce Nauman te organiseren; daarom is deze kleine presentatie in het S.M.A.K. van belang. Ze omvat stukken uit de S.M.A.K.-collectie, aangevuld met belangrijke bruiklenen uit Gentse privé-verzamelingen. Nauman laat de toeschouwer de onderliggende drijfveren van het leven aan den lijve ondervinden. Betreedbare nauwe corridors, video's gemaakt met zijn lichaam als artistiek 'materiaal' en later de talloze indringende installaties met in carrousels rondtollende afgietsels van hoofden of gevilde honden grijpen de toeschouwer in een ruk naar de keel. Bij het zien van werk van Nauman heb je niet veel tekst en uitleg nodig; de directe beeldtaal beukt op een benauwende manier in op het rustig kabbelend verloop van ons leven(tje). Het ziet er bij allemaal zo eenvoudig en natuurlijk uit...

Het S.M.A.K. toont een vroege tekening van een tunnel naast de fascinerende neonsculptuur Life Death (1983) waarin de woorden life, death, love, hate, pleasure en pain in verschillende kleuren als op het ritme van een kloppend hart de cirkel voltooien. De essentie van het leven gevangen in woorden, licht een klank; daarvan getuigen ook de vele haast mechanische neons met seks en geweld in een soort harde flitsende reclametaal. In Gent wordt daarvan een aantal schitterende tekeningen getoond. Naast een belangrijke 'tunnel'-sculptuur is het voorts volop genieten van de video's Good Boy Bad Boy (1985), Clown Torture (1986) en het magistrale Violent Incident (1986) waarin een koppel aan een mooi gedekte tafel elkaar de duvel aandoet...

Deze kleine presentatie van Bruce Nauman is als een heilzame heropflakkering van een S.M.A.K. dat nu met de kermistoestanden van de Chinese Cai Guo-Qiang toe is aan absolute banaliteit en een treurig dieptepunt in zijn geschiedenis.

Luk Lambrecht

Bruce Nauman: tot 8 juni (van dinsdag tot zondag van 10 tot 18 uur) in het S.M.A.K., Citadelpark in Gent. Info: 09/221.17.03.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234