Dinsdag 21/01/2020

De ontdekking van Amerika

Niet iedereen mag zijn naam geven aan een dubbelcontinent. Het overkwam de Italiaan Amerigo Vespucci, een beetje ten onrechte eigenlijk. Naar eigen zeggen ging de 15de-eeuwse zeevaarder en klerk met vier ontdekkingsreizen mee, maar aan de juistheid van die bewering kan ernstig getwijfeld worden. Feit is dat de man van mei 1499 tot september 1500 meevoer met een Spaanse expeditie onder Alonso de Ojeda en daarbij de kust van Guyana bereikte. De avonturiers meenden echter op 'de oostkust van Azië' aanbeland te zijn. Pas toen Vespucci in 1501 deelnam aan een Portugese expeditie waarbij grote gedeelten van de kust van Brazilië werden verkend, geraakte hij ervan overtuigd een 'nieuwe wereld' te hebben blootgelegd.

Of hij nog aan latere expedities deelnam is niet duidelijk, maar de reputatie van de zeevaarder was voorgoed gevestigd. Hij werd in Spanje tot piloto mayor benoemd. Zijn reisbeschrijvingen, Quatuor Americi navigationes en Mundus Novus, maakten zo'n indruk dat ze herhaaldelijk herdrukt en vertaald moesten worden. De Duitse geograaf M. Waldseemüller stelde dan ook voor het ontdekte land, dat dus enkel een deel van het huidige Brazilië omvatte, 'America' te dopen. Op de kaart van Mercator, daterend uit 1538, werd de naam op het gehele land overgedragen.

Te veel lof, in feite, want in de tiende eeuw al hadden Noormannen en IJslanders Groenland ontdekt en er kolonies gesticht. Ze vestigden zich ook op enkele punten van de oostkust van Noord-Amerika en noemden dat gebied Vinland. Lang konden deze echte ontdekkers van het continent er zich echter niet handhaven, en hun avonturen lieten geen sporen na in de geografische kennis van de Middeleeuwen. Gelukkig voor ene Christophorus Columbus, die daardoor de Nieuwe Wereld officieel kon (her)ontdekken. Te Palos werden in 1492 drie schepen uitgerust: de Nina en de Pinta (elk ongeveer 60 ton) en de Santa María (120 ton). Ze verlieten de Canarische eilanden op 6 september. Columbus volgde aanvankelijk de 28ste parallel, maar koerste tijdens de tweede helft van de reis meer zuidwaarts. Op 12 oktober werd eindelijk land waargenomen: San Salvador. Columbus was echter van oordeel dat het een van de eilanden van Cipangu - het Japan van Marco Polo - betrof. Gefascineerd als hij was door het denkbeeld dat de aarde bolvormig zou zijn, was hij er vast van overtuigd Indië van de oostkant te hebben benaderd. Op aanraden van de inboorlingen voer hij vervolgens meer in zuidwestelijke richting, om op 27 oktober het huidige Cuba te ontdekken. Op een eiland dat hij Hispanolia doopte, stichtte hij de eerste Spaanse nederzetting, La Navidad. Hij liet er veertig matrozen achter en keerde vervolgens naar Europa terug.

Het jaar daarop werden de zaken al heel wat grootser aangepakt: Columbus kreeg volledige steun voor een nieuwe expeditie, waarbij maar liefst zeventien schepen met duizend vijfhonderd man werden uitgerust. De - vaak bloedige en wreedaardige - verovering van Amerika kon beginnen. Columbus mocht de titel 'erfelijk admiraal van de oceaan en onderkoning van het te ontdekken gebied' voeren en een tiende van de koloniale inkomsten voor zich houden. Dat belette niet dat hij op 21 mei 1506 in moeilijke omstandigheden stierf.

Columbus' metgezellen vervolledigden zijn ontdekkingen, en na latere ontdekkingsreizen van onder meer Caboto, Cabral en Solis was de oostkust van de Nieuwe Wereld omstreeks 1526 in grote lijnen bekend. In de volgende decennia werd de kennis van de vorm van het continent verder verfijnd, maar in de rest van de zestiende en in de zeventiende eeuw beperkte men zich er vooral toe de rijke ertslagen van Amerika te exploiteren. Pas aan het einde van de zeventiende eeuw werden de ontdekkingen hervat; het Amerikaanse binnenland was toen nog volslagen onbekend gebied.

Bronnen: Grote Nederlandse Larousse Encyclopedie, Encarta

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234