Donderdag 26/11/2020

De onstuitbare revival

van de schoonmama

Nu er sinds zaterdag 20 mei een baby huist, wordt de ambtswoning van de Britse premier Blair en zijn gezin gerund door Gale Booth, de moeder van Cherie Blair. Wat voor veel mannen nog altijd een nachtmerrie is en stof voor flauwe grappen, is voor onze wereldleiders doodnormaal: ze halen hun schoonmoeder in huis of trekken zelfs bij haar in, zoals de Amerikaanse president Bill Clinton van plan is na zijn aftreden in januari 2001. Wat is er aan de hand met de schoonmoeder, of liever: met de schoonzonen? Bart Willems belicht een trend.

Mijn schoonmoeder is net een krant." - "Hoezo? Heeft ze zoveel nieuws te vertellen dan?" - "Nee, maar ze komt ook iedere dag."

"Wat moet je doen als je nog maar zes maanden te leven hebt? Bij je schoonmoeder gaan wonen, dan lijkt het een eeuwigheid!" Qua flauwheid zijn er weinig grappen die kunnen tippen aan het gemiddelde niveau van die over schoonmoeders. Ze is de feeks die haar dochter zo opstookt dat haar man geen leven meer heeft, en zal bij een echtscheiding het onvermijdelijke "ik had het je toch gezegd" naar het hoofd van haar bedrogen uitgekomen kind slingeren. In Italië wordt de schoonmoeder bij veertig procent van de echtscheidingen als betrokkken partij genoemd. In datzelfde land stak ook een nieuwe storm van schoonmoedergrappen op toen de Italiaanse advocate Paola Mescoli Davoli een School voor Aanstaande Schoonmoeders begon om hen wegwijs te maken in de complexe wereld van het moderne huwelijk en de dito opvoeding van kinderen.

En dan te bedenken dat in oude, meer maternalistische culturen de schoonmoeder een belangrijke, centrale rol vervulde, zij het als wijze grootouder voor haar kinders kinderen, of als raadgeefster en bemiddelaarster. Het vijfde gebod 'Eert uw vader en uw moeder' gold volgens de kerkelijke leer net zo goed voor voogden en schoonouders. Maar batterijen sociologen hebben ons verklaard dat met de segmentering van het begrip familie in de westerse wereld de schoonmoeder de gebeten hond is geworden. Maar er lijkt een kentering ingezet, en het zijn niet de minsten die het voortouw nemen.

Bill Clinton was misschien niet de eerste, maar zonder twijfel de meest prominente schoonzoon die het fenomeen op de kaart zette. Aan boord van het presidentiële vliegtuig Air Force I, filosoferend over het post-Witte Huistijdperk, keuvelde Clinton begin maart met meereizende verslaggevers. Hij vertelde dat hij na zijn vertrek uit Washington veel tijd zou besteden aan het opknappen van het nieuwe huis van de Clintons in Chappaqua in de staat New York, waar echtgenote Hillary Rodham Clinton een gooi doet naar een senaatszetel. Door de week is Hillary niet vaak thuis, en dus, zo onthulde de president, zal ik een paar jaar bij mijn schoonmoeder in Little Rock (de hoofdstad van Clintons thuisstaat Arkansas, bw) gaan wonen. Toen de president de quasi geamuseerde blikken van de persmensen zag, zei hij: "Ik mag haar echt graag. We kunnen het prima samen vinden."

Op foto's van Bill Clinton is inderdaad opvallend vaak de kleine gestalte van Dorothy Rodham Howell te zien. Clintons aankondiging dat hij bij zijn schoonmoeder intrekt, was des te opmerkelijker omdat Rodham Howell als een kloek waakt over het welzijn van haar dochter en absoluut niet opgezet was met de hele Lewinsky-affaire. Maar wie naar aanleiding van Clintons slippertje een bekoeling van de relatie schoonzoon-schoonmoeder zou verwachten, kwam bedrogen uit.

Net als Hillary bij haar man deed, trok Dorothy Howell Rodham een betonnen verdedigingsmuur op rondhaar dochter. Zij zou de spanningen in het huwelijk als gevolg van de Lewinsky-saga hebben bedwongen, en het echtpaar hebben voorgehouden dat als (de affaire) Lewinsky hun huwelijk aan het wankelen kreeg, het allemaal nog veel erger zou worden. Dat ze het opnam voor haar schoonzoon was de beste manier om haar dochter te beschermen tegen een nog veel langere moddertocht door de media.

Maar dit beantwoordt nog niet de vraag waarom Clinton het gezelschap van zijn schoonmoeder opzoekt. Vast staat dat Hillary het straks veel te druk zal hebben om het handje van haar man ("Er is niets in het leven zo pathetisch als een ex-president", citeerde Clinton zijn voorganger John Quincy Adams) vast te houden. Als we de speculaties van sommige tabloids ter zijde leggen dat de oude dame een oogje op ladykiller Clinton moet houden, blijft er maar één conclusie over: Clinton verkiest haar gezelschap omdat ze veel heeft van wat Hillary, met haar politieke carrière en al haar ambities, mist. In de officiële bio's van Clintons Democratische Partij wordt Dorothy Howell Rodham omschreven als iemand die het familieleven totaal is toegewijd en haar privé-leven beschermt als een tijger. Zo is ook haar exacte leeftijd onbekend, al moet die ergens halverwege de tachtig zijn. Haar man Hugh overleed in 1993 op 82-jarige leeftijd.

Van een heel andere aard is de aanwezigheid van Rodhams Britse tegenvoeter, Gale Booth, in het gezin Blair. Midden in de door de Britse pers enigszins kunstmatig opgestookte polemiek tussen Tony Blair en zijn vrouw Cherie Booth over de duur van zijn vaderschapsverlof, kwam het bericht dat Cherie's moeder Gale al voor de bevalling (van zoon Leo, zo weten we inmiddels) bij de Blairs in Downing Street zou intrekken.

Gale Booth, 69 jaar, laat thuis niemand achter en is crisisbestendig. Het huwelijk met haar man Tony Booth, een acteur en notoir rokkenjager, liep op de klippen toen Cherie zeven jaar oud was. Gale voedde haar twee dochters op in een tijd dat een alleenstaande moeder nog als iets hoogst onfatsoenlijks en 'smakeloos' werd gezien. Dat verklaart ook de nauwe band tussen moeder en dochter. Cherie schakelde haar moeder pas in toen haar publieke offensief om Tony Blair een lang vaderschapsverlof te laten opnemen door hem al even publiek werd afgewimpeld met de woorden dat hij "een land te besturen had".

De kortgeknipte, blonde vrouw is niettemin zeer discreet over het leven van haar dochter en schoonzoon. Belangrijk voor de Blairs, die enige tijd terug een oppas van hun overige drie kinderen er slechts ternauwernood van konden weerhouden een onthullend boek over de Blairs op de markt te brengen.

Gale Booth wordt, net als Dorothy Rodham Howell voor Hillary en Bill, gezien als een steunpilaar voor het door de grote mate van openbaarheid zo op de proef gestelde huwelijk van de Blairs. Ze is volgens de weinigen die haar hebben ontmoet een pragmatische vrouw "met een twinkeling in haar ogen" die bij een politieke crisis eerst een ketel water op het vuur zet voor een kopje thee.

Waar Bill Clinton uiteindelijk, na de verhoopte ambtstermijn van Hillary in de Amerikaanse Senaat, definitief naar Chappaqua zal trekken, liet Blair zelfs weten dat Gale mogelijk in Downing Street blijft wonen, ook nadat het ergste baby-leed geleden is. Ze zou dan de twee kamers tellende 'vrijgezellenflat' op nummer 11 betrekken, waar tot voor kort minister van Financiën Gordon Brown in huisde.

De ouderenlobby in Groot-Brittannië wreef zich deze week alvast in de handen. Want zo discreet als Gale is over de privé-zaken van dochter en schoonzoon, zo onomwonden laat ze zich uit over de deplorabele situatie van veel gepensioneerden in Groot-Brittannië. Ze laat ook geen gelegenheid voorbij gaan dat aan de premier te vertellen. Die vindt dat niet erg, zegt hij. Joanna Foster, voorzitter van het vrouwennetwerk van het Britse Nationale Forum Werk & Leven, denkt dat de aanwezigheid van Gale een positief effect op Blair zal hebben. Foster tracht het bedrijfsleven en de overheid gevoeliger te maken voor familiale aangelegenheden. "Als een huiselijk thema zoals dit mensen aan de top beroert", zegt ze, "heeft dat een enorm positief effect op de manier waarop er met zorg, kinderen en ouderen wordt omgegaan."

Bill Clinton gaat volgend jaar bij

Hillary's moeder wonen: 'Ik mag

haar echt graag. We kunnen het

prima met elkaar vinden'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234