Zondag 15/12/2019

De ondraaglijke lichtheid van modern feminisme

Er is geen ontsnappen meer aan het feminisme. Er waren al Beyoncé en Rihanna, nu heeft ook mode-ontwerper Karl Lagerfeld zich geout. Jonge Vlaamse vrouwen volgen hun voorbeeld, maar door te sterk te focussen op seksualiteit wordt de strijd niet gevoerd, vindt Remy Amkreutz (@RemyAmkreutz).

Tijdens het defilé van Chanel op de Parijse modeweek liet de 81-jarige Lagerfeld eergisteren zijn modellen, waaronder Cara Delevigne en Gisele Bündchen, spandoeken en protestborden omhoog houden. Sommige opschriften waren behoorlijk eenvoudig (Ladies first), andere ronduit belachelijk (Boys should get pregnant too).

Zonder in te gaan op de anatomische verschillen tussen mannen en vrouwen en de 'diepere' boodschap daardoor te negeren, is het wellicht belangrijker om eens naar de boodschappers zelf te kijken. Lagerfeld is immers de man die zangeres Adele ooit te dik noemde en stelde dat "niemand voluptueuze vrouwen wil zien". Delevigne en Bündchen zijn dan weer de verpersoonlijking van de door de vele feministen verfoeide schoonheidsidealen.

Het zorgt ervoor dat hun slogans niet alleen overgoten worden door een bijzonder ironisch sausje, maar het laat meteen toe om te twijfelen aan het feministische karakter van Chanel zelf. Wat acht u waarschijnlijker: dat het modehuis met deze actie een steentje wil bijdragen aan de strijd voor gelijke rechten of dat ze meer kleding wil verkopen door vrouwen te laten geloven dat empowerment hen na aan het hart ligt?

De vraag stellen, is ze beantwoorden. En het is niet de eerste keer dat deze vraag gesteld moet worden. Het is ook niet de eerste keer dat deze ironische kant van het moderne 'feminisme' de beweging zelf ondergraaft. Eerder was er Beyoncé, die eind vorig jaar een essay schreef en stelde dat "de gelijkheid tussen mannen en vrouwen een mythe is". Om vervolgens haar nieuwe tournee te vernoemen naar haar man - rapper Jay-Z - en hem in het nummer 'Drunk in Love' op te voeren, terwijl ze zich inleven in het gewelddadige huwelijk tussen Ike en Tina Turner.

Natuurlijk staat Beyoncé niet alleen. Ook het voormalig kindsterretje Miley Cyrus noemt zichzelf een feminist, terwijl ze tegelijkertijd twerkt dat het een lieve lust is. Rihanna kronkelde jarenlang in de ene videoclip na de andere halfnaakt door het beeld, maar als ze op een prijsuitreiking opduikt in een vleeskleurige jurk waardoor al haar lichaamsvormen goed uitkomen, is dat in de ogen van veel Amerikaanse trendwatchers een feministisch statement.

Seksualiteit als corebusiness

De ware intenties van Rihanna, Beyoncé en Cyrus zullen we nooit te weten komen. De waarden die wij aan hun statements toedichten, is maar al te vaak een voorbeeld van hineininterpretierung. Feminisme is een modewoord geworden, dat op zijn minst gedeeltelijk gebruikt wordt om meer cd's te verkopen.

Wat we tegenwoordig zien, is - om Milan Kunderas bekendste titel nog maar eens te misbruiken - de ondraaglijke lichtheid van het feminisme. Veel jonge Vlaamse vrouwen labellen zichzelf als feminist. Op zichzelf is daar niets mis mee. Ook ik heb een afkeer van het glazen plafond, de loonkloof en seksuele intimidatie. Helaas is dat niet meer de corebusiness van de moderne feminist. Maar al te vaak komen er sloganeske uitspraken voor in de plaats, die vooral te maken hebben met seksualiteit.

Zulke jonge vrouwen klagen over mannen die hen aanstaren of aanspreken. Ze wensen - terecht - niet als object te worden gezien. Dat ze daarbij soms vergeten dat slechts een kleine minderheid van de mannen zich misdraagt, zie ik even door de vingers. Dat ook ik al op diezelfde vingers ben getikt, omdat ik het waagde een deur open te houden voor iemand waarvan ik niet wist dat ze 'feministe' was, zal ik eveneens negeren.

Maar dat diezelfde vrouwen tijdens een wedstrijd van de Rode Duivels op Twitter het lichaam van Dries Mertens of de schoonheid van de Mechelse onderzoeksrechter in het VIER-programma De rechtbank bespreken, lijkt mij - hoe onschuldig het ook is - van een morele schizofrenie te getuigen. Zeker als sommigen al spreken van seksuele intimidatie als een man tegen hen durft te zeggen dat ze "mooie ogen" heeft.

Het toont dat veel vrouwen zich 'schuldig' maken aan dezelfde zonden als veel mannen. In feite is dat behoorlijk troostend, want het betekent dat de strijd voor gelijke rechten een gedeelde strijd moet zijn. Het betoog van actrice Emma Watson aan de Verenigde Naties was indrukwekkend, maar sloeg soms ook de bal mis. Iedere weldenkende man zou inderdaad een feminist moeten zijn, maar zolang veel zelfverklaarde feministes alle mannen gelijkschakelen aan onderdrukkers zal dit nooit gebeuren.

Het ironisch feminisme, waarbij vrouwen de spot drijven met mannenhaat, helpt daarbij niet echt. Denk aan koffiemokken, waarop "I bathe in male tears" staat te lezen. Of aan T-shirts waar, ludiek natuurlijk, "kill all men" is geprint. Het plaatst mannen in het verdomhoekje. Mannen zoals ik, die in hun hele leven nog nooit een vrouw hebben nagefloten of ongewenst aangeraakt. Dat is geen verdienste, dat besef ik ook wel. Het is simpelweg goed fatsoen.

Spot met mannenhaat

En dat goed fatsoen zou feministen moeten aanspreken. De echte maatschappelijke problemen, die ongelijkheid veroorzaken en bestaande rollenpatronen in de hand werken, worden te vaak genegeerd. In de plaats focussen te veel feministen te zeer op het seksistisch gedrag van een marginale groep mannen, waardoor ze de grotere groep mannen niet kunnen motiveren voor de strijd die nog altijd gestreden moet worden. Een strijd waar zijzelf op dit moment amper aandacht aan besteden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234