Woensdag 26/01/2022

GetuigenisDrugsoorlog in Brussel

De onderwereld achter operatie Sky ECC: ‘De criminelen tellen het geld soms niet eens meer, ze wegen het’

null Beeld Twitter Federale politie
Beeld Twitter Federale politie

‘We hebben een nieuwe criminele wereld ontdekt’, zo klonk het bij politie en parket na de laatste spectaculaire antidrugsoperatie in Brussel. Sinds Belgische speurders erin slaagden de versleutelde misdaadtelefoons van Sky ECC te kraken, brengen ze de internationale drughandel de ene slag na de andere toe. Wij spraken met federaal procureur Frédéric Van Leeuw en politietopman Eric Jacobs over een meedogenloze onderwereld waarvan zelfs zij het bestaan niet vermoedden. Met corruptie en extreem geweld, een ongeziene logistieke organisatie en moorden op bestelling.

Annemie Bulte

Met 130 huiszoekingen in en rond Brussel rolde het gerecht eind oktober een indrukwekkend drugsnetwerk op. Het ging om een criminele groep die al jaren tonnen cocaïne verhandelde, maar al die tijd onder de radar van de politie was gebleven. Dankzij nieuwe gegevens uit het gekraakte communicatienetwerk Sky ECC slaagden de speurders erin om de structuur van de maffiose organisatie bloot te leggen. Ze ontdekten een netwerk dat elke week één ton cocaïne uit Zuid-Amerika invoerde via zeecontainers of privéjets, de drugs herverpakte in Belgische laboratoria en met koeriers verder verdeelde over Europa. De politie arresteerde 64 verdachten, onder wie leden van een Albanees sprekende clan, maar ook Colombianen. ‘Dat toont aan dat er drugstrafikanten op ons grondgebied aanwezig zijn die rechtstreeks uit Latijns-Amerika komen’, zei Eric Jacobs, de directeur van de federale gerechtelijke politie van Brussel, op de persconferentie. ‘De narco’s zijn onder ons’, vulde federaal procureur Frédéric Van Leeuw aan. ‘En samen met hen komt het grove geweld.’

De operatie in Brussel was al de derde grote arrestatiegolf in één week tijd, na acties in Luik en Limburg. Hebben jullie de drugsmaffia in het hart geraakt?

Frédéric Van Leeuw: “Eerst en vooral: het is een misverstand dat het om één bende zou gaan met vertakkingen over heel België. De drugsmaffia is niet één grote criminele organisatie met een godfather aan de top. Het zijn een heleboel clans, een soort misdaadsyndicaten, die naargelang de gelegenheid samenwerken of tegen elkaar vechten.

“Om minder met elkaar te concurreren, specialiseren ze zich bijvoorbeeld in invoer, uitvoer, verwerking, distributie of liquidaties. Die organisaties zijn in de eerste plaats gebaseerd op een clangevoel, eerder dan op nationaliteiten. En het familiale aspect is belangrijk, merken we, net zoals in terrorisme. Want binnen de familie is er veel vertrouwen.”

De mocromaffia in Antwerpen, de clans in Brussel en de bendes in Luik en Limburg hebben dus weinig met elkaar te maken?

Eric Jacobs: “Wat ze met elkaar gemeen hebben, behalve het witte product dat ze verhandelen, is dat ze communiceerden via versleutelde telefoons en applicaties als Sky ECC of Encrochat. Peperduur, maar met een onkraakbare code, beweerden de makers. Met zo’n toestel kan de politie je nooit afluisteren, dachten de criminelen. Verschillende maffia’s zijn die cryptotelefoons gaan gebruiken om de hele organisatie aan te sturen: ze regelden er wereldwijd alle transporten mee, van de cocaïneplantages in Zuid-Amerika tot de havens en luchthavens in Europa. Iedereen in de organisatie, van hoog tot laag, communiceerde via die telefoon. Van vrachtwagenchauffeur over huurmoordenaar tot financier. Toen we er begin dit jaar in geslaagd zijn om de code te kraken, en de berichten van de criminelen konden meelezen, ging er dus een nieuwe wereld voor ons open: die van een wereldwijde miljardenbusiness, met tonnen cocaïne en palletten vol cash die de wereld rondreizen. Een hallucinant beeld dat we voordien nooit zagen.”

Om hoeveel telefoons ging het?

Van Leeuw: “Men schat dat er maandelijks 6.000 tot 8.000 telefoons actief waren op ons grondgebied. Een kwart van de wereldwijde gebruikers van Sky was de afgelopen twee jaar actief in België. Dat is toch indrukwekkend. Bijna de helft van de telefoons was actief rond de haven van Antwerpen, maar we zagen ook een grote cluster rond Brussel, Luik, Limburg, en een kleinere in West-Vlaanderen. Dat gaf ons een panorama van de georganiseerde misdaad in België. Het is ontstellend hoe aanwezig de internationale drugsmaffia in ons land is. Niet alleen in Antwerpen, maar in alle grote steden van ons land. Daar hadden we geen idee van.

“De drugs die via de haven van Antwerpen binnenkomen, worden gelukkig niet allemaal in Antwerpen gebruikt. (lachje) Ze worden via ons land verdeeld over heel Europa. We hebben veel informatie doorgespeeld aan buitenlandse collega’s, en dat heeft geleid tot honderden onderzoeken in onder meer Nederland, Frankrijk, Servië en Zweden.”

Jacobs: “Ook bij ons zijn meer dan 200 nieuwe dossiers opgestart. Daarnaast zijn ook lopende onderzoeken uitgebreid, omdat er zoveel nieuwe gegevens bij kwamen dat we een totaal ander beeld kregen van wat zich heeft afgespeeld. In sommige zaken bleek het plots niet meer om één transport per maand te gaan, maar honderden. Zo kan een klein drugsdossier uitgroeien tot een megadossier.”

De door de Neder­landse politie in een zeecontainer ontdekte martelkamer. Beeld OM
De door de Neder­landse politie in een zeecontainer ontdekte martelkamer.Beeld OM

Jullie noemden de kraak van Sky ECC een breuklijn in de drugsbestrijding. Er is een tijdperk vóór en na Sky. Wat is het grote verschil?

Jacobs: “Met onze normale politiemiddelen, zoals telefoontap en infiltratie, slaagden we er vroeger in om tot het middenkader van een organisatie in België op te klimmen, maar daar stopte het meestal. Sky opent de linken tussen wat wij in onze wijken zien gebeuren, en de drugshandelaars op wereldvlak. We zagen de drugstransporten al jaren, maar de structuur erboven kregen we nooit in beeld, omdat alles via die versleutelde telefoons verliep.”

Van Leeuw: “Een koerier die je oppakt, kent de bovenbouw van de organisatie niet. Je neemt die persoon dan wel uit het circuit, maar het is een druppel op een hete plaat, want de clans kunnen ongestoord verderwerken. Nu krijgen we een zicht op hoe de drugs hier in- en uitgevoerd worden, welke weg ze afleggen en via welke mensen. We kunnen de financiële geldstromen en het witwascircuit volgen.

“In het onderzoek in Limburg zijn we er nu bijvoorbeeld in geslaagd om ook de mensen achter de schermen te vinden, die de ladingen financieren en hun handen niet vuilmaken aan het ‘uithalen’ van containers in de haven van Antwerpen. We zijn ook een paar mensen op het spoor gekomen die helemaal niet bekend waren bij justitie en een schijnbaar volstrekt normaal leven leidden.

“Dat was in een klassiek onderzoek onmogelijk, want het is tegenwoordig zo makkelijk om geld wit te wassen dat je het nauwelijks nog kunt traceren als je geen toegang hebt tot de communicatie.”

En het gaat over véél geld.

Van Leeuw: “(knikt) We hebben honderden foto’s gezien van plekken waar het geld van de dealers bij elkaar wordt gebracht. Appartementen waar het geld op palletten stond opgestapeld, allemaal briefjes van 50 euro, samengeperst als strobalen. Zo’n foto was dikwijls een signaal naar de loopjongens: ‘Voilà, het is tijd om het geld te komen halen om plaats te maken voor een nieuwe lading.’ Als wij huiszoekingen doen, vinden we tegenwoordig zoveel briefjes dat wij dagen nodig hebben om ze te tellen. We weten vandaag bijvoorbeeld nog altijd niet hoeveel geld er precies is gevonden tijdens de actie in Brussel. Het zijn enorme bedragen. De criminelen tellen het geld soms niet eens meer, ze wegen het. Het steekt niet op een paar duizend euro.”

Jacobs: “Tien jaar geleden was een inbeslagname van 200 kilo coke al heel wat. Dit jaar zitten we tot nu toe al aan 81 ton, met een straatwaarde van meer dan 4 miljard euro – het dubbele van het budget van de federale politie.”

Procureur Frédéric Van Leeuw. Beeld Geert Van de Velde
Procureur Frédéric Van Leeuw.Beeld Geert Van de Velde

VINGERS AFGEHAKT

De drugsclans in België hebben rechtstreeks contact met de kartels in Zuid-Amerika, waar de cocaïne gemaakt wordt. Ze zitten bij de bron.

Van Leeuw: “Wat ons vooral verontrust, is dat we ook Colombianen en Mexicanen in Belgische drugsclans aangetroffen hebben. Dat wil zeggen dat de Zuid-Amerikaanse kartels hun mannetjes rechtstreeks naar hier sturen – en hun methodes invoeren.”

Jullie vonden bijvoorbeeld cocaïnewasserijen.

Van Leeuw: “Nieuw zijn die niet. De klassieke manier om cocaïne in te voeren is via zuiver spul in blokken, maar de drug wordt ook al vele jaren vermengd met andere stoffen. In kledij of handdoeken bijvoorbeeld, in vruchtensappen, in tropisch hout of andere materialen… Bij de actie in Brussel troffen we zes laboratoria aan waar die cocaïne met een chemisch proces weer wordt uit zulke producten gefilterd. Dat is een kunst op zich, dus sturen de Zuid-Amerikaanse kartels hun mensen naar hier om hun knowhow te delen en anderen op te leiden. In verschillende dossiers vonden we Colombianen die in laboratoria aan het werk waren.”

U waarschuwt zelfs voor narcoterrorisme in ons land. Is dat niet overdreven?

Van Leeuw: “Helemaal niet. Met narcoterrorisme bedoel ik dat we het risico lopen dat we naar toestanden zoals in Latijns-Amerika gaan, waar staten compleet gedestabiliseerd worden door het geweld. De kartels jagen er de politiemensen en magistraten zoveel angst aan dat ze geen onderzoek meer durven in te stellen. Ze zetten de burgemeester en lokale autoriteiten onder druk om ongestoord te kunnen werken. Ze bedreigen journalisten, zodat die er niet over schrijven.

“Ik was twee jaar geleden in Brazilië, waar ik beelden zag van een cipier wiens hoofd was afgesneden en op het bureau van de gevangenisdirecteur geplaatst. Onthoofdingen hebben we trouwens hier bij ons ook gehad, of mensen die in stukjes waren gesneden.”

Hier in België?

Van Leeuw: “Jazeker. Het komt niet altijd in het nieuws, maar het gebeurt. We hebben weleens een lichaam zonder hoofd op straat gevonden, maar onze speurders tastten in het duister naar de ware toedracht. In de berichten van Sky hebben we ontdekt dat die onthoofding een afrekening was onder trafikanten. Je denkt weleens aan junkies die elkaar afmaken, maar dit is een heel ander niveau van geweld. Er zitten een uitgekookt systeem en een professionele organisatie achter. Heel verontrustend.”

Jacobs: “Martelpraktijken zijn blijkbaar schering en inslag in die milieus. We hebben verschrikkelijke beelden gezien van folteringen, ontvoeringen en executies. Dat kan gaan over kleinigheden. Een transport dat niet op tijd komt, bijvoorbeeld, daar worden ze heel nerveus van. Dan gaan ze achter de persoon aan die ze daarvoor verantwoordelijk achten. We zien ook dat ze zich meer en meer bewapenen; ze lopen rond met stille vuurwapens met geluidsdempers, want ze vertrouwen niemand, ook elkaar niet.

“Vroeger zagen wij die folteringen niet. Iedereen is erg geschrokken, ook magistraten en politieofficieren die al jaren met die materie bezig zijn. Dit niveau van geweld konden we ons niet inbeelden.”

De Nederlandse politie vond vorig jaar zelfs een martelkamer in een zeecontainer, vlak bij de grens met België. Ook zij reageerden geschokt.

Jacobs: “(knikt) We hebben ook een Brussels dossier gehad over een slachtoffer van wie de vingers afgehakt waren. Ontvoeringen zitten ook al een paar jaar in de lift, met buitensporig geweld. Het is niet alleen in Antwerpen dat er granaten worden gegooid, hè. Ook in Brussel zijn er schietpartijen, steekpartijen en brandstichtingen waarbij doden vallen.”

Politietopman Eric Jacobs. Beeld Geert Van de Velde
Politietopman Eric Jacobs.Beeld Geert Van de Velde

KASKOEIEN

Toen jullie de code van Sky ECC kraakten, hebben jullie eerst drie weken live meegelezen voor jullie ingrepen. Zo kregen jullie voor het eerst een echte inkijk in die wereld.

Van Leeuw: “Ik moet zeggen dat ik me soms in een film van James Bond waande. Door mee te lezen hebben we kunnen beletten dat een collega in een Oost-Europees land zou worden vermoord. We konden de opdrachten aan de huurmoordenaar minuut per minuut volgen. ‘Je moet het doen op die plek.’ ‘Zo ziet hij eruit.’ ‘Dit is de vluchtroute.’ Die man heeft geluk gehad dat wij net op dat moment live aan het meelezen waren. Anders was hij er nu niet meer geweest. We hebben trouwens nog andere moorden kunnen verijdelen.

“Bij onze eerste politieactie op 9 maart in Antwerpen hebben we onze tussenkomst bijna moeten versnellen, omdat we zagen dat er zenuwachtigheid ontstond in het milieu. We hadden al een lading coke uit een container gehaald en een money drop verijdeld (uit de berichten op Sky bleek dat er op een afgesproken plek 1,2 miljoen euro was achtergelaten, de politie kon het geld er gewoon gaan oppikken, red.). De criminelen begonnen zich af te vragen wat er aan de hand was en dachten dat er een verrader onder hen was. We zijn tussengekomen toen we ontdekten dat die vermeende verrader gefolterd werd.”

Jullie hebben hem geketend en vastgetapet teruggevonden, vertelde minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open Vld) in een interview.

Jacobs: “Het is altijd moeilijk om te beslissen wanneer je tussenkomt. Want als je binnenvalt om te voorkomen dat er een moord wordt gepleegd, verbrand je ook je dekmantel. Maar we merkten dat er zoveel geweld werd gebruikt en zoveel cocaïne binnenkwam dat we het niet konden maken om nog langer te wachten.”

Van Leeuw: “In de week van 2 tot 9 maart hebben we 72 life threats via Sky zien passeren. Zo wordt angst gezaaid, en dat werkt. We hadden verwacht dat toch een aantal advocaten aan hun cliënten zouden voorstellen om spijtoptant te worden. Dan kunnen ze meewerken met het gerecht, in ruil voor strafvermindering. Maar dat doen ze niet, want ze vinden het te riskant. Ze hebben gezien wat er in Nederland gebeurt met mensen die praten om drugsbaas Ridouan Taghi voor de rechter te krijgen. Drie van hen zijn vermoord: journalist Peter R. De Vries, de advocaat van de spijtoptant Derk Wiersum, en de broer van de kroongetuige. Dát is narcoterrorisme.”

Ook in het dossier Sky zijn al Belgische journalisten bedreigd, hoor ik. Bart De Wever krijgt geregeld bedreigingen, en ik merkte in de lift dat ook u persoonlijke bescherming krijgt.

Van Leeuw: “Daar zijn we zeer discreet over, ik kan er niks over zeggen. Het is wel verontrustend om te zien dat het geld en het geweld alles verrotten. Een mensenleven wordt almaar minder waard. In de Sky-berichten zagen we de prijzen om iemand om te leggen, overal in de wereld.”

Hoeveel is een mensenleven waard?

Van Leeuw: “Die prijzen schommelen sterk van land tot land. In sommige landen in Latijns-Amerika kost het maar een paar duizend euro om iemand uit de weg te laten ruimen. Bij ons werd in één dossier het bedrag van 1 miljoen euro genoemd, in andere ging het om enkele tienduizenden euro’s. Het hangt ervan af wie het is, de moeilijkheidsgraad, de omstandigheden, de timing. Maar de prijzen zakken, dat is zeker.

“Het punt is: als dit over terrorisme zou gaan, stond het hele land op stelten. De aanslagen in 2016 veroorzaakten een collectief trauma, en ik heb nooit meer middelen gekregen dan toen. Iedereen ziet zichzelf in de slachtoffers van de luchthaven. Iedereen die 25 jaar geleden meeliep in de Witte Mars, zag zichzelf als ouder van de ontvoerde meisjes. Maar als er zulk extreem geweld wordt gebruikt in het drugsmilieu, is dat medeleven er niet.”

Nee, dan denkt men: laat ze elkaar maar afmaken.

Van Leeuw: “En dat maakt dat ook de politieke reactie totaal anders is. In plaats van ons meer middelen te geven, bespaart men op de capaciteit van de federale politie. Terwijl we nu een unieke kans hebben om de boel eens goed op te schudden. Dankzij Sky is in Italië enkele weken geleden een maffiabaas gearresteerd die al twintig jaar gezocht werd.

“Onze bedoeling met het Openbaar Ministerie is nu actie te ondernemen, vóór het tot zo’n gemeenschappelijk trauma komt. Want dat gáát er komen. We zien nu al dat de drugshandel langzaam de structuren van onze reguliere maatschappij binnendringt.”

Verwijst u nu naar corruptie?

Jacobs: “(knikt) Dankzij de berichten in Sky zien we nu heel concreet hoeveel mensen worden omgekocht, overal ter wereld. De criminelen zorgen ervoor dat ze overal mensen hebben die hun informatie doorspelen. Dat kan bij de politie zijn: ‘Loopt er een onderzoek naar ons?’ Of op de luchthaven: ‘Is mijn transport nog veilig?’ Ze benaderen ambtenaren die op een cruciale plek zitten en hen moeten helpen om een transport te laten passeren. Of om aan valse identiteitspapieren te raken.

“Vandaar dat we ook intern bij de politie enorm voorzichtig zijn in al die Sky-onderzoeken, en maar een beperkt aantal mensen op de hoogte stellen van waar we mee bezig zijn. Want ook bij de politie is er corruptie, op alle niveaus. De maffia slaagt erin om op de juiste plaatsen de juiste mensen voor haar karretje te spannen.”

Bij de eerste arrestaties van Operatie Sky in Antwerpen op 9 maart zaten advocaten, politiemensen, parketmedewerkers, douanepersoneel, een medewerkster van de fiscus…

Van Leeuw: “(knikt) We hebben de afgelopen maanden al véél corruptie gezien, op alle niveaus. We hebben gemerkt dat er enorm veel info naar de criminele organisaties werd gelekt. We zagen beelden uit de interne databank van de politie op Sky verschijnen, en adressen uit het nationale rijksregister.

“Je moet al sterk in je schoenen staan als je een loon hebt van 1.500 euro netto, en je plots enkele tienduizenden euro’s kunt verdienen door even de andere kant op te kijken. Nu, er is ook een andere vorm van corruptie, die het gevolg is van dreiging. Waarom zijn criminelen zo geïnteresseerd in bepaalde adressen uit het rijksregister? Omdat ze die mensen thuis gaan opzoeken en met dreigementen onder druk zetten om voor hen te werken. Mensen met een sleutelpositie in een transportbedrijf, in de haven of in de luchthaven bijvoorbeeld. Die krijgen dan een bericht met een foto van hun kinderen. ‘We weten waar je kinderen naar school gaan.’ Die mensen staan met de rug tegen de muur. Dat zijn geen criminelen. Dat kan iedereen overkomen.”

Lopen we niet het risico dat het geweld in het drugsmilieu door jullie acties nog toeneemt?

Van Leeuw: “Dat is inderdaad een risico, omdat politie-interventies de evenwichten verstoren binnen de organisaties. Als ergens een lucratieve post vrijkomt omdat iemand gearresteerd wordt, ontstaat er dikwijls een strijd om die vrijgekomen plaats en neemt het geweld toe. Dat was het geval in Zweden, waar na een tussenkomst in het kader van Operatie Sky een stijging merkbaar was in het aantal moorden in Malmö. Maar wil dat zeggen dat we dan maar beter niets doen?

“We kunnen de oorlog tegen drugs niet winnen, maar we moesten dringend aan disruptie doen – de handel verstoren en tegenwerken – vóór hij onze hele maatschappij overspoelt. Met de gegevens van Sky hebben we een unieke gelegenheid om dat te doen. We moeten snel handelen, want over twee jaar zijn de gegevens van Sky niet meer accuraat. Intussen zullen de criminelen wel weer iets anders gevonden hebben om met elkaar te communiceren.”

Jullie kregen intussen ook een scherper zicht op de witwascircuits. Hoe gaan die in hun werk?

Van Leeuw: “We hebben de afgelopen weken enorm veel luxewagens, Rolex- en Bulgari- horloges en tassen van Louis Vuitton en Dior in beslag genomen, zelfs racepaarden die miljoenen waard zijn. Er zijn ook drie koeien bij, waarvan we ons afvragen wat we ermee moeten aanvangen. (lacht)

Koeien in het witwascircuit?

Van Leeuw: “In het Luikse namen we die racepaarden in beslag, maar de drie koeien behoorden dezelfde eigenaars toe en stonden op dezelfde wei, dus hebben we die ook maar meegenomen.

“Er zijn ook enorm veel investeringen in het buitenland, van Frankrijk tot Dubai. Dat gaat over huizen, gebouwen en vennootschappen die gebruikt worden om geld wit te wassen. We hebben een deel van die financiële geldstromen blootgelegd, waardoor we die organisaties nu structureel kunnen treffen.

“En ook dat raakt de hele maatschappij. De winsten van de drugshandel lopen in de miljarden, en ze moeten íéts doen met dat geld. Op een bepaald moment wordt dat geld opnieuw geïnvesteerd in de reële economie, bijvoorbeeld in grote firma’s die gerund worden met misdaadgeld. Als je die dingen echt aanpakt en zo’n bedrijf sluit, worden een heleboel mensen werkloos die totaal niets met die drugscriminaliteit te maken hebben.”

null Beeld Twitter Federale politie
Beeld Twitter Federale politie

MOOIE VELDSLAG

Waarom mikken de Latijns-Amerikaanse drugskartels op Europa?

Jacobs: “Omdat ze hier een enorme groeimarkt zien. Vroeger hadden ze een afzetmarkt in de VS, maar die raakte op een gegeven moment verzadigd, en dus zijn ze naar Europa gekomen. Hier konden ze profiteren van het verschil in beleid in de verschillende landen, want de legalisering van bepaalde drugs is anders voor Nederland, België, Portugal, Frankrijk, Duitsland… Nederland is het eerst getroffen door de harde misdaad. In Rotterdam kunnen ze de problemen met de georganiseerde criminaliteit momenteel amper de baas. En ik vrees dat dat ook hier zal gebeuren.”

Wat is de rol van België in dit mondiale drugsverhaal?

Van Leeuw: “Ons land is aantrekkelijk voor criminelen omdat we een belangrijke logistieke hub zijn. Kijk naar de coronavaccins: Ursula von der Leyen (de voorzitter van de Europese Commissie, red.) heeft ons gefeliciteerd voor onze rol in de distributie van de vaccins over heel Europa. Dat heeft met onze fantastische logistiek te maken, maar die interesseert ook de criminele organisaties.

“We hebben de vierde grootste haven ter wereld op ons grondgebied, in een klein land waar je in minder dan een uur over de grens bent van vier omringende landen. We hebben een strategische positie. Bovendien werd onze haven van Antwerpen gebouwd zoals ons netwerk van autosnelwegen: overal in- en uitritten. Dat maakt het moeilijk te controleren wat er in en uit de haven gaat. Bovendien is er zodanig veel trafiek dat minder dan 2 procent van alle containers kan worden gecontroleerd. De architectuur hertekenen zou miljarden kosten. De criminelen profiteren daarvan, en brengen zo de coke Europa binnen. We dragen dus een grote verantwoordelijkheid tegenover andere landen.”

Is België de toegangspoort voor cocaïne naar Europa?

Van Leeuw: “Naar Noord-Europa zeker, samen met de haven van Rotterdam. De drugs komen trouwens niet alleen via de haven binnen, maar ook via privéjets op de luchthaven van Bierset, bijvoorbeeld, en via transport over de weg.”

Jacobs: “De coke komt rechtstreeks uit Zuid-Amerika naar de Lage Landen en wordt van hieruit verspreid over Europa. Bij andere drugs lopen de routes anders: cannabis komt Europa binnen via Spanje, heroïne komt meestal via Turkije.”

Jullie beschikken over een miljard berichten uit het Sky ECC-netwerk, die jullie allemaal moeten ontcijferen. Hoe begin je aan zoiets? Hoe krijg je dat verwerkt?

Van Leeuw: “Daar wringt het schoentje, natuurlijk. Met de middelen die we hebben, kunnen we dit nauwelijks behappen. Zowel bij de politie als bij het Openbaar Ministerie hebben we ons anders moeten organiseren om capaciteit vrij te maken voor het Sky ECC-dossier. We hebben keuzes moeten maken en prioriteiten stellen. Er zijn met andere woorden bepaalde andere gerechtelijke dossiers en thema’s die niet langer behandeld kunnen worden.”

Jacobs: “Ik maak me grote zorgen, vooral omdat onze capaciteit daalt, terwijl we meer moeten onderzoeken. Je moet weten dat nu al 20 procent van de federale gerechtelijke politie met deze dossiers bezig is. En dat percentage stijgt nog iedere dag, naarmate er meer berichten ontcijferd worden. We denken dat het zelfs tot 40 procent zou kunnen oplopen, wat voor ons een enorm probleem is: dan kunnen we minder aandacht schenken aan andere vormen van criminaliteit, waarbij misschien ook mensenlevens in gevaar zijn.”

Zoals?

Jacobs: “Denk aan mensenhandel of kinderporno. Maar ook voor financiële misdaad, cybercriminaliteit en terrorisme wordt het moeilijk.”

Van Leeuw: “De politiek moet eens beslissen wat voor politiemodel ze eigenlijk wil, en wat ze van ons verwacht. Nederland en Spanje versterken hun politiemacht om het gevecht met de georganiseerde misdaad aan te gaan. Bij ons gebeurt het tegenovergestelde: men bespaart, maar verwacht wel dat we alle misdaadfenomenen aanpakken, terwijl er nergens genoeg capaciteit is.

“En misschien moet men zich ook eens afvragen waarom de vraag naar drugs zo gestegen is. Ik stel vast dat het gebruik van cocaïne de laatste jaren fors gestegen is, dat blijkt ook uit de cijfers van Sciensano. Wie helpt al die mensen die verslaafd zijn? Ik heb vanmorgen nog een brief gekregen van iemand die schreef dat zijn zoon al twintig jaar afhankelijk is van cocaïne. ‘Wat u doet met Sky, geeft ons hoop.’

“De impact van de drugsproblematiek gaat verder dan alleen het gezondheidsaspect voor de gebruikers. Ze brengen hun familie of zichzelf in financiële problemen, waardoor sommigen criminele feiten gaan plegen. Bovendien hebben we in de zaak van Julie Van Espen gezien wat zo’n verslaving met iemand kan doen: de man die haar vermoord heeft, was zwaar verslaafd.”

Kun je een oorlog tegen drugs ooit winnen?

Jacobs: “De oorlog kun je niet winnen, maar je moet blijven vechten, en proberen om een aantal veldslagen te winnen. Operatie Sky is een mooie veldslag.”

Van Leeuw: “Ik ben tevreden met wat we tot nu toe gerealiseerd hebben. Zouden we meer kunnen doen? Uiteraard. Maar wat we tot nu toe deden, was dweilen met de kraan open. In dit geval hebben we de kraan toch een beetje kunnen dichtdraaien. Hoelang, dat zullen we zien.”

© Humo

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234