Vrijdag 23/10/2020

'De oermens ís naakt en zwart'

Brussels Airlines wil de affiche over de menselijke evolutie van het Brusselse Museum voor Natuurwetenschappen niet in zijn inflight magazine. Het is te naakt en zou Afrikaanse of islamitische passagiers op de tenen kunnen trappen. 'Dit is overdreven politiek correct gedoe.'

Langs de kleine ring van Brussel, op tram en metro: overal is de affiche van het Brusselse Museum voor Natuurwetenschappen te zien. Het is een bonte verzameling van onze verre voorlopers, van de Homo erectus en Homo habilis tot de Australopithecus afarensis en neanderthaler. Het campagnebeeld moet nieuwsgierigen lokken naar de gloednieuwe tentoonstelling De Galerij van de Mens.

In het inflight magazine van Brussels Airlines zal de affiche niet te zien zijn. Bij de vliegtuigmaatschappij was gisteren niemand beschikbaar voor commentaar, maar in De Standaard gaf woordvoerder Geert Sciot meer uitleg. "We hebben een strikte regel: er komt geen naakt in het tijdschrift", klonk het. "Brussels Airlines wil een neutraal imago uitdragen. We bereiken een internationaal publiek en hebben ook kinderen aan boord."

Een tweede heikel punt: de oermens helemaal rechts op de foto is zwart én lijkt op een aap. "Er wordt geen uitleg bij de foto's gegeven", zegt Sciot. "We hebben ook moslimreizigers en Afrikaanse passagiers. Als zij het Brusselse museum niet kennen, kan ik me voorstellen dat de foto voor hen aanstootgevend is."

"Dit onmogelijke familieportret moet het clichébeeld van de lineaire evolutie doorbreken", legt Yannick Siebens van het Museum voor Natuurwetenschappen uit. "Hier staat de neanderthaler gewoon naast de Homo sapiens. Ook in werkelijkheid hebben zij op een bepaald moment samengeleefd."

Dat Brussels Airlines de foto niet wou publiceren, vindt ze jammer, maar meer commentaar geeft ze daar liever niet op. Wel kan ze meegeven dat de vliegtuigmaatschappij de enige was die er aanstoot aan nam. Op het voorstel van Brussels Airlines om een ander campagnebeeld uit te werken, ging het museum niet in.

Hoe dan ook vinden een resem experts het vreemd dat Brussels Airlines een beeld over de menselijke evolutie weigert. Onze voorouders liepen nu eenmaal niet rond in zijden kostuums of wollen jassen. En we stammen af van de aap, hoe moeilijk verteerbaar sommigen dat ook vinden.

Problematisch

Het is dan ook niet verwonderlijk dat een bioloog zoals Mark Nelissen zich in een opiniestuk (zie pagina 2) opwindt over de kwestie. "Ja, onze voorouders zijn zwart omdat ze dat waren!", klinkt het verontwaardigd. "Onze standaardwaarde is zwart, dé mens is zwart!"

Ook Guido Gryseels, directeur van het Afrikamuseum, ziet het probleem niet. "Ik vind dit overdreven politiek correct gedoe. De aankondiging van die tentoonstelling heb ik de voorbije maanden geregeld zien passeren. Niet één keer heb ik me daar vragen bij gesteld."

Al moet hij toegeven dat ze in het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika ook preventief gevoeligheden uit de weg gaan. "Bij het samenstellen van de nieuwe tentoonstelling betrekken wij heel nauw de Afrikaanse gemeenschap. Het verbaasde me soms hoe zij dingen die ik heel normaal vind, als problematisch beschouwen. Daar houden we rekening mee. Maar dit is natuurlijk een Afrikaans museum. Voor een museum van natuurwetenschappen is dat niet noodzakelijk. De eerste mens komt uit Afrika, stamt af van de aap, zo is het nu eenmaal."

Heilige schrik

In reclamemiddens zien ze het de laatste tijd steeds meer: een heilige schrik om toch maar niet op zere teentjes te trappen. "We leven in een soort hypersensitieve maatschappij", zegt Marc Fauconnier van reclamebureau Famous. "Terwijl: hier gaat het om de vrees dat een beeld verkeerd geïnterpreteerd zoú kunnen worden. Want met dat beeld op zich is niks fout. Ik verdenk dat museum er geen nanoseconde van racistisch te zijn. Eigenlijk is dit een onderschatting van het verstand en de wijsheid van de passagier."

De angst om te schofferen doet reclamebureaus, al dan niet op vraag van de klant, preventieve censuur plegen. Fauconnier: "Eerlijk gezegd vind ik dat een beangstigende evolutie. Let wel, ik verzet me tegen alle campagnes die racistisch, homofoob of seksistisch zijn. Maar ik wil de vrijheid hebben om goeie, leuke dingen te maken die door anderen verkeerd begrepen zouden kunnen worden. Anders dreigen we onszelf als samenleving te verlammen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234