Maandag 21/06/2021

Analyse

De odyssee van Tsipras begint pas

"70 procent van de Grieken zou nog achter Tsipras staan. Als hij die steun kan behouden en wat diplomatischer is tegenover de rest van Europa, kan hij echt wel iets realiseren."Beeld AP

Morgen vellen de ministers van Financiën van de eurolanden hun oordeel over de lijst met hervormingen die de Griekse regering wil doorvoeren. Bij een groen licht staat niets nog een verlenging van het hulpprogramma in de weg en krijgt Griekenland vier maanden respijt. Al die tijd zal premier Tsipras zowel zijn kritische achterban als een sceptische Eurogroep tevreden moeten houden.

Wat die hervormingen precies inhouden is nog niet duidelijk. Athene zou de bewuste lijst naar de leden van de Eurogroep pas morgen op de bus doen, ook al verstrijkt de deadline daarvoor om middernacht.

De door Syriza geleide regering heeft dan ook aardig wat noten te kraken en dat in minder dan drie dagen tijd. Vrijdagavond laat bereikte het immers een akkoord met de andere eurolanden. Griekenland kreeg een verlenging van het huidige hulpprogramma, met als een van de voorwaarden dat het tegen maandag een lijst zou opstellen met hervormingen die het plant in het kader van die verlenging.

Na een eerste goedkeuring door 'de instellingen' - zoals men nu de in Griekenland gehate trojka noemt, de Europese Centrale Bank, het IMF en de Europese Commissie -, wordt de lijst vanmiddag dus telefonisch besproken door de andere leden van de Eurogroep. Enkel als de hervormingen niet volstaan, plant men een 'fysieke bijeenkomst' van de Eurogroep, die in een zoveelste crisissfeer zou verlopen. Maar met dat scenario hield men nog niet echt rekening.

Want de lijst zien ze in Griekenland als een van de weinige lichtpunten in het vrijdagavond bereikte akkoord. Voor het eerst in jaren krijgt de regering in Athene immers ruimte om eigen voorstellen op tafel te leggen om de economie weer op de rails te krijgen. Tot nu kregen de Grieken van Europese technocraten de facto een lijst met hervormingen en besparingen die ze in ruil voor noodhulp moesten uitvoeren. Toegegeven, die bewegingsruimte is uiterst beperkt. De opgelijste eigen maatregelen mogen van Europa 'niet indruisen' tegen de geest van het hervormingsprogramma. Het biedt premier Tsipras wel een kans om aan te tonen dat er een alternatief is voor de door Brussel en Berlijn opgelegde checklist.

Vertrouwen herstellen

Volgens onbevestigde berichten zou de lijst vooral bestaan uit maatregelen in de strijd tegen corruptie en fraude. Zo is er sprake van een rijkentaks, het strenger opsporen van belastingontwijking en het bestraffen van brandstof- en sigarettensmokkel. Dat zou allemaal samen zo'n 7 miljard euro aan broodnodige inkomsten moeten opleveren. Budgettaire ademruimte die niet alleen kan dienen voor eventuele sociale maatregelen, maar ook aantoont dat deze Griekse regering in tegenstelling tot haar voorgangers wel in staat is een aantal structurele aanpassingen te doen.

Europa hamert al jaren op een betere belastinginning en corruptiebestrijding, voorlopig zonder veel succes. In theorie zou Syriza met dergelijke maatregelen bij de Europese schuldeisers vertrouwen kunnen opbouwen. Geen overbodige luxe na weken van retoriek en verbale vechtpartijen sinds de verkiezingen eind januari.
"We verwachten dus ook geen provocerende maatregelen in de lijst", zegt een Europese bron. "Want vergeet niet: de echte onderhandelingen moeten nog beginnen. Nu ligt enkel een overbrugging van vier maanden op tafel. Hoe het land na juni verder moet en op welke manier, zal nog moeten blijken."

Griekenland is allesbehalve uit de gevarenzone. Zelfs als de Eurogroep groen licht geeft, samen met de lidstaten - waaronder Duitsland, Nederland en Finland - die hun parlement de komende dagen verplicht toestemming moeten vragen bij een verlenging van het hulpprogramma.

Een volgende schijf van 7,5 miljard euro krijgen de Grieken pas ten vroegste eind april, als er een definitief oordeel komt over de voorgestelde hervormingen. Tot dan zit de Griekse regering sowieso krap bij kas. De kapitaalvlucht van de voorbije weken lijkt voorlopig gestelpt, maar kan zo weer terugkeren als er de komende dagen, weken of maanden een nieuwe vertrouwensbreuk ontstaat tussen Griekenland en de rest van de eurozone.

Kritiek in eigen rangen

Niet onbelangrijk: de kritiek binnen Syriza op het akkoord was de voorbije dagen voor het eerst publiekelijk te horen. Het oude en gerespecteerde Syriza-Europarlementslid Manolis Glezos "verontschuldigd" zich bij de kiezers voor "de illusie" waaraan hij had deelgenomen. Maandag riep zelfs de bekende zanger Mikis Theodorakis de regering op om niet te buigen en 'óxi' (neen) te zeggen tegen elke eis vanuit Berlijn en Brussel.

Tsipras wacht dus de taak om zijn achterban en kiezers tevreden te houden, en dat zonder de Eurogroep te schofferen. Zeker met de onervarenheid van Syriza kan die evenwichtsoefening wel eens heel moeilijk worden.

"Die interne kritiek mag je wel niet overschatten", zegt George Pagoulatos van Athens University of Economics & Business. "Er heerst in Griekenland nu vooral opluchting na het akkoord, dat de regering als een 'eerbaar compromis' verkoopt. Volgens de laatste opiniepeiling staat nog altijd 70 procent van de Grieken achter Tsipras. Als hij die steun kan behouden en wat diplomatischer is tegenover de rest van Europa, kan hij echt wel iets realiseren."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234