Dinsdag 07/12/2021

De NV Sjeiks tegen het Westen

Salman bin Ibrahim Al-Khalifa uit Bahrein is favoriet om morgen Sepp Blatter op te volgen als baas van de voetbalplaneet. Een schender van mensenrechten die een onbesproken Zwitsers advocaat overvleugelt om een organisatie te leiden waarvan tweederde van de bestuurders gevangenzit of van corruptie is beschuldigd? Tot zover the new FIFA.

Vorig weekend is hij ingecheckt in de Baur au Lac, kwestie van iedereen te kunnen ontmoeten en bewerken die hij nog moet ontmoeten en/of bewerken. Zoals koninklijke families uit de Golfstaten past, was zijn gevolg hem voorgegaan om alles in orde te brengen. Hij had zijn verdieping gekregen, zij het een halfje, want het vijfsterrenhotel aan de Zürichsee is deze week overbooked. Met zijn zwarte Mercedes die permanent klaarstaat aan de luchthaven van Zürich, is sjeik Salman bin Ibrahim Al-Khalifa naar het hotel gereden en via de vip-achteringang in de privélift gestapt naar zijn Deluxe corner suite, zum See gelegen - 90 vierkante meter en 3.500 euro voor een nacht. Iets verderop in de Park Hyatt heeft hij nog een suite gehuurd, een ontvangstruimte zeg maar. Noblesse oblige.

De Baur au Lac kent u vast nog. Herinnert u zich nog 27 mei van vorig jaar toen de Zwitserse politie zeven FIFA-bestuurders oppakte op vraag van de Amerikaanse attorney general Loretta Lynch? Dat was in de Baur au Lac. En 3 december 2015, toen twee ondervoorzitters van de FIFA werden gearresteerd in diezelfde zaak? Ook dat was de Baur au Lac. "We houden ons hart vast voor volgende week. Er lopen weddenschappen onder het personeel", werd een medewerkster van het hotel gequoot.

Mes in de rug

Zoals het er vandaag naar uitziet, zal de buitengewone algemene vergadering van 209 voetballanden (zie kaart) morgen in het Hallen-stadion zonder veel tamtam voor sjeik Salman kiezen als opvolger van de infame banneling Blatter. Technisch gezien zijn er vijf kandidaten. Naast de twee favorieten - sjeik Salman uit Bahrein en Gianni Infantino uit Zwitserland - hebben drie anderen beperkte ambitie: de Fransman Jérome Champagne, de Zuid-Afrikaan Tokyo Sexwale en de Jordaanse prins Ali Bin al-Hoessein, die van de week nog tevergeefs probeerde de stemgang van morgen ongeldig te laten verklaren.

Bij elke stemronde valt de kandidaat met de minste stemmen af. In de hoogste sportkringen is het gebruikelijk dat in de eerste ronde zogeheten sympathy votes worden uitgebracht, maar dat zou deze keer wel eens ferm kunnen tegenvallen. Men verwacht dat de 209 kiesmannen geen risico zullen nemen en meteen voor hun topkandidaat zullen kiezen en dan zou het snel beslist kunnen zijn. Sjeik Salman heeft Azië, Afrika en een deel van Oost-Europa (zeker al Rusland en bevriende republieken) achter zich.

Infantino, de huidige secretaris-generaal van de Europese voetbalbond UEFA, vermoedt niet ten onrechte dat hij een groot deel van Europa en de drie Amerikaanse continenten mee heeft. Maar alvast in Zuid- en Midden-Amerika, waar ongeveer alle bobo's boter op hun hoofd hebben, zit de haat en nijd tegenover Infantino's Europa nog diep ingebakken. De meeste insiders tippen op de man uit Bahrein om het in de eerste of tweede ronde te halen.

De buitengewone algemene vergadering van morgen is het gevolg van het verplichte aftreden van Sepp Blatter, kort na zijn herverkiezing vorig jaar. Na veertig jaar aan de FIFA-touwtjes te hebben getrokken, waarvan de laatste zeventien jaar als voorzitter, kon hij de tsunami aan beschuldigingen van corruptie in zijn organisatie niet meer de baas. Hijzelf ontsprong nog min of meer de dans, tot bewijzen opdoken van betalingen aan Platini in 2011, toevallig in een periode dat die besloot zijn kandidatuur voor de FIFA-voorzittersverkiezingen, dus als tegenstander van Blatter, in te trekken.

Blatter doet de beschuldigingen af als machinaties en zweert dat hij een dag de waarheid zal vertellen. Ondertussen zijn meer dan dertig FIFA-bestuurders, onder wie drie ondervoorzitters en één hoge functionaris (Jérome Valcke) gevangengezet of minimaal in staat van beschuldiging gesteld voor actieve corruptie. Het FIFA-schandaal is het grootste in de geschiedenis van de georganiseerde sport.

Inmiddels blijft de schaduw van Sepp Blatter, de Dark Lord van het voetbal, als een onweerswolk boven de vergadering van morgen hangen. De ethische commissie van de FIFA verordonneerde in december dat voetbal en aanverwante zaken de komende acht jaar verboden terrein zijn voor hem, maar volgens dochter Corinne - zijn laatste medestander - is het toch niet meer dan normaal dat hij morgen afscheid kan nemen van zijn oude vrienden. Dat zou een stunt zijn, Blatter die het Hallen-stadion komt binnen gewandeld, en passant enkele rekeningen presenterend.

Blatter werd onlangs nog geïnterviewd door The Times en stak toen meteen het mes nog iets dieper in de rug van Michel Platini, met wie hij ooit twee handen op één buik was. "Toen Platini mij zei dat Sarkozy hem gevraagd had om op Qatar te stemmen voor het WK van 2022, wist ik dat er iets mis was." De toewijzing aan Qatar en de waanzin van voetballen bij 50 graden komt ongetwijfeld op het bordje van zijn opvolger. Als Salman het haalt, is de uitkomst bekend.

Corporate governance

In de hele aanloop naar de grote show van morgen is de noodzakelijke hervorming van de FIFA nauwelijks ter sprake gekomen. Alle kandidaten hebben grootse ideeën, maar hoe ze die veelbesproken corporate governance gaan installeren en garanderen, daar worden geen ronkende mededelingen over gedaan. Niet abnormaal voor de wereld van de opperbobo's van wie altijd de arm moet worden omgedraaid voor ze iets willen veranderen. Een kandidaat die te veel benadrukt hoe slecht het vroeger allemaal was en hoe anders en beter het in de toekomst zal gaan, tekent zijn doodvonnis.

Toch staat er veranderingen op stapel. Beide kandidaten zijn voor een beperking in tijd van het presidentsambt (twaalf jaar, zoals het Internationaal Olympisch Comité) en voor transparantie in salarissen en andere vergoedingen. Gedaan dus met de betaling op rekeningen bij de Union de Banques Suisses (UBS) onttrokken aan de fiscus van het thuisland, een praktijk waar ook onze Belgische bobo's zich ooit aan hebben bezondigd. Daarnaast zijn ze ook voor een integriteitscheck en voor de raad van bestuur wordt gedacht aan een quotum voor vrouwen.

De twee topkandidaten verschillen wel in hun visie op het presidentschap. Infantino zou het invullen zoals zijn huidig ambt: "24 uur op 24 uur, zeven dagen op zeven, een executive president zoals dat heet." Sjeik Salman, die maar al te graag in Bahrein is, zou naar Zürich komen als men hem daar nodig heeft. "Soms twee keer per maand, soms meerdere weken, afhankelijk van de context." Salman heeft wel een interessante visie op het leiden van een sportbond: de sportpolitiek zou onafhankelijk functioneren van de sportcommercie, om belangenvermenging (en omkoping) te vermijden.

Infantino zou dan weer het aantal deelnemers aan de World Cup willen uitbreiden tot veertig. Ook regio's en niet alleen landen zouden zich ook kandidaat mogen stellen. Sowieso wil hij een rotatiesysteem voor organiserende continenten. Dat was zijn antwoord op het charmeoffensief van Salman richting Afrika en Azië.

Jammer dat het vorige maand nooit tot de geplande confrontatie tussen de kandidaten is gekomen in het Europees Parlement. Zelfs ESPN had het debat en de ondervraging willen uitzenden. In de dagen voor het evenement haalde de ene na de andere kandidaat bakzeil. Ook de BBC had iets dergelijks gevraagd, maar ving bot.

Ondertussen bestookten de topkandidaten elkaar. Gianni Infantino kreeg het verwijt van sjeik Salman dat de UEFA 500.000 euro had uitgetrokken om zijn campagne te financieren. "Hij reist op kosten van de voetballertjes rond met een privéjet; ik betaal het uit eigen zak." Gianni Infantino en de UEFA hadden wel zelf spontaan gecommuniceerd over die steun. De secretaris-generaal verdient een goeie boterham bij de UEFA, maar niet voldoende om het tegen de deep pockets van een lid van de koninklijke familie van Bahrein op te nemen.

Voetballers gemarteld

Die Bahreinse connectie zou Salman nog zuur kunnen opbreken. De sjeik zou in 2011 bij het neerslaan van de Arabische Lente in de hoofdstad Manama als hoofd van een ad-hoccomité sporters hebben geïdentificeerd die zich schuldig hadden gemaakt aan protesten tegen de zittende macht. Salman wees de beschuldiging als leugens van de hand, maar Human Rights Watch wist beter en duikelde een lijst op met de leden van het comité: zijn naam stond prominent bovenaan. Daarop beweerde hij dat het comité nooit was samengekomen. Later raakte bekend dat het comité 150 sporters had geschorst, onder wie zes voetballers van de nationale elf die zouden zijn gemarteld.

Sjeiks zijn niet gewend verantwoording af te leggen en in de aanloop naar die verkiezingen werd hij zelfs betrapt op de uitspraak dat hij verkiezingen prefereert met maar één kandidaat, maar wie durft te twijfelen aan zijn democratisch gehalte wordt als snel als een eurocentrist of Arabierenhater weggezet. Op zijn website shaikhsalman.org staat sinds twee weken een 'human rights pledge', een plechtige verklaring waarbij de kandidaten racisme en discriminatie afzweren. Salman amendeerde twee van de zes punten, waardoor hij niet zou worden verplicht om met de FIFA te ijveren voor mensenrechten in andere dan organiserende landen.

Sjeik Salman presenteert zich op zijn site in jeans en modieus ruitjeshemd en niet als de archetypische Arabier in thobe en keffiyeh, het traditionele lange gewaad en de Arabische hoofddoek met zwarte koord. Die draagt hij ook, want geen vergissing mogelijk: hij behoort wel degelijk tot de Arabische wereld en in die wereld wordt goed voor elkaar gezorgd, zeker als de tegenstander uit het Westen komt.

Daarom hebben de Arabieren ook een deal gesloten met de Afrikanen. De Confédération Africaine de Football (CAF) wordt geleid door de Kameroener Issa Hayatou, ondervoorzitter en nu zelfs waarnemend voorzitter van de FIFA. Hij verloor van Blatter in de verkiezingen van 2002 omdat hij geen enkel Europees of westers land achter zich kreeg. Hayatou is de man van wie iedereen in de hoogste sportkringen weet dat hij alles regelt als er maar geld aan te pas komt, maar die altijd de dans wist te ontspringen. In 2011 kreeg hij wel een zeldzame berisping van toenmalig IOC-voorzitter Jacques Rogge voor zijn rol in de omkopingszaak rond het later failliete marketingbureau ISL, het begin van het einde van de oude FIFA. Hayatou is ook IOC-lid, en toen de FIFA (lees Blatter) hem niet wilde straffen in de ISL-affaire, deed het IOC het maar. Met die Hayatou en met zijn CAF sloot Salman een samenwerkingsakkoord en betaalde daar dik voor. In ruil kreeg hij de stemmen van de Afrikaanse landen.

Maar Salman heeft nog meer ijzers in het vuur. Zijn grote vriend en pleitbezorger is een oude bekende in de geopolitiek van de sport: de Koeweitse sjeik Ahmad Al-Fahad Al-Sabah. Deze vertrouweling van de Russische president Poetin was eerder al kingmaker van IOC-voorzitter Thomas Bach en van de maffieuze Marius Vizer aan het hoofd van SportAccord, tot die zichzelf ten val bracht. Zelf is hij voorzitter van de Olympic Council of Asia, van de vereniging van nationale olympische comités ANOC, lid van de Asian Football Confederation en sinds 29 mei is hij ook opgenomen in het executief van de FIFA. Voor die laatste benoeming kreeg hij steun van collega-sjeik Salman.

Een Arabisch een-tweetje? In olympische kringen in Lausanne denkt men verder. "Sjeik Salman en sjeik Al-Sabah vormen samen de NV Sjeiks. De ene komt straks aan het hoofd van de FIFA en de andere zit nu klaar om het in 2019 over te nemen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234