Vrijdag 16/04/2021

De nv N-VA, een klein bedrijf in volle ontwikkeling

Het immense stemmenaantal van de N-VA staat op geen enkele wijze in verhouding tot de mankracht van de partij. Geen zuil, ocharme twee ministerkabinetten en niet eens een eigen studiedienst. In afwachting van een grootscheepse aanwervingscampagne moeten Bart De Wever en de zijnen het rooien met een kleine maar toegewijde kern van partijbeesten. De nv N-VA is voorlopig hoogstens een bescheiden kmo.

Is de N-VA dan toch meer dan alleen maar De Wever? Een overzicht van de adviseurs, sparringpartners en schaduwfiguren rond de onbetwiste kopman

‘Ma première bêtise.” Bart De Wever ging al meteen na zijn aanstelling als formateur de mist in door geen mededeling in het Frans voor te bereiden. Oeps, vergeten. Een flater, te wijten aan de groeipijnen van een kleine partij die plots heel groot wordt. De grootste zelfs. De N-VA moet zich nu in zeven haasten klaarstomen voor de macht, en dan zijn schoonheidsfouten onmogelijk uit te sluiten. Zeker als de kleine kern die aan de touwtjes trekt al op zijn tandvlees zit na een slopende campagne.

De N-VA mag electoraal dan net groter zijn dan de PS, organisatorisch is de partij een dwerg en die van Di Rupo een reus. De Waalse socialisten hebben een vakbond achter zich, een ziekenkas, verspreid over de verschillende regeringen een stuk of tien ministerkabinetten, een uit de kluiten gewassen studiedienst, een immens lokaal netwerk. Eén gigantische rekruteringsmachine. Een reservoir waaruit Di Rupo naar hartelust mensen kan plukken om hem met raad en daad bij te staan.

Ze zullen het bij de N-VA niet graag horen, maar als de PS het Amerikaans leger is, dan zijn de troepen van De Wever het Belgisch leger. No offense, Pieter De Crem. De N-VA is nog geen tien jaar oud. De eerste jaren van haar bestaan was de partij zo goed als onbestaande. Amper mandaten, dus amper middelen, dus amper personeel. Toen de Vlaams-nationalisten opgingen in het kartel met CD&V - ook een min of meer gedwongen keuze om de overlevingskansen vaag te houden - kon de partijwerking uitgebouwd worden en konden mensen aangeworven worden, maar voor veel taken kon de N-VA een beroep doen op de machtige machine van de christendemocraten. Ze had weinig andere keuze.

Het is pas sinds het springen van het kartel, nog niet eens twee jaar geleden, dat de uitbouw van de partij pas écht kon en moest beginnen. De onverhoopte winst bij de Vlaamse verkiezingen van vorig jaar zorgde voor een boost, voor extra geld en extra personeel, maar de N-VA zal organisatorisch nog minstens een paar maanden een kleine partij blijven. Klein maar dapper.

De Wever wordt omringd door een staf van vier mensen. Het vijftal vergadert elke week uitvoerig om de partijstrategie uit te stippelen. Welk standpunt wordt ingenomen in actuele dossiers, hoe wordt gereageerd op standpunten van andere partijen, hoe de kopman zelf actief zal communiceren, het komt allemaal aan bod op de wekelijkse stafvergaderingen. De Wever en zijn vier stafleden vormen het kloppende hart van de N-VA. Het zwaartepunt van de dagelijkse leiding van de partij ligt hier. Elke dinsdag, in drukke pre- en postverkiezingstijden wat meer ad hoc, stippelt de staf de lijnen uit. Het centrum van de macht bij N-VA is opvallend klein én opvallend jong: de staf bestaat uitsluitend uit dertigers.

Woordvoerder Jeroen Overmeer (31) is klankbord nummer één van De Wever. De allereerste mens die hij aanklampt om raad te vragen, ideeën af te toetsen of zich af te reageren. Overmeer is de rots in de branding. Meestal de rust zelve, zelfs als hij zoals de voorbije weken een Italiaanse journalist van La Stampa of een Spanjaard van El Mundo aan de lijn krijgt. Of, nog erger, eentje van Le Soir. Overmeer, die een master internationale politiek heeft, moet qua fascinatie voor het politieke bedrijf nauwelijks onderdoen voor zijn baas. De rol van de woordvoerder kan volgens insiders bij de N-VA nauwelijks overschat worden: harnas voor zijn baas en strateeg in één.

N-VA-directeur Piet De Zaeger (39) en De Wever go way back. Ze leerden mekaar kennen aan het departement geschiedenis van de universiteit van Leuven. De Zaeger bekleedde sinds midden jaren ’90 een prominente positie binnen de Volksunie. Achter de schermen - hij kon niet openlijk kleur bekennen - speelde hij ook een belangrijke rol in de Oranjehofgroep. Die groep samenzweerders, met onder andere De Wever en Frieda Brepoels, kwam in opstand tegen het leiderschap van Bert Anciaux en piloteerde Geert Bourgeois naar het voorzitterschap: meteen de aanzet van een bittere interne strijd, die leidde tot het uiteenspatten van de Volksunie. De Zaeger volgde De Wever en co naar de vers opgerichte N-VA. Daar werd hij in 2004 directeur. De interne organisatie, het personeelsbeleid, de organisatie van de verkiezingscampagnes zijn in handen van De Zaeger. Nu de N-VA er plots een bom middelen heeft bijgekregen en op zoek moet naar tientallen medewerkers om het hoofdkwartier en de fracties gevoelig te versterken, wordt zijn rol de komende maanden cruciaal.

Ook inhoudelijk coördinator Bart Van Camp (38) kent De Wever al sinds zijn universiteitsjaren - het lijkt erop dat je er bij de N-VA niet in komt als je géén geschiedenis hebt gestudeerd. Van Camp studeerde in Gent maar kwam De Wever (en De Zaeger) geregeld tegen op de samenkomsten van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond. Partij-ideoloog is veel gezegd, maar Van Camp is wel de man die de inhoudelijke visie van de N-VA vormgeeft. Hij moest regeringscommissaris worden bij de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM), de bouwheer van de omstreden Oosterweelverbinding, maar zou nu verzaken aan die functie. Hij is te belangrijk voor de N-VA, zeker nu er aartsmoeilijke regeringsonderhandelingen op komst zijn. Die zijn voor de partij nog net iets belangrijker dan de vinger in de pap bij de miljardenwerf in Antwerpen.

Tussen al dat mannelijk geweld vervolledigt fractiewoordvoerster Valerie Van Peel (30) de N-VA-staf. Van Peel ruilde vlak na de Vlaamse verkiezingen van 2009 de journalistiek voor de politiek - ze werkte onder meer voor Actua TV en Dag Allemaal. Haar ervaring, vooral bij een blad als Dag Allemaal, dat op een bijzonder breed publiek mikt, komt de N-VA van pas. Van Peel voert het woord voor de N-VA-parlementsleden, maar de woordvoerders zijn bij de N-VA minstens evenveel partijstrateeg dan louter spreekbuis.

De compacte besluitvorming is volgens verschillende N-VA’ers een belangrijke troef voor de partij. De lijnen zijn bijzonder kort, waardoor heel kort op de bal gespeeld kan worden. Knopen worden snel en efficiënt doorgehakt, de autoriteit van voorzitter De Wever laat ook toe dat niet voor elke beslissing de volledige partij eerst zijn zegje moet doen. Voor de belangrijkste strategische beslissingen wordt uiteraard wel een uitgebreidere groep binnen de N-VA geconsulteerd. Het gaat dan over cruciale beslissingen genre: ‘Gaan we de informateur leveren als de bal in ons kamp komt te liggen?’ of ‘Sturen we meteen De Wever uit of hebben we nog iemand anders in huis?’. Die komt niet op vaste tijdstippen samen, maar wordt samengeroepen als de nood het hoogst is. Dat valt letterlijk te nemen. Alle leden van de Strategogroep moesten de voorbije week binnen het uur nadat ze naar het partijhoofdkwartier werden gesommeerd in Brussel kunnen zijn.

De leden van de staf maken ook deel uit van de Strategogroep. Die bestaat verder uit de zes lijsttrekkers bij de voorbije verkiezingen: Geert Bourgeois (West-Vlaanderen), Frieda Brepoels (Limburg), Ben Weyts (B-H-V), Jan Jambon (Antwerpen), Siegfried Bracke (Oost-Vlaanderen) en Theo Francken (Leuven). De eerste drie zijn oude strijdmakkers van De Wever - Bourgeois, Brepoels en Weyts hoorden bij de Oranjehofgroep of de strekking Vlaams-Nationaal in de Volksunie. Brepoels zei deze week nog in Story dat ze De Wever al kent van “toen hij nog maar een vierde zo dik was als nu”. Jambon is nieuwer in de partij, maar is tegelijkertijd een Vlaams-nationalist pur sang die vanuit de Vlaamse Volksbeweging ook altijd nauwe banden heeft onderhouden met de meest overtuigde Vlaams-nationalisten bij de Volksunie en later met de volledige N-VA. Neofiet Bracke minimaliseert zijn eigen interne rol, maar heeft dankzij zijn monsterscore in Oost-Vlaanderen in geen tijd een machtspositie binnen de N-VA verworven. Zijn kennis van het medialandschap werd de voorbije weken dankbaar gebruikt. Alleen Francken lijkt nog een stapje lager te staan dan de andere lijsttrekkers, maar heeft wel uitstekende punten gescoord door de N-VA in Leuven uit de nood te helpen.

Naast Bourgeois hoort ook die andere Vlaamse minister Philippe Muyters bij de Strategogroep. Net als Vlaams parlementsvoorzitter Jan Peumans, die eveneens snel moet kunnen uitrukken naar het hoofdkwartier in de Koningsstraat als zijn voorzitter hem nodig heeft.

Vlaams parlementslid Liesbeth Homans heeft een speciale status. Ze hoort ‘officieel’ niet bij de staf of de Strategogroep, maar ze mag mee aanschuiven wanneer ze wil. Homans is dé vertrouwelinge van De Wever. Ze kennen mekaar - drie keer raden - van hun geschiedenisjaren aan de KU Leuven. De Wever won Homans voor het Vlaams-nationalisme. Ze werkte op VU-kabinetten, stond achter de Oranjehofgroep, koos voor de N-VA en werd in 2004 de persoonlijke medewerkster van De Wever toen die Vlaams parlementslid werd.

Vorig jaar promoveerde Homans zelf tot Vlaams parlementslid, maar ze voelt zich niet te beroerd om de handen uit de mouwen te blijven steken. Ook zonder daar specifiek voor betaald te worden, blijft ze de medewerkster van De Wever. Toen De Wever dinsdag voor de eerste keer met Di Rupo rond de tafel zat, bleven zijn gsm en die van zijn woordvoerder in bewaring bij Homans. En het is zij die dezer dagen samen met de staf de lijst opstelt van de mensen die de vanaf maandag de revue mogen passeren bij de informateur.

Homans is, net als De Wever, niet op haar mondje gevallen. Als hij begint te razen, dan raast zij terug. Ze zet de voorzitter kordaat op zijn plaats als ze dat nodig acht, volgens de N-VA’ers is dat overigens de reden waarom De Wever haar zo graag in zijn buurt houdt. Hij omringt zich niet met jaknikkers, maar niemand die zo’n groot bakkes durft opentrekken als Homans.

Na het ontploffen van het kartel met CD&V begon De Wever aan een tocht door Vlaanderen. Het is tevergeefs zoeken naar een Vlaamse parochiezaal waar hij de voorbije twee jaar niet is gaan spreken. Aan die odyssee hield hij een vuistdik telefoonboekje over. Sommige van die contacten is hij ook intensief blijven onderhouden. De N-VA-kopman heeft volgens zijn entourage een aantal prominente figuren uit de sociaaleconomische wereld waar hij geregeld advies bij inwint. Hun namen zijn goed bewaarde geheimen. Sommige zijn verdoken N-VA’ers, anderen helemaal niet. Maar het mag dus niet verbazen als De Wever nog eens een wit konijn à la Philippe Muyters uit zijn hoge hoed tovert. De banden tussen de N-VA en werkgeversorganisatie VOKA, waar Muyters vandaan komt, zijn trouwens bijzonder nauw. Verschillende VU-cabinetards verhuisden naar VOKA, sommigen (zoals Van Camp) keerden weer terug naar de N-VA. Ook met Unizo zouden de contacten uitstekend zijn.

Op zijn communautaire flank heeft De Wever voldoende kennis in huis. Hijzelf, Weyts, De Zaeger, Mark Deweerdt op het kabinet-Bourgeois, volk genoeg dat de staatshervormingen door en door kent. Politicoloog Bart Maddens (KU Leuven) is, ondanks het feit dat de N-VA zijn befaamde doctrine leende, geen influisteraar. “Hij maakte ten tijde van de Vlaamse regeringsonderhandelingen toevallig dezelfde analyse als wij”, klinkt het bij de N-VA. “De Wever kent Maddens, maar laat zich zeker niet door hem adviseren.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234