Dinsdag 25/02/2020

De nv Geluk

Wat doe je als je in New York woont, alles hebt om gelukkig te zijn, maar het niet bent? De Nederlandse journaliste Sanne Bloemink zocht hulp in de moderne geluksindustrie van cursussen, goeroes en yogamatjes en schreef daar een openhartig en vermakelijk boek over. Sofie Mulders

Ze heeft een leuke man en drie fijne kinderen, ze schrijft voor gerenommeerde tijdschriften als Vrij Nederland en De Groene Amsterdammer. Kortom, ze heeft alles om gelukkig te zijn. Maar ze is het niet. En dus gaat Sanne Bloemink er naar op zoek. In de New Yorkse geluksindustrie. Ze leest zelfhulpboeken, ze drinkt ontgiftingssapjes, ze volgt yoga, ze zoekt haar heil in de natuur, ze gaat in therapie bij een psychiater, ze slikt pillen. En over die hilarische zoektocht op de Amerikaanse geluksmarkt schreef ze een boek. Aanvankelijk dacht ze: "Wat heeft de wereld aan zo'n boek?" Maar haar psychiater zei: "Misschien herkennen mensen zich er wel in. En putten ze daar troost uit."

Voor alle duidelijkheid: uw boek mag dan wel Happy Me heten, het is géén zelfhulpboek.

"Je zult inderdaad geen plan vinden om in tien stappen het geluk te bereiken, of lijstjes met do's en don'ts. Maar ik wilde wel schrijven over wat de geluksindustrie ons allemaal aanbiedt 'om het echte geluk te vinden'. En geloof me: er zijn erg veel methodes op de markt. Maar al die verschillende methodes hebben wel iets gemeen: het draait altijd om je 'zelf', en je bent zelf verantwoordelijk voor je geluk."

Met dat 'zelf' van u ging het niet zo goed. U schrijft: 'Een zelf dat overal complimenten en adviezen uitdeelt, sterk en succesvol is, alles aan lijkt te kunnen en daarna thuis zit te huilen.'

"(lacht) Nou, dat klinkt best zielig. (weer ernstig) Maar ik denk wel dat veel mensen zich daarin herkennen. Ik dacht eerst dat het kwam omdat ik in New York woonde. (Ondertussen woont Bloemink weer in Amsterdam - zij en haar gezin zijn net verhuisd, SMU.) Omdat ik daar een vreemde was en me ontheemd voelde. Maar het is ook eigen aan deze generatie, denk ik. We zijn controlefreaks, we willen alles goed doen, we zijn perfectionisten."

Maar hoe perfect kan het worden? U woonde in een goede buurt in New York, u ging interessante mensen interviewen en schreef daarover in fijne magazines, en toch dacht u: 'Is dit het nu?'

"Daar haat je jezelf om, dat je je zo voelt. Je denkt: ik heb hard gewerkt, ik heb niets om over te klagen, het moét dus gewoon goed zijn. En je voelt je enorm schuldig dat er toch van alles knaagt. Zelfs als ik het mezelf nu zo hoor zeggen, denk ik: 'God, wat een gezeur!' Want er zijn natuurlijk veel ergere dingen aan de hand in de wereld. Het duurt dus een hele tijd voor je bij jezelf kunt of wilt toegeven dat je niet zo happy bent."

Eenmaal u dat kon, ging u alles uitproberen wat u gelukkig kon maken. Te beginnen met het lezen van een stapel zelfhulpboeken.

"Als je je 'ware zelf' vindt, dan word je gelukkig, zo spiegelen al die titels je voor. Soms moet je dat 'zelf' via God zoeken, soms is het via meditatie, vaak is het ook via een stappenplan. Zo heeft zelfhulpgoeroe Deepak Chopra zeven stappen naar succes ontwikkeld, en ook tien stappen naar geluk. Die boeken zijn bestsellers, en hij reist de hele wereld rond om mensen toe te spreken over zijn methodes. Maar wat is dat eigenlijk, je ware zelf? Een mens verandert toch? Je zelf van nu is toch niet meer dat zelf van tien jaar geleden? Erg vermoeiend allemaal, dat kan ik je vertellen."

Ondertussen zet Sanne Bloemink koffie. In zo'n mooi Italiaans potje. Heerlijk ouderwets. "Ik vind het lekker zo. En simpel. Maar het duurt wel een tijdje. Iedereen heeft tegenwoordig zo'n Nespresso of Senseo in huis, en dat gaat natuurlijk veel sneller, maar je krijgt ook altijd te horen hoeveel zo'n koffiecupje wel niet kost. En dan vragen ze: 'Moet je nog een kopje?' (lacht) Alsof je dat dan nog durft. Onlangs zei iemand nog tegen me: 'Oh, je bent helemaal trendy met dat Italiaanse potje, zulke dingen komen weer helemaal terug!' Maar ik zet al heel mijn leven koffie in zo'n potje."

Nu we er toch over bezig zijn: bewust de nostalgie opzoeken hoorde ook bij uw zoektocht naar geluk.

"Dat is toch echt iets van deze tijd: die collectieve hang naar vroeger. Vanuit het idee dat je dan je pure zelf tegenkomt, een dat nog niet is aangetast door de zieke wereld. Dus ja, ik begon taarten te bakken voor de kinderen. En in de supermarkt in New York kocht ik massa's verse groenten. Geen voorgesneden stukjes, maar échte wortelen met het loof er nog aan. En dan legde ik dat op de rolband, en ik hoopte dat alle mensen zouden zien wat voor een gezond gezin wij waren. (lacht) Dat is erg, ja.

"Er zit natuurlijk heel veel goeds in bewust willen leven en eten. Maar het is wel heel erg naar binnen gericht: ík eet biologisch van de boer geteelde pastinaak, maar wat de mensen naast mij doen, dat interesseert me niet. Zo waren we een keer in Bali op reis, en mijn man en mijn zoontje deden daar een ecotour op de fiets. Hartstikke leuk, en we hadden een fijne Balinese gids, maar daar is natuurlijk helemaal niets ecologisch aan, want we zijn met het vliegtuig naar daar gegaan."

Op een gegeven moment bent u naar een psychiater gegaan en zij schreef u antidepressiva voor.

"Ik heb veel gelezen over antidepressiva en de meeste onderzoeken concludeerden dat het placebo's zijn. Ik weet niet hoe het dan precies werkt, maar ik voelde me wel beter. De scherpe kantjes werden er wat afgevijld. Je zinkt gewoon niet meer zo diep."

Neemt u die pillen nu nog?

"Ik ben er nog niet mee gestopt. Ik wil het wel, maar nu nog niet. Toen de psychiater me die pillen voorschreef, zei ze dat ik een depressie had, en dat die helemaal behandelbaar is. Dat stelt je gerust, want zo wordt het iets controleerbaars: je hebt een ziekte die veel mensen hebben en die we kunnen oplossen met een pilletje.

"Maar ik vraag me nog steeds af: was ik wel depressief? Ik heb in New York heel veel mensen ontmoet die me ontzettend geïnspireerd hebben, die sprankelden en bruisten van de energie en ambitie. Maar echt contact maken is moeilijk in die stad. Je wordt niet zomaar vrienden natuurlijk, iedereen heeft zijn eigen leven. Komt daarbij dat New York echt een transitstad is: de meesten blijven er enkele jaren, om hun dromen waar te maken, en trekken dan weer verder."

Eigenlijk was u gewoon eenzaam, schrijft u. Dat is wel erg openhartig.

"Eenzaamheid is een groot taboe. Je kunt nog beter zeggen dat je depressief bent, dat is tenminste een ziekte die je kunt genezen. Maar omdat ik nu weer weg ben uit New York, en er dus afstand van kon nemen, was het iets makkelijker voor mij om het te zeggen. Als ik daar nog steeds zou wonen, zou ik waarschijnlijk ook niet durven zeggen dat er nooit iemand bij me langskwam. Nu in Amsterdam zijn al die vrienden er weer wel. En nu heb ik geen tijd om ze allemaal te zien (lacht)."

Toch blijft het raar om te horen, dat iemand zoals u eenzaam is. U bent slim, u ziet er goed uit, u hebt fijn werk en een leuk gezin.

"Eenzaamheid is een raar begrip. Het gaat niet zozeer over alleen zijn, eerder over het gevoel dat je geen contact kunt maken, dat je vervreemd bent van de anderen. Het was niet zo dat ik drie dagen lang geen mensen zag, het was eerder dat ik zes jaar lang met niemand heb gesproken over hoe ik me voelde, behalve met mijn man. En dan kun je wel een heel goed huwelijk en hele leuke kinderen hebben, maar dan blijkt wel hoe belangrijk het is dat je met andere mensen over je leven praat.

"Ik weet ook niet of het nu in Amsterdam plots heel veel beter zal gaan. Ik voel wel weer die geborgenheid. Mijn zus woont in de buurt, mijn ouders ook, mijn vrienden springen gezellig onverwacht binnen... En dat is volgens mij de belangrijkste voorwaarde om je niet meer eenzaam of ongelukkig te voelen: dat je contact hebt en je verbonden voelt. Ik denk dat we veel te veel bezig zijn met naar onszelf te kijken. En dat we veel meer voldoening en geluk zouden kunnen ervaren als we weer wat meer voor elkaar gaan zorgen en aan elkaar gaan denken. Ik ben opgegroeid met het idee dat je eerst van jezelf moet houden voor je van een ander houdt. Maar is dat wel zo? Misschien is het wel andersom."

Geldt dat ook voor koppels?

"In de psychoanalyse worden twee mensen in een relatie voorgesteld als twee bomen: ze groeien naast elkaar. Als ze vergroeien met elkaar, dan is het een symbiotische relatie, en zijn ze ziek. Maar ik denk wel eens: waarom moet je apart naast elkaar groeien? Is het net niet nodig dat je ook in elkaar groeit?"

Dat is vloeken in de kerk in deze tijden van maximale zelfontplooiing en ontwikkeling.

"De generatie van mijn moeder zei altijd: je moet voor jezelf zorgen. Niet enkel geven, maar je eigen behoeften vervullen. Dat klopt natuurlijk, en vanuit feministisch oogpunt is die boodschap zeker nodig, maar misschien is die gedachte wel wat doorgeslagen. Niet alleen voor vrouwen, maar voor iedereen. Laatst zei iemand tegen mijn zoontje van vijf: 'Je kunt alles worden wat je wilt, je kunt alles bereiken waar je van droomt.' En hij antwoordde: 'Dat is misschien niet zo handig, want als het dan niet lukt, dan ben ik teleurgesteld.' Toegegeven, mijn zoon is nogal filosofisch ingesteld (lacht), maar de essentie raakte me wel. 'The sky is the limit' wordt ons altijd gezegd, en dat is geweldig, maar die verantwoordelijkheid is tegelijkertijd nogal verpletterend. Je hebt alle middelen voorhanden om het geluk te bereiken, en dus moet je het maar worden ook.

"Vandaar ook het succes van die hele geluksindustrie. Weet je trouwens wat de allernieuwste trend is? Trouwen met jezelf. Compleet met ceremonie en al. Daarin zweer je trouw aan jezelf en stel je jezelf volledig verantwoordelijk voor je eigen geluk. Dat staat letterlijk in de belofte. Er is een trouwring, een trouwboekje, een feest en uitnodigingen, de hele mikmak kortom."

Maar u leeft toch ook uw eigen leven en niet dat van uw echtgenoot?

"Ik wil inderdaad ook mijn eigen talenten ontwikkelen en zo veel mogelijk blijven schrijven. Er zit dus wel wat frictie in dat idee van in elkaar groeien, maar het moet toch mogelijk zijn om te proberen je wat meer op de ander te richten? Die obsessie met het individuele zelf isoleert ons van elkaar. Ik denk dat heel veel mensen die hun geluk zoeken in de geluksindustrie gewoon erg eenzaam zijn. En met yoga of gezonde drankjes of therapie gaan ze het zoeken in zichzelf, maar daar worden ze alleen maar eenzamer van.

"Ik ging in New York een keer eten met vriendinnen en ik vertelde hen dat ik naar de psychiater ging. 'Good for you!', klonk het unisono enthousiast. Maar niemand vroeg me wat er eigenlijk met me scheelde. Om maar te zeggen dat we misschien niet op zoek moeten gaan naar geluk, maar wel naar meer verbondenheid. En misschien word je daar gewoon wel wat gelukkiger van."

Deze laatste vraag is onvermijdelijk: bent u gelukkig nu?

"Ik denk het wel. Wat niet wil zeggen dat ik me de hele tijd goed voel. Ik ben gestrest door de verbouwingen, door mijn kinderen die het nog wat moeilijk hebben om zich aan te passen aan Amsterdam, en ik ben zenuwachtig voor wat de mensen van mijn boek gaan vinden. Soms denk ik: shit, had ik het maar niet geschreven.

"Maar gisteren was mijn man jarig. Ik had samen met de kinderen een taart gemaakt, en ik wist dat hij dat geweldig ging vinden. Hij was blij, de kinderen waren blij, en ja, dat maakte mij ook blij. Zo simpel kan het dus zijn. Nu ja, vier uur later had ik vreselijke rugpijn en was ik aan het stressen voor een artikel dat ik nog moest schrijven voor NRC Handelsblad. (lacht) Allicht zijn er ook wel mensen die wat stabieler in elkaar steken dan ik. Ik kan niet alles op de maatschappij steken."

Happy Me van Sanne Bloemink verschijnt vandaag bij Nieuw Amsterdam.

Wie is Sanne Bloemink?

Nederlandse, 39 jaar, getrouwd en moeder van drie kinderen

studeerde rechten

Woonde en werkte negen jaar in New York en nu weer in Amsterdam

Journaliste voor onder andere Vrij Nederland, Het Parool en De Groene Amsterdammer

Haar eerste boek verscheen in 2008: Hypermama. De valkuilen van het moderne moederschap

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234