Vrijdag 13/12/2019

Antwerpse haven

De Nul en DEME: niet langer hofleveranciers

Een baggerschip van Jan De Nul. Beeld belga

De uitbreiding van de Antwerpse haven op Linkeroever is al sinds 1972 exclusief in handen van de baggeraars DEME en De Nul. Zij mochten voor 600 miljoen euro aan overheidswerken uitvoeren, terwijl hun concurrenten niet konden meedingen. Dat blijkt uit een kritisch rapport van het Rekenhof.

44 jaar geleden sloot toenmalig CVP-minister Jos De Saeger een overeenkomst met de Vlaamse baggeraars Jan De Nul en DEME. Zij werkten mee aan de uitbouw van het Deurganckdok en moesten verhinderen dat de vaargeulen in de Antwerpse haven, de slagaders van de Vlaamse economie, zouden dichtslibben. Door het getij moet er voortdurend gebaggerd worden om een vaardiepte van minstens veertien meter te houden.

Intussen loopt dat contract nog steeds, zo blijkt uit een rapport van het Rekenhof. Ruim veertig jaar lang werden er systematisch opdrachten aan toegevoegd, 31 in totaal. Daardoor konden De Nul en DEME probleemloos de koek verdelen. Andere concurrenten, zoals Decloedt of het Nederlandse Boskalis, moesten lijdzaam toezien hoe de baggerreuzen hun duopolie uitbouwden.

De belastingbetaler betaalt een stevige prijs. In totaal hebben DEME en De Nul voor bijna 600 miljoen euro aan werken mogen uitvoeren, niet gehinderd door enige concurrentie of extern toezicht. "Door onzorgvuldige voorbereiding zijn verschillende opdrachten tijdens de uitvoering op onrechtmatige wijze aanzienlijk uitgebreid of gewijzigd. Bovendien ontstonden er ook omvangrijke verrekeningen", zegt het Rekenhof.

Conclusie: het contract is "stijdig met de openbare orde en derhalve absoluut nietig". Volgens het Rekenhof heeft de contractant bij verbreking géén recht op een schadevergoeding.

"Geen excuus meer"

Stilleggen dus, die handel? Ben Weyts (N-VA), minister van Openbare Werken, wil zo ver niet gaan. "Nu alles stilleggen in een paniekreactie is nogal naast de kwestie. De laatste baggerwerken in dit contract zijn zo goed als afgerond. Ik laat mij eerst juridisch adviseren over de eventuele onverenigbaarheid van het contract met de regels over mededinging. Van zijn kant beweert het consortium immers juridisch stevig in de schoenen te staan."

De oppositie begrijpt de houding van Weyts niet. "De Vlaamse regering weet al jaren dat het contract niet koosjer is, maar ze is bang om de sector voor het hoofd te stoten. Na dit rapport heeft ze in ieder geval geen enkel excuus meer en vallen de maskers af", zegt Vlaams Parlementslid Wouter Van Besien (Groen).

Volgens sp.a-fractieleider Joris Vandenbroucke werd er jarenlang geld verkwanseld. Hij begrijpt niet dat er nu pas naar de uitgang wordt gekeken. "Wat het Rekenhof heeft gedaan, is het contract aftoetsen aan de regels van de mededinging. Simpel. Waarom heeft de Vlaamse regering dat zelf nooit gedaan? Je hebt het Rekenhof heus niet nodig om eigen wetten na te leven."

Ontbrekende vergunningen

Het Rekenhof heeft ook nog kritiek op een ander baggerproject in Antwerpen. Het verwijst onder meer naar het Amoras-project voor de verwerking van vervuilde baggerspecie. Dat project had bijkomende werkzaamheden nodig die uiteindelijk zonder mededinging werden toegekend aan de zittende aannemer. Er ontbreekt ook een voorafgaande parlementaire machtiging voor de overeenkomst, waarvoor Vlaanderen vijftien jaar zal betalen.

In Kruibeke en Zwijndrecht ligt intussen een grote kleiput om vervuilde baggerspecie in te storten. Die putten hebben een capaciteit van 4 miljoen kubieke meter, maar tot en met 2014 kon maar 3 procent van de stortingscapaciteit worden gebruikt door het ontbreken van vergunningen. Intussen had de Vlaamse overheid wel al voor 47,6 miljoen euro aan huur betaald voor die kleiputten.

Baggeraars De Nul en DEME wensten niet te reageren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234