Zondag 05/07/2020

De nostalgische blik van Rudi Vranckx

l Jan Aertsen is oud-directeur Vredeseilanden

Jan Aertsen vindt dat ‘Bonjour Congo’ weinig nieuws leert over het land

lSinds 6 mei stemt Jan Aertsen trouw af op Canvas, voor Bonjour Congo. Zijn ontgoocheling is groot.

Ja, wij hebben gisteren ook Bonjour Congo van Rudi Vranckx gezien. En wij hadden zijn Congoboek al gelezen, dus we weten wat er nog komt. Knappe reporter die Rudi, en mooie televisie. Maar, VRT en Rudi: ook mooie televisie is soms om diep beschaamd over te zijn. Jullie vervullen je maatschappelijke plicht niet.

In de aanloop naar 30 juni, wanneer Congo 50 jaar onafhankelijk zal zijn, worden we overspoeld door mediabijdragen over onze ex-kolonie. Maar verder dan nostalgisch terugblikken op vroeger raken we daarbij tot nu toe niet. Nochtans zegt Vranckx op de achterflap van zijn boek De ontdekking van Congo en in de rits interviews in de aanloop naar de Canvas-reeks Bonjour Congo, waarvan we gisteren deel 3 mochten aanschouwen: “Nostalgie is mij vreemd. Ik ben even oud als het onafhankelijke Congo en ik wil het land ontdekken, heden en verleden, hoop en wanhoop.”

Bonjour Congo heeft een knap format, mooie beelden, gevatte interviews, en is snel en verteerbaar, dat wel. Maar wat schieten we ermee op? Levert het nieuwe inzichten? Of aanzetten voor oplossingen, want iedereen zit toch met de vraag hoe dat land ooit eens uit de modder raakt.

Hoe komt het toch dat onze blik nog steeds zo vergroeid is met de (koloniale) achteruitkijkspiegel? Dat een aantal journalisten haast reflexmatig het Belgische verleden als kapstok neemt om Congo ter sprake te brengen? Dat we daarnaast zelfs op zoek gaan naar restanten van dat koloniale verleden in Belgische straten? Alles wordt versmacht door het format: het moet vlot en snel verteerbaar zijn, opgeleukt met korte anekdotes en weetjes. En de sterreporter zelf staat in de kijker: Rudi op de voorpagina van zijn boek, Rudi trekt door de wildernis, Rudi begluurt de gorilla’s, Rudi doet een straf interview, Rudi spreekt in talkshows.

Maar wordt de kijker echt wijzer van Bonjour Congo, of worden stereotiepe vooroordelen enkel bevestigd? Begrijpen we nu echt iets meer van dit complexe land?

Waarom de kijker eens geen inzicht geven in de landbouweconomie? Zeventig procent van de Congolezen werkt in de landbouw en driekwart van hen lijdt chronisch honger. Wie weet houdt dat hen wel bezig. Het parfum van onze nostalgie stilt hun honger alvast niet. Nergens wordt in onze media het verhaal van de overlevingslandbouw verteld. Nochtans groeit er een bloeiende civiele maatschappij rond. Er zijn representatieve boerenorganisaties en visionaire boerenleiders. Laat de vertegenwoordigers van die duizenden kleine (boeren)organisaties aan het woord. Hun perspectief maakt de problemen tastbaar. Wie krijgt er de oogst niet op de markt door slechte wegen? Wie betaalt er dubbel belastingen aan corrupte geüniformeerden om producten de grens over te krijgen? Wie lijdt er verlies door de onveiligheid? Precies.

Nee hoor, Rudi liet vorige week de oude, koloniale madam Merlo aan het woord over haar ranch van 4.000 hectare nabij Masisi, haar uitgedunde kudde en haar liefde voor de Tutsi-veeboeren. Nostalgisch entrepreneurschap heet dat.

Waarom mag de kijker en lezer niet weten dat boeren en boerinnen zich zelfs midden in de oorlogszones organiseren, weerwerk bieden en aan commerce doen? Zij zijn het begin van duurzame economische ontwikkeling. Natuurlijk weet u dat niet, want de media focussen zelden op moeizaam verzet via zulke structuren. Nochtans is de aanleiding van 50 jaar dipenda te mooi om ze te verknallen met nostalgisch geëmmer. Hoe hard we ook mogen zoeken, in het koloniale verleden zit geen toekomst.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234